تصویب حذف ۴ صفر از پول ملی و تثبیت «ریال» در مجلس

کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با بررسی دقیق ایرادات شورای نگهبان به لایحه اصلاح ماده ۱ قانون پولی و بانکی کشور، گام‌های مهمی در راستای هماهنگی این قانون با قانون جدید بانک مرکزی برداشت. این اصلاحات شامل حذف چهار صفر از پول ملی و تثبیت نام «ریال» به عنوان واحد پول اصلی کشور است.

حذف چهار صفر و واحد پولی جدید

شمس‌الدین حسینی، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس، اعلام کرد که دولت دوازدهم لایحه اصلاح ماده ۱ قانون پولی و بانکی کشور را به مجلس ارائه کرده بود. با تصویب قانون جدید بانک مرکزی در سال ۱۴۰۲، برخی مواد قانون قبلی از جمله مواد ۱، ۳ و ۴ نسخ شده بودند. این تغییرات نیاز به بررسی و اعمال اثرات آن‌ها بر لایحه دولت را ضروری می‌ساخت.

در لایحه دولت و مصوبه قبلی مجلس، حذف ۴ صفر از پول ملی تصویب شده بود؛ به این معنا که واحد پولی جدید معادل ۱۰ هزار برابر واحد پولی رایج است. کمیسیون نیز همین رویه را تأیید کرد.

بر این اساس، اصلاح کمی واحد پولی حفظ شده و با حذف ۴ صفر، «واحد پولی جدید» برابر با ۱۰ هزار ریال فعلی خواهد بود.

نام پول ملی: «ریال» یا «تومان»؟

یکی از بحث‌های اصلی در این لایحه، تغییر نام واحد پول ملی بود. در لایحه دولت پیشنهاد شده بود که عنوان پول از «ریال» به «تومان» و واحد خرد پولی به «قِران» تغییر کند. اما با توجه به تصریح بند (الف) ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی مبنی بر اینکه واحد پول ایران «ریال» است، کمیسیون اقتصادی رأی داد که نام پول ملی همچنان «ریال» باقی بماند.

همچنین، واحد خرد پول مطابق مصوبه قبلی یعنی «قِران» تأیید شد. بر این اساس، هر ریال جدید معادل ۱۰ هزار ریال فعلی است و باید توجه کرد که هر ریال جدید معادل ۱۰۰ قِران خواهد بود.

رفع ابهام شورای نگهبان درباره تعهدات بین‌المللی

حسینی درباره ابهام شورای نگهبان مربوط به تعهدات ایران به صندوق بین‌المللی پول توضیح داد: با توجه به وارد بودن این ابهام، مطرح شد که برابری پول‌های خارجی نسبت به ریال جدید و نرخ خرید و فروش ارز توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب نظام حاکم و با رعایت ذخایر ارزی و تعهدات قانونی کشور محاسبه می‌شود. نیازی به ذکر صریح آن در برابر صندوق بین‌المللی پول وجود ندارد، زیرا قانون عضویت به صندوق بین‌المللی پول به‌قوت خود باقی بوده و تعهدات قانونی را در این محل حاکم می‌دانیم.

اصلاح تبصره‌های اجرایی

در تبصره ۲ ماده واحده، طریقه جمع‌آوری و شرایط خروج اسکناس و سکه ریال به مواد بند (ب) ماده ۳ و بند (ج) ماده ۴ قانون پولی و بانکی کشور عطف شده بود که حذف شده بودند. این ارجاع امکان‌پذیر نبود، لذا این مورد در کمیسیون ناظر به بندهای (خ) و (د) ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی اصلاح شد.

از طرفی، در تبصره ۵، تهیه آیین‌نامه اجرایی پیش‌بینی شد تا آیین‌نامه اجرایی این ماده واحده توسط بانک مرکزی تهیه و پس از تأیید هیأت عالی بانک مرکزی به هیأت وزیران ارسال شود.

نتیجه‌گیری

با این اصلاحات، هم ایرادات شورای نگهبان برطرف شد و هم ماده واحده با قانون جدید بانک مرکزی هماهنگ گردید. حذف ۴ صفر و تغییرات کمی واحد پولی مطابق پیشنهاد دولت و مصوبه مجلس حفظ شد و تنها تغییر، استفاده از واژه «ریال» به جای «تومان» بود.