ترکمنستان: گشایش درهای سرزمین مرموز به روی گردشگران

چالش‌های ورود به ترکمنستان: گذشته و حال

ورود به ترکمنستان همواره فرایندی دشوار و زمان‌بر بوده است. گردشگران برای دریافت ویزا باید از طریق آژانس‌های مورد تایید دولت اقدام کرده و منتظر «نامه معرفی» از وزارت امور خارجه بمانند. این بررسی ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها به طول انجامد. دیلن لوپین، مدیر شرکت بریتانیایی لوپین تراول، از اعلام رژیم مبنی بر ساده‌سازی روند سفر برای گردشگران ابراز شگفتی کرده، اما تاکید می‌کند که تاکنون هیچ به‌روزرسانی رسمی منتشر نشده و قوانین جدید ویزا هنوز اجرایی نشده‌اند.

مقامات ترکمنستان وعده داده‌اند که در آینده، گردشگران می‌توانند به صورت آنلاین برای ویزا اقدام کنند و این فرآیند سریع‌تر و با نرخ پذیرش بیشتری خواهد بود. همچنین قرار است الزام به دریافت نامه معرفی حذف شود، هرچند مسافران همچنان به یک ضامن یا میزبان محلی نیاز خواهند داشت که عملاً به معنای ثبت‌نام در یک تور رسمی با راهنما است. لوپین معتقد است که اگر این تغییرات عملی شوند، می‌توانند نقش چشمگیری در افزایش تعداد گردشگران ایفا کنند.

جاذبه‌های پنهان سرزمین بیابان‌ها

برای دهه‌ها، «دروازه آتش»، گودال عظیم و سوزانی در صحرای قره‌قوم، اصلی‌ترین جاذبه ترکمنستان بوده است. این پدیده دست‌ساز بشر، یادگاری از دوران شوروی، حدود چهار ساعت با عشق‌آباد فاصله دارد و شب‌هنگام با اقامت در چادرهای سنتی ترکمنی (یورت) و تماشای شعله‌های آن، تجربه‌ای بی‌نظیر را برای گردشگران رقم می‌زند. با این حال، شعله‌های این دهانه در سال‌های اخیر کاهش یافته و احتمال خاموشی آن در آینده نزدیک وجود دارد.

اما ترکمنستان تنها به «دروازه آتش» محدود نمی‌شود. شهرهای باستانی این سرزمین که روزگاری بخشی از جاده ابریشم بودند، با مناره‌های سربه‌فلک کشیده و مساجد تاریخی، تضادی دل‌نشین با پایتخت مدرن و پر زرق‌وبرق کشور، عشق‌آباد، پدید می‌آورند. عشق‌آباد، پایتخت مرمرین و سفیدپوش، با معماری آینده‌نگرانه و بناهای عجیب و چشم‌گیرش، از جمله ساختمان وزارت نفت و گاز به شکل فندک عظیم و بزرگ‌ترین چرخ‌وفلک سرپوشیده جهان، هم شگفتی معماری مدرن است و هم تصویری خیره‌کننده برای شبکه‌های اجتماعی.

از دیگر جاذبه‌های این کشور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دژهای باستانی نسا: در نزدیکی عشق‌آباد.
• ویرانه‌های گسترده شهر مرو: در شرق کشور.
• مجموعه باشکوه کهنه گرگانج: شامل مسجدی مجلل، آرامگاه‌هایی پر ابهت و مناره‌ای بلند.

حدود ۸۰ درصد خاک ترکمنستان را بیابان فرا گرفته است که برای علاقه‌مندان به مناظر کویری جذاب خواهد بود. همچنین، به دلیل تعداد اندک گردشگران خارجی، مردم محلی با رویی باز و مهمان‌نوازانه از بازدیدکنندگان استقبال می‌کنند.

تاریخچه گردشگری و چشم‌انداز آینده

سفر به ترکمنستان در دوران اتحاد جماهیر شوروی، به لطف آژانس دولتی «اینتوریست»، آسان‌تر بود. این آژانس که در سال ۱۹۲۹ تاسیس شد، سفر در سراسر شوروی را برای جذب ارز خارجی تسهیل می‌کرد، اما بازدیدکنندگان را تنها به مکان‌هایی هدایت می‌کرد که تصویر مثبتی از شوروی ارائه می‌دادند. پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱، ترکمنستان برخلاف بسیاری از همسایگان خود، مسیر متفاوتی را در پیش گرفت و سیاست‌های محدودکننده صفرمراد نیازوف، رهبر وقت، مانع از گسترش صنعت گردشگری شد.

با مرگ نیازوف در سال ۲۰۰۶، رهبران جدید نیز همان سیاست محدودکننده را ادامه دادند. اما اکنون، با توجه به مشکلات اقتصادی ۱۰ ساله و نیاز به جذب سرمایه‌گذاری خارجی، دولت ترکمنستان به دنبال همکاری‌های اقتصادی جدیدی است. آسان‌سازی روند صدور ویزا و جذب گردشگر بیشتر، بخشی از همین استراتژی برای افزایش ذخایر ارزی کشور است. اریکا فتلند، نویسنده و مردم‌شناس نروژی، با اشاره به رشد چشمگیر گردشگری در ازبکستان و قزاقستان پس از ساده‌سازی قوانین ویزا، ابراز امیدواری می‌کند که ترکمنستان نیز چنین تجربه‌ای را داشته باشد.