آبیاری نوین؛ راهکار حیاتی کهگیلویه و بویراحمد در مواجهه با بحران آب

اهمیت آبیاری نوین در شرایط خشکسالی

آبیاری تحت‌فشار، روشی پیشرفته است که آب را تحت فشار از طریق لوله‌های بسته به گیاهان می‌رساند و از هدررفت آب در مرحله توزیع جلوگیری می‌کند. این روش، آب را به میزان دقیق و مورد نیاز گیاه فراهم می‌آورد. کارشناسان کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد با توجه به تداوم سال‌های کم‌بارشی و افت شدید منابع آبی زیرزمینی و سطحی، بر لزوم تجهیز مزارع و باغ‌ها به سیستم‌های آبیاری نوین تأکید دارند.

در ایران و به تبع آن در کهگیلویه و بویراحمد، حدود ۹۰ درصد از مصرف آب به بخش کشاورزی اختصاص دارد. از این رو، صرفه‌جویی در این بخش برای تداوم تولید و درآمدزایی در شرایط دشوار کنونی، حیاتی است. صاحب‌نظران حوزه کشاورزی معتقدند که اجرای هر هکتار سامانه آبیاری نوین، منجر به صرفه‌جویی چهار هزار و ۵۰۰ متر مکعب آب می‌شود و علاوه بر آن، به افزایش تولید محصولات و بهره‌وری بهتر از آب کمک شایانی می‌کند.

چالش‌های توسعه زیرساخت‌ها و نیاز به اعتبار

کیومرث روزیان، مدیر آب‌وخاک و امور فنی و مهندسی سازمان جهادکشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، اعلام کرد که برای توسعه زیرساخت‌های آبیاری نوین در باغ‌ها و مزارع استان، ۱۰ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است. وی افزود:

• برای هر هکتار آبیاری قطره‌ای و بارانی، یک میلیارد ریال اعتبار لازم است.
• دولت برای هر هکتار آبیاری بارانی ۵۰۰ میلیون ریال و برای هر هکتار آبیاری قطره‌ای ۷۰۰ میلیون ریال کمک بلاعوض به کشاورزان پرداخت می‌کند.

روزیان همچنین اشاره کرد که در حالی که ۸۵ درصد از هزینه‌های آبیاری نوین در کشور بر عهده دولت است، به دلیل کمبود اعتبار، در حال حاضر ۶۰ درصد آن توسط کشاورزان و مابقی با حمایت دولت تأمین می‌شود.

مزایای فراتر از صرفه‌جویی آب

مدیر آب‌وخاک جهادکشاورزی کهگیلویه و بویراحمد تأکید کرد که مزایای آبیاری نوین تنها به صرفه‌جویی در مصرف آب محدود نمی‌شود. از دیگر مزایای این روش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش بهره‌وری محصولات کشاورزی
• سهولت در فرآیند آبیاری
• امکان آبیاری زمین‌های شیب‌دار
• جلوگیری از شستشوی بی‌رویه خاک
• صرفه‌جویی در نیروی کار و کاهش کارهای سخت

این مزایا، ضرورت توجه بیشتر به توسعه آبیاری نوین را دوچندان کرده است.

وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده

در حال حاضر، ۳۸ هزار و ۵۰۰ هکتار از زمین‌های کشاورزی استان به سامانه‌های آبیاری تحت فشار مجهز شده‌اند. با توجه به وسعت ۲۷۰ هزار هکتاری زمین‌های کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، این میزان نیازمند توسعه چشمگیری است. در یک سال گذشته، ۱۴۵۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان با سرمایه‌گذاری ۶۸۰ میلیارد ریال تحت پوشش آبیاری نوین قرار گرفته است. بر اساس هدف‌گذاری‌ها، تا پایان سال جاری ۳۰۰ هکتار دیگر نیز به این سامانه‌ها مجهز خواهد شد.

با این حال، سرعت کنونی توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در استان بسیار کند است؛ سالانه کمتر از ۱۰۰۰ هکتار از زمین‌ها به این سامانه‌ها مجهز می‌شوند. با این روند، حداقل ۵۰ سال زمان لازم است تا تمامی زمین‌های کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد به آبیاری نوین مجهز شوند.

چالش‌های پیش رو و راهکارهای سنتی

آبیاری سنتی مزارع و باغ‌ها در شرایط کم‌آبی، به زوال و نابودی منابع آب سطحی و زیرزمینی سرعت بخشیده و دسترسی به سفره‌های زیرزمینی را دشوارتر کرده است. کارشناسان امور آب و کشاورزی استان تأکید می‌کنند که زراعت به روش سنتی، عامل اصلی هدررفت منابع آبی است و در مقابل، میزان برداشت محصول ناچیز و کیفیت غذایی آن نیز پایین است.

با وجود اقدامات مؤثر اخیر برای توسعه آبیاری نوین، نگرانی‌هایی در مورد گسترش کانال‌های خاکی و بتنی در مزارع کشاورزی وجود دارد که می‌تواند در شرایط اقلیمی کنونی منجر به تبخیر و هدررفت بالای آب شود. همچنین، هزینه بالای خرید تجهیزات و ناآگاهی کشاورزان و باغداران از مزایای آبیاری نوین، از جمله عواملی است که مانع فراگیر شدن کامل این روش در استان شده است.

درباره کهگیلویه و بویراحمد

استان کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی حدود ۱۶ هزار و ۲۴۹ کیلومترمربع، سرزمینی مرتفع و کوهستانی با اقلیم سردسیری و گرمسیری در جنوب غربی ایران است. این استان دارای ۲۷۰ هزار هکتار زمین کشاورزی است که سالیانه حدود یک میلیون تن محصول تولید و روانه بازار می‌کند.