معضل کودکان کار؛ نیازمند متولی مشخص و راهکارهای ریشه‌ای

چالش فقدان متولی و پاسخگویی

کوروش محمدی، مدرس دانشگاه و مشاور روانشناختی و اجتماعی، تاکید می‌کند که معضل کودکان کار را نمی‌توان با رویکرد فعلی حل کرد. او این وضعیت را به موضوع «طلاق» تشبیه می‌کند که هیچ نهاد پاسخگوی مشخصی برای آن وجود ندارد. به گفته وی، نبود یک نهاد متولی و پاسخگو برای مسائل و آسیب‌های اجتماعی، باعث تداوم و افزایش این معضل شده و کودکان کار همچنان در حال تولید هستند.

محمدی اشاره می‌کند که بسیاری از کودکانی که یک یا دو دهه پیش گرفتار این معضل بودند، اکنون از سن ۱۸ سالگی (سن کودکی بر اساس کنوانسیون بین‌المللی کودک) گذشته‌اند، اما کودکان جدیدی به این چرخه وارد می‌شوند.

راهکارهای ریشه‌ای و عملیاتی

از دیدگاه آسیب‌شناسی، برای برنامه‌ریزی دقیق و عملیاتی در حوزه کودکان کار، ابتدا باید رابطه بین حمایت و پیشگیری مشخص شود. محمدی بر لزوم بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان و تشکیل جلسات مستمر و موثر با آن‌ها برای درمان ریشه‌ای این آسیب تاکید دارد.

یکی از راهکارهای مهم و موثر در این زمینه، تقویت و توسعه عدالت اجتماعی و تامین نیازهای معیشتی خانوارهای نیازمند جامعه است. با توانمندسازی خانواده‌ها و رفع نواقص و ناتوانی سرپرستان خانوار، می‌توان از تولید کودکان کار جلوگیری کرد.

«اگر در برخی کشورهای توسعه یافته، روز جهانی «مبارزه با کار کودک» نامگذاری شده، به این دلیل است که این آسیب به رسمیت شناخته شده و برای کنترل آن مبارزه شده است.»

رییس انجمن آسیب‌شناسی اجتماعی ایران خاطرنشان می‌کند که اگر به دنبال حل ریشه‌ای این آسیب هستیم، باید برنامه‌های مربوطه را از هیجان‌مداری به سمت مسئله‌شناسی تغییر دهیم.

تعریف کودک کار

بر اساس قانون، کودک کار فردی کمتر از ۱۸ سال تمام است که به صورت محدود یا نامحدود در خیابان به سر می‌برد. این کودکان ممکن است همچنان با خانواده خود در تماس باشند و از سرپناه برخوردار باشند، یا کودکانی باشند که خیابان را خانه خود می‌دانند و رابطه آن‌ها با خانواده به حداقل رسیده است.

ویژگی شاخص کودک کار، گذراندن وقت زیاد در خیابان به عنوان منبع اصلی تامین معاش است.