خبر کامل
خرید سهام ایران خودرو توسط بانک کشاورزی؛ نقض آشکار سیاست‌های ضد بنگاه‌داری
در اقدامی بحث‌برانگیز و برخلاف سیاست‌های اعلامی دولت و بانک مرکزی مبنی بر خروج بانک‌ها از بنگاه‌داری، بانک کشاورزی اخیراً اقدام به خرید بخش قابل توجهی از سهام شرکت خودروسازی ایران خودرو کرده است. این معامله که در سکوت خبری انجام شده، سوالات جدی را درباره نظارت بر بانک‌های تخصصی و تعهد آنها به حوزه‌های فعالیت اصلی‌شان مطرح می‌کند.
خرید سهام ایران خودرو توسط بانک کشاورزی
بر اساس داده‌های سازمان بورس، بانک کشاورزی در تاریخ 11 مردادماه، بلوکی شامل 26 میلیارد برگه سهم ایران خودرو را خریداری کرده است. این خرید، بانک کشاورزی را با تصاحب 1.014 درصد از سهام این خودروساز، به جمع سهامداران درصدی آن اضافه می‌کند.
نکته قابل توجه این است که با گذشت دو روز از انجام این معامله، نه بانک کشاورزی و نه ایران خودرو هیچ توضیحی در مورد آن ارائه نکرده‌اند. همچنین، نهادهای نظارتی مانند سازمان بورس و بانک مرکزی نیز تاکنون واکنشی به این اقدام نشان نداده‌اند.
تناقض با سیاست‌های کلان اقتصادی
این اقدام بانک کشاورزی در حالی صورت می‌گیرد که دولت و بانک مرکزی طی سال‌های اخیر بارها بر لزوم خروج بانک‌ها از بنگاه‌داری تاکید کرده‌اند. بنگاه‌داری بانک‌ها به عنوان یکی از عوامل اصلی ناترازی شبکه بانکی، خلق پول و تورم شناخته می‌شود. حتی پیش از این، رهبر انقلاب نیز صراحتاً مخالفت خود را با بنگاه‌داری بانک‌ها اعلام کرده بودند.
موضوع تاسف‌بارتر این است که بانک کشاورزی به عنوان یک بانک دولتی و تخصصی در زمینه کشاورزی، سهامدار یک شرکت خودروسازی شده است. این معامله با اهداف ذکر شده در اساسنامه این بانک، یعنی «فراهم آوردن امکانات اعتباری برای زندگی بهتر در روستا، ارتقای سطح درآمد روستاییان، افزایش تولیدات کشاورزی، ایجاد و توسعه صنایع کوچک و سنتی روستایی و مشارکت در فعالیت‌های مربوط» همخوانی ندارد.
نظارت بر بانک‌های تخصصی؛ اولویتی مغفول
محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، در ماه‌های اخیر بارها بر لزوم تخصصی شدن بانک‌ها تاکید کرده و آن را عاملی برای خروج بانک‌ها از بنگاه‌داری دانسته بود. او در اردیبهشت‌ماه امسال اظهار داشت:
«اجرایی شدن طرح تخصصی شدن بانک‌ها، بانک‌های مختلف باید وظایف خاص خود را داشته باشند و در حوزه تخصصی خود فعالیت کنند. از این رو فعالیت بانک‌ها در حوزه غیرمرتبط با بانکداری و ارائه خدمات بانکی غیرقابل قبول است. بانک‌ها نباید در عملیات دیگری ورود کنند و خودشان درگیر مدیریت بنگاه شوند؛ باید بنگاه را واگذار کنند. امسال حتما این کار تسریع می‌شود.»
با این حال، ورود یک بانک تخصصی در بخش کشاورزی به حوزه خودروسازی، نشان می‌دهد که شاید اولویت بانک مرکزی باید از صرفاً «تخصصی کردن بانک‌ها» به «بهبود نظارت بر بانک‌های تخصصی» تغییر یابد.
تحلیل کارشناس بانکی: نقض صریح سیاست‌ها
یوسف کاووسی، کارشناس بانکی و مدیرکل اسبق بازرسی بانک مرکزی، در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز، این اقدام را دقیقاً برخلاف سیاست‌های مبارزه با بنگاه‌داری بانک مرکزی دانست. او توضیح داد:
- بانک‌ها گاهی می‌توانند در چارچوب قراردادهای بانکداری اسلامی، درصدی از سرمایه خود را به صورت مستقیم سرمایه‌گذاری کنند و پس از مدتی بازگردانند.
- مشارکت حقوقی نیز معمولاً برای یک پروژه خاص است و پس از آن، پول بانک بازگردانده می‌شود.
- «اگر این خرید سهام خارج از شرایط ذکر شده باشد، دقیقاً برخلاف سیاست‌های مبارزه با بنگاه‌داری بانک مرکزی است.»
کاووسی تاکید کرد که بانک کشاورزی به عنوان یک بانک تخصصی در حوزه کشاورزی، هیچ ارتباطی به حوزه خودروسازی ندارد و این ورود، با تاکیدات اخیر رئیس کل بانک مرکزی بر تخصصی شدن بانک‌ها در تناقض است.
او افزود: «بهتر است بانک مرکزی به جای تمرکز بر تخصصی کردن بانک‌ها، بر عملکرد درست آنها در حوزه‌های تخصصی نظارت کند. مثلاً بانک کشاورزی باید فقط در حوزه کشاورزی فعالیت کند و وارد پروژه‌ها یا سرمایه‌گذاری‌های غیرمرتبط نشود. همین موضوع درباره بانک مسکن و سایر بانک‌های تخصصی نیز صدق می‌کند؛ هر بانک باید تنها در حوزه تخصصی خود فعال باشد.»
ضعف نظارتی بانک مرکزی
مدیرکل اسبق بازرسی بانک مرکزی در ادامه به ضعف عملکرد نظارتی بانک مرکزی طی سال‌های اخیر اشاره کرد. او اظهار داشت که هر بانکی به طور مستقل عمل می‌کند و اصلاح جدی در عملکرد بانک‌ها صورت نگرفته است. وی یادآور شد که حتی با گذشت چهار سال از وعده دولت سیزدهم مبنی بر تعیین تکلیف وضعیت بانک‌های ناتراز طی شش ماه، تغییر قابل توجهی رخ نداده و بانک‌ها همچنان با مشکلات زیادی مواجه هستند و به سیاست‌های اصلاحی توجهی نمی‌شود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
