انتقاد شدید از طرح F-55 لاکهید مارتین؛ آیا جایگزینی برای F-35 در راه است؟

آیا F-55 می‌تواند جایگزین F-35 شود؟

لاکهید مارتین، بزرگترین پیمانکار وزارت دفاع ایالات متحده، در سه‌ماهه دوم سال 2025 با چالش‌های مالی جدی مواجه شده است. این شرکت درآمد ثابتی معادل 18.2 میلیارد دلار را گزارش کرده که نسبت به 18.1 میلیارد دلار در مدت مشابه سال قبل، رشد اندکی داشته است. با این حال، سود خالص شرکت به شدت سقوط کرده و به 342 میلیون دلار یا 1.46 دلار به ازای هر سهم رسیده است، در حالی که این رقم در سه‌ماهه دوم سال 2024 معادل 1.6 میلیارد دلار یا 6.85 دلار به ازای هر سهم بود. این شرکت به زیان 1.6 میلیارد دلاری مرتبط با پروژه‌ها و 169 میلیون دلار در سایر هزینه‌ها اشاره کرده است.

یک منبع آگاه در صنعت دفاعی غربی اظهار داشت:

طراحی F-35 از پایه معیوب است. بسیاری از ایرادهای اصلی آن در ساختار بدنه تثبیت شده‌اند. نتایج مالی لاکهید دقیقاً همان چیزی را نشان می‌دهد که منتقدان دیرینه طی بیست سال گذشته هشدار داده بودند: زمانی که مصالحه‌های طراحی به‌صورت بنیادین در ساختار یک جنگنده گنجانده می‌شوند، در نهایت به محدودیت‌هایی می‌رسید که دیگر راهی برای رفع مهندسی آن‌ها باقی نمی‌ماند.

این اظهارات پس از سخنان اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در قطر مطرح شد. ترامپ در آنجا از طرح توسعه یک جنگنده دو موتوره با نام F-55 و همچنین تلاش موازی برای نوسازی ناوگان F-22 رپتور خبر داد. وی F-55 را نسخه‌ای فوق‌العاده ارتقاءیافته از F-35 توصیف کرد و گفت: «این جنگنده نیز با دو موتور خواهد بود، چون F-35 تنها یک موتور دارد. من به جنگنده‌های تک‌موتوره علاقه ندارم.»

با این حال، ایده استفاده از پلتفرم F-35 برای ساخت چنین طراحی‌ای به شدت از سوی منبع مورد نظر رد شده و آن را بیشتر حرکتی تبلیغاتی دانسته است تا اقدامی مهندسی. او توضیح داد:

برای ساخت یک جنگنده دو موتوره بر پایه F-35، باید طراحی بدنه، بال‌ها، دم و ساختار پنهان‌کاری به‌کلی بازطراحی شود. این یک نسخه جدید نیست؛ بلکه یک جنگنده کاملاً جدید خواهد بود. چنین طرح‌هایی معمولاً به‌جای تمرکز بر توانمندی، با هدف استمرار دریافت بودجه‌های توسعه‌ای پس از از دست دادن پروژه بزرگی چون NGAD مطرح می‌شوند.

وی همچنین تأکید کرد که مشکلات لاکهید به مراتب عمیق‌تر از یک مدل خاص جنگنده هستند: «وقتی اولویت با فروش باشد نه مهندسی، چنین وضعیتی اجتناب‌ناپذیر است. شرکت بوئینگ این مسیر را در صنعت هواپیمایی تجاری طی کرد و لاکهید در حوزه دفاعی و نتیجه‌اش شد F-35.»

به گفته این منبع، افکار عمومی هنوز از میزان آسیب‌پذیری واقعی این برنامه مطلع نیستند: «به‌دلیل ماهیت نظامی پروژه، عملکرد ضعیف را می‌توان پشت چرخه‌های تدارکاتی و گزارش‌های محرمانه پنهان کرد. اما نشانه‌های فشار و ناپایداری در سیستم مشهود است. زیان‌های ثبت‌شده در این فصل مالی تازه آغاز کار است.»

عملکرد مالی ضعیف لاکهید مارتین

اطلاعات مربوط به جریان نقدی نیز مؤید این تحلیل است. لاکهید تنها 201 میلیون دلار جریان نقدی عملیاتی گزارش کرده که نسبت به 1.9 میلیارد دلار در سال گذشته افت چشمگیری دارد؛ همچنین جریان نقدی آزاد این شرکت منفی 150 میلیون دلار بوده، در حالی که این عدد در سه‌ماهه دوم سال 2024 برابر مثبت 1.5 میلیارد دلار بود.

فرانک کندال، وزیر سابق نیروی هوایی آمریکا، پیشتر اعلام کرده بود که هیچ‌گاه مفهومی به نام F-35 با دو موتور در دوران مسئولیت او مطرح نبوده است. سایر تحلیل‌گران دفاعی نیز تردید دارند که چنین پروژه‌ای بدون سال‌ها بازطراحی و صرف ده‌ها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری به موفقیت برسد.

به باور منبع مورد نظر، گزینه‌ای منطقی‌تر بازگشایی خط تولید F-22 و به‌روزرسانی آن است:

احیای تولید F-22 و ارتقاء آن از نظر فنی، سریع‌تر، مقرون‌به‌صرفه‌تر و هوشمندانه‌تر خواهد بود. اما چنین تصمیمی مستلزم آن است که بسیاری از مقامات در واشینگتن به این واقعیت اعتراف کنند که F-35 هیچ‌گاه جایگزینی واقعی نبوده است.

او هشدار داد که تبلیغات لاکهید درباره F-55 ممکن است باعث شکل‌گیری انتظارات نادرست در برنامه‌ریزی‌های دفاعی شود: «این یک اقدام سیاسی برای نمایش پیشرفت است. چیزی که اکنون مشاهده می‌کنیم نوآوری نیست؛ بلکه نوعی کنترل خسارت است.»

او در پایان گفت:

F-35 از همان ابتدا بیش از اندازه بزرگ‌نمایی شد. طرح F-55 تنها تلاشی دیگر برای بازتعریف برنامه‌ای با نقص‌های عمیق است و برای فرار از پیامدهای دو دهه تصمیم‌گیری‌های فنی نادرست.