«بیماری نوبل»: چرا برخی برندگان نوبل به باورهای عجیب گرایش پیدا می‌کنند؟

گرایش‌های عجیب برندگان نوبل

برخی از دانشمندان برجسته پس از دریافت جایزه نوبل، به موضوعاتی خارج از حوزه تخصصی خود علاقه‌مند شده‌اند. این گرایش‌ها گاهی به سمت تحقیقات روانی و ادراک فراحسی متمایل شده و در مواردی نیز به ادعاهای بسیار عجیب و غریب انجامیده است.

• پیر کوری، برنده نوبل فیزیک برای کشف رادیوم و پولونیوم، به جلسات احضار ارواح می‌رفت و معتقد بود پدیده‌های ماوراءالطبیعه می‌توانند به درک پدیده‌هایی مانند مغناطیس کمک کنند.
• ژوزف تامسون، کاشف الکترون و دیگر برنده نوبل فیزیک، نیز علاقه‌ای مشابه به پدیده‌های روانی پیدا کرد و به مدت ۳۴ سال عضو انجمن تحقیقات روانی بود.
• شارل ریشه، برنده نوبل فیزیولوژی یا پزشکی در سال ۱۹۱۳، اصطلاح «اکتوپلاسم» را ابداع کرد و باور داشت این ماده از بدن واسطه‌ها در جلسات احضار ارواح خارج می‌شود. البته بعدها مشخص شد که این «اکتوپلاسم» تنها حقه و فریبی از سوی واسطه‌ها بوده است.

پیامدهای خطرناک «بیماری نوبل»

در برخی موارد، این گرایش‌ها می‌توانند پیامدهای جدی‌تری داشته باشند و به حمایت از ایده‌های مضر منجر شوند:

• ریچارد اسمالی، برنده نوبل شیمی در سال ۱۹۹۶ برای کشف ساختار سوم کربن، پس از دریافت جایزه با نظریه فرگشت مخالفت کرد.
• برخی دیگر از برندگان نوبل از ایده‌هایی مانند اصلاح نژاد بشر، لوبوتومی (جراحی افراطی روی مغز) و نظریه‌های مضر درباره اوتیسم حمایت کرده‌اند.
• دکتر کاری مولیس، برنده نوبل شیمی ۱۹۹۳، پس از دریافت جایزه، درباره تغییرات اقلیمی و نقش ویروس HIV در ایدز ابراز تردید کرد. او حتی ادعا کرد که یک راکون سبزرنگ و درخشان را دیده که سوار بر موتورسیکلت نارنجی با او صحبت کرده است.

چرا این اتفاق برای برندگان نوبل می‌افتد؟

دلایل مختلفی برای این پدیده مطرح شده است:

فشار خارجی و رسانه‌ها

پل نرس، یکی از برندگان نوبل، در یادداشتی در ایندیپندنت نوشت: «در نظر بسیاری از مردم، ناگهان به یکی از برجسته‌ترین کارشناسان جهان در تقریباً همه زمینه‌ها تبدیل شده بودم. این موضوع برایم تا حدی شوک‌آور بود.» او افزود: «شما با درخواست‌های فراوانی برای اظهار نظر درباره مسائل متنوع، امضای نامه‌ها و طومارها و به طور کلی حمایت از موضوعات مختلف مواجه خواهید شد. اما نباید وسوسه شوید از حوزه تخصص خود یا از علم به طور کلی فاصله بگیرید.»

فشار رسانه‌ها و گروه‌های مختلف می‌تواند برندگان را به اظهارنظر در زمینه‌هایی خارج از تخصص‌شان سوق دهد.

اشتباهات فکری و خودبزرگ‌بینی

پژوهشگران دیگری توضیح می‌دهند که افراد بسیار باهوش گاهی دچار اشتباهات فکری می‌شوند که باعث می‌شود توانایی‌ها و محدودیت‌های خود را درست نبینند. این امر می‌تواند به احساس «همه‌چیزدانی» و «همیشه حق با آن‌هاست» منجر شود و آن‌ها را به باورهای غیرمنطقی و خودبزرگ‌بینی سوق دهد.

نتیجه‌گیری

با وجود این موارد جالب، هنوز مدرکی وجود ندارد که ثابت کند برندگان جایزه نوبل بیشتر از سایر افراد به باورهای غیرعلمی گرایش دارند. این پدیده، هرچند قابل توجه است، اما نباید مانع از ادامه تحقیقات و کارهای علمی شود، زیرا این «بیماری» واقعاً یک بیماری نیست و جای نگرانی ندارد.