خبر کامل
تحلیل استاد اقتصاد از چالش‌های وزارت اقتصاد: از رکود تا بازار سرمایه
ارزیابی عملکرد وزارت اقتصاد و چالش‌های پیش‌رو
فتح‌الله تاری، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت‌وگویی تحلیلی به بررسی عملکرد وزارت اقتصاد در یک و نیم ماه اخیر پرداخت. وی با تأکید بر اینکه این مدت زمان برای ارزیابی جامع بسیار کوتاه است، چالش‌های اصلی اقتصاد کشور از جمله تأمین مالی دولت، مقابله با رکود و مشکلات بازار سرمایه را تشریح کرد و راهکارهایی برای تقویت بنیان‌های اقتصادی ارائه داد.
زمان‌بندی ارزیابی و اولویت‌های بودجه‌ای
تاری معتقد است که یک ماه و نیم، زمان بسیار کوتاهی برای ارزیابی عملکرد یک وزیر یا مجموعه‌ای در سطح وزارت است. در این مدت، مسئول جدید تنها با محیط و چالش‌ها آشنا می‌شود و ارزیابی جدی و کارشناسانه باید به آینده موکول شود. وی تأکید کرد که در شرایط فعلی اقتصاد کشور، تأمین مالی دولت و حرکت بر اساس اهداف بودجه‌ای تعیین شده، اصلی‌ترین و فوری‌ترین موضوع است. با گذشت تقریباً شش ماه از سال، تمرکز اصلی وزارت اقتصاد باید بر تحقق برنامه‌های بودجه سالانه دولت باشد تا از کسری بودجه جلوگیری شود؛ در غیر این صورت، کشور با وضعیت مالی دشواری روبرو خواهد شد.
اقتصاد مقاومتی و تهدیدات خارجی
این استاد دانشگاه به تهدیدات جدی مانند فعال شدن مکانیسم ماشه اشاره کرد و لزوم آمادگی کامل وزارت اقتصاد و اجرای تدابیر لازم بر اساس سازوکارها و مصوبات قبلی دولت و مجلس را حیاتی دانست. وی افزود: «اجرای هرچه سریع‌تر و به موقع سیاست‌های اقتصاد مقاومتی یک ضرورت حیاتی محسوب می‌شود. این سیاست‌ها باید بدون هرگونه تأخیر اجرا شود، زیرا تعویق در اجرای آنها مستقیماً بر تحقق موفقیت‌آمیز اهداف اثر می‌گذارد.»
تقویت بنیان‌های تولید داخلی
تاری بر نقش بنیادین تقویت بنیان‌های اقتصاد داخلی تأکید کرد و گفت: «امروز کشور ناگزیر است با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی به ویژه در صنایع راهبردی مانند فلزات، غیر فلزی‌ها و پتروشیمی، پایه‌های اقتصاد را محکم کند.» وی افزود که برنامه‌ریزی باید به نحوی باشد که تولید داخل نیازهای اصلی جامعه را پاسخ دهد و حتی مازاد تولید در برخی عرصه‌ها، به جای خام‌فروشی یا صادرات با ارزش افزوده کم، صرف تأمین کمبودهای داخلی دیگر بخش‌ها شود. به عنوان مثال، وجود مازاد در برخی محصولات پتروشیمی همزمان با واردات محصولات مشابه، نشان‌دهنده نیاز به بهینه‌سازی جدی در چرخه تخصیص منابع است. به گفته وی، اجرای صحیح این سیاست‌ها می‌تواند آسیب‌پذیری کشور را در برابر تکانه‌های بیرونی کاهش داده و ثبات بیشتری در معیشت مردم و پایداری اقتصاد ملی ایجاد کند.
مقابله با رکود اقتصادی و حمایت از تولید
در بخش دیگری از گفت‌وگو، تاری به مهم‌ترین چالش حال حاضر یعنی رکود اقتصادی پرداخت و گفت: «یکی از راه‌های مقابله با رکود، حمایت عملی از تولید داخلی است.» وی توضیح داد که اگر صنایع و تولیدکنندگان از وجود سیاست حمایتی مستمر اطمینان حاصل کنند، انگیزه آنها برای افزایش تولید بیشتر شده و شاهد رونق بازار، اشتغال‌آفرینی و توسعه صادرات خواهیم بود. او تأکید کرد که رکود تنها نتیجه عوامل بیرونی نیست، بلکه بسیاری از آن به موانع داخلی مانند کمبود یا ناکارآمدی تأمین انرژی (برق در تابستان، سوخت در زمستان) مربوط است که تولید را با وقفه مواجه می‌کند.
وی افزود: «لازم است حجم و سرعت تخصیص منابع حمایتی و زیرساختی افزایش یابد تا تولیدکننده دغدغه‌ای از بابت منابع اولیه، انرژی، مواد اولیه و سرمایه در گردش نداشته باشد.» همچنین، بروکراسی و صدور مجوزهای متعدد از موانع جدی است که با ایجاد پنجره واحد مجوزدهی و ستادهای ملی و استانی هماهنگی تولید، می‌توان از سردرگمی فعالان اقتصادی و تأخیر در بهره‌برداری از ظرفیت‌ها کاست.
چالش‌های بازار سرمایه و راهکارهای پایدار
تاری به مشکلات بازار سرمایه نیز اشاره کرد و ابزارهایی مانند بیمه سهام و تزریق نقدینگی را که در یکی دو سال اخیر مطرح شده‌اند، مورد نقد قرار داد. به گمان وی، بیمه سهام در عمل چندان کارآمد نبوده و تأثیری سریع در بازار ندارد، ضمن اینکه فرایند استفاده از آن برای سهام‌داران پیچیده و زمان‌بر است. او همچنین تزریق نقدینگی را صرفاً یک مسکن کوتاه‌مدت دانست که تنها آرامش مقطعی به بازار می‌دهد.
وی چالش‌های اصلی بازار سرمایه را در موارد زیر دانست:
- بازدهی پایین سهام
- سودآوری ناکافی شرکت‌ها
- سفته‌بازی حقوقی‌ها در بازار
این عوامل سبب شده‌اند که سرمایه‌گذاران حقیقی رغبتی به حضور در بازار نداشته باشند. تاری تأکید کرد: «سود واقعی سهام‌داران عادی نه در مجامع تأمین می‌شود و نه در حساب‌های سود و زیان شرکت‌ها قابل مشاهده است؛ زیرا بخش عمده درآمد شرکت‌ها صرف هزینه‌های غیرضروری می‌شود و سودی نصیب سهام‌دار خرد نمی‌شود.»
این کارشناس اقتصادی هشدار داد که تا ریشه این مشکلات ساختاری اصلاح نشود و بستر سودآوری پایدار برای سهام‌داران فراهم نگردد، ابزارهای کوتاه‌مدت صرفاً باعث تأخیر در بازگشت به وضعیت عادی می‌شوند و نمی‌توانند اطمینان و اعتماد حقیقی را به بازار سرمایه بازگردانند.
اولویت‌ها در شرایط حساس کنونی
تاری در پایان گفت که در شرایط حساس فعلی، توقع کارنامه‌خواهی سریع از وزارت اقتصاد یا هر نهاد اقتصادی دیگر واقع‌بینانه نیست. او تأکید کرد که اولویت باید بر حل ریشه‌ای چالش‌ها، اجرای جدی سیاست‌های مقاومتی، رفع موانع تولید و حمایت اصولی از بازار سرمایه بنا شود تا در یک افق میان‌مدت، آثار مثبت برای مردم و اقتصاد کشور حاصل گردد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.