حمایت ۵۰۰ میلیون تومانی از رساله‌های دکتری فناورانه با اعتبار مالیاتی شرکت‌ها

مقدمه: گامی نوین در توسعه علم و فناوری

در راستای توسعه زیرساخت‌های علمی و فناورانه کشور، تفاهم‌نامه‌ای مهم میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و معاونت پژوهشی وزارت علوم منعقد شد. این تفاهم‌نامه با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی موجود، به‌ویژه «قانون جهش تولید دانش‌بنیان»، مسیر جدیدی را برای حمایت از طرح‌های تحقیق و توسعه و سرمایه‌گذاری‌های فناورانه، به‌ویژه در حوزه رساله‌های دکتری، هموار می‌سازد.

قانون جهش تولید دانش‌بنیان: موتور محرک توسعه

دکتر تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، در مراسم امضای این تفاهم‌نامه به اهمیت قانون جهش تولید دانش‌بنیان که در سال ۱۴۰۱ به تصویب رسید، اشاره کرد. این قانون با ۲۰ ماده مؤثر، بستر بی‌نظیری برای پیشرفت علم و فناوری در کشور فراهم آورده است. از جمله مواد کلیدی این قانون، ماده ۱۱ و ماده ۱۳ هستند که بر استفاده از اعتبار مالیاتی شرکت‌های دولتی و خصوصی برای توسعه علم و فناوری تأکید دارند.

در سال گذشته، از محل ماده ۱۱ و ۱۳ قانون جهش، مجموعاً ۷.۵ همت طرح تحقیق و توسعه و سرمایه‌گذاری برای توسعه فناوری در کشور به تصویب رسید که عملکردی قابل قبول و مناسب محسوب می‌شود.

تمرکز اصلی ماده ۱۳ این قانون بر دانشگاه‌ها است. سازوکار این دو ماده به گونه‌ای است که اگر یک شرکت ایرانی قصد انجام طرح تحقیق و توسعه یا سرمایه‌گذاری در زمینه‌های فناورانه و نوآورانه را داشته باشد، پس از تأیید طرح در کمیته‌ای در معاونت علمی ریاست‌جمهوری، هزینه‌های مربوطه به عنوان اعتبار مالیاتی آن شرکت محاسبه خواهد شد. این مکانیزم هوشمندانه، رونق طرح‌های تحقیق و توسعه، سرمایه‌گذاری فناورانه و توسعه زیست‌بوم علمی در دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری را به دنبال دارد.

دکتر امرایی همچنین به دستاوردهای چشمگیر سال گذشته اشاره کرد: «با استفاده از ماده ۱۰ قانون جهش که بر تولید بار اول اقلام راهبردی تمرکز دارد و همچنین ظرفیت‌های اعتباری ماده ۱۱ و ۱۳، توانستیم در مجموع حدود ۲۷.۵ همت ظرفیت برای توسعه فناوری کشور ایجاد کنیم که این رقم بدون استفاده از تسهیلات یا منابع مستقیم دولتی تأمین شده و نشان‌دهنده عملکرد مثبت این سازوکار است.»

تفاهم‌نامه جدید: هدفمندسازی رساله‌های دکتری

تفاهم‌نامه اخیر با معاونت پژوهشی وزارت علوم با هدف هدفمند کردن و مسئله‌محور کردن رساله‌های دکتری منعقد شده است. بر اساس مفاد این تفاهم‌نامه، اگر رساله دکتری در دانشگاه مورد تأیید هیئت داوری قرار گیرد و طرحی فناورانه، نوآورانه و معطوف به دستاوردهای پیشرفته باشد، می‌تواند تحت شرایطی در قالب ماده ۱۳ قانون جهش به عنوان طرح تحقیق و توسعه تأیید و حمایت مالی شود.

جزئیات حمایت مالی از رساله‌های دکتری

• مبلغ حمایت: ۵۰۰ میلیون تومان
• منبع تأمین: اعتبار مالیاتی دستگاه‌هایی که نیازمند اجرای آن طرح تحقیقاتی هستند.
• سهم دانشجو: ۸۰ درصد مبلغ (۴۰۰ میلیون تومان) به دانشجوی دکتری مسئول اجرای طرح پرداخت می‌شود.
• سهم دانشگاه: ۲۰ درصد مبلغ (۱۰۰ میلیون تومان) برای هزینه‌های جاری و بالاسری دانشگاه اختصاص می‌یابد.

اجرای موفق این طرح مستلزم همکاری نزدیک وزارت علوم، معاونت پژوهشی و دبیرخانه اعتبار مالیاتی در معاونت علمی ریاست‌جمهوری است. هدف نهایی این طرح، هدایت رساله‌های دکتری به سمت مسائل واقعی و نیازهای صنعتی و فناورانه کشور است.

چالش‌ها و چشم‌اندازها

دکتر امرایی تأکید کرد که هر رساله‌ای به صورت پیش‌فرض مشمول این آیین‌نامه نخواهد شد و طرح‌های پژوهشی باید واجد شرایط مشخصی باشند که در شیوه‌نامه مربوطه تشریح شده است. وی ابراز امیدواری کرد که با اجرای این طرح، علاوه بر هدفمند شدن رساله‌های دکتری، زمینه‌ای برای افزایش ماندگاری دانشجویان دکتری در دانشگاه‌ها نیز فراهم شود؛ چرا که تأمین مالی برای این گروه از دانشجویان همواره یکی از چالش‌های کشور بوده است. این مکانیزم می‌تواند به تأمین حقوق و پژوهانه برای دانشجویانی که طرح‌های آن‌ها واجد شرایط تحقیق و توسعه هستند، کمک شایانی کند.