بیماری نوبل: چرا برخی برندگان نوبل به باورهای غیرعلمی روی می‌آورند؟

بیماری نوبل چیست؟

«بیماری نوبل» اصطلاحی است که به گرایش برخی از برندگان جایزه نوبل به باورها و دیدگاه‌های عجیب و غیرعلمی پس از دریافت این جایزه اشاره دارد. این باورها معمولاً خارج از حوزه تخصصی آن‌هاست و می‌تواند از تحقیقات روانی و ادراک فراحسی گرفته تا ادعاهای کاملاً غیرمنطقی را شامل شود.

بیماری نوبل به باورها و دیدگاه‌های عجیب و غیرعلمی برخی از برندگان نوبل پس از دریافت جایزه اشاره دارد.

نمونه‌های برجسته از «بیماری نوبل»

• پیر کوری: برنده نوبل فیزیک به‌دلیل کشف رادیوم و پولونیوم، بعدها در جلسات احضار ارواح شرکت می‌کرد و معتقد بود پدیده‌های ماوراءالطبیعه می‌توانند به درک پدیده‌هایی چون مغناطیس کمک کنند.
• ژوزف تامسون: کاشف الکترون و دیگر برنده نوبل فیزیک، به پدیده‌های روانی علاقه‌مند شد و ۳۴ سال عضو انجمن تحقیقات روانی بود.
• شارل ریشه: برنده نوبل فیزیولوژی یا پزشکی در سال ۱۹۱۳، اصطلاح «اکتوپلاسم» را ابداع کرد و معتقد بود این ماده از بدن واسطه‌ها در جلسات احضار ارواح خارج می‌شود، در حالی که این موارد تنها حقه و فریب بودند.
• ریچارد اسمالی: برنده نوبل شیمی در سال ۱۹۹۶، پس از دریافت جایزه با نظریه فرگشت مخالفت کرد و از ایده‌هایی مانند اصلاح نژاد بشر و لوبوتومی حمایت کرد.
• دکتر کاری مولیس: برنده نوبل شیمی ۱۹۹۳، درباره تغییرات اقلیمی و نقش ویروس HIV در ایدز ابراز تردید کرد و ادعاهای عجیبی مانند ملاقات با راکونی سبزرنگ و درخشان که سوار موتورسیکلت نارنجی با او صحبت کرده است، مطرح کرد.

برخی از این موارد، مانند عقاید جیمز واتسون درباره نژاد و هوش، نگران‌کننده و مضر بوده‌اند.

دلایل احتمالی گرایش به باورهای غیرعلمی

پل نرس، یکی از برندگان نوبل، معتقد است فشار خارجی رسانه‌ها و گروه‌های مختلف می‌تواند برندگان را به اظهارنظر در زمینه‌هایی خارج از تخصص‌شان سوق دهد. او بیان می‌کند که پس از دریافت جایزه، ناگهان به عنوان «یکی از برجسته‌ترین کارشناسان جهان در تقریباً همه زمینه‌ها» شناخته شده بود و با درخواست‌های فراوانی برای اظهار نظر در مسائل متنوع مواجه می‌شد.

پژوهشگران دیگری نیز توضیح می‌دهند که افراد بسیار باهوش گاهی دچار اشتباهات فکری می‌شوند که باعث می‌شود توانایی‌ها و محدودیت‌های خود را درست نبینند و احساس کنند همه‌چیز را می‌دانند. این موضوع می‌تواند آن‌ها را به باورهای غیرمنطقی و خودبزرگ‌بینی سوق دهد.

آیا جای نگرانی وجود دارد؟

با وجود این ایده‌های جالب، هنوز مدرکی وجود ندارد که ثابت کند برندگان جایزه نوبل بیشتر از بقیه به باورهای غیرعلمی گرایش دارند. این پدیده، هرچند قابل توجه است، اما نباید باعث شود که محققان از ادامه تحقیقات و کارهای علمی خود دست بکشند، زیرا این «بیماری» واقعاً یک بیماری نیست و جای نگرانی ندارد.