خبر کامل
بازگشت ایده کنسرسیوم غنی‌سازی به مذاکرات ایران و آمریکا: چالش‌ها و چشم‌اندازها
ایده تشکیل کنسرسیوم غنی‌سازی اورانیوم، بار دیگر به کانون بحث‌ها در خصوص آینده مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا بازگشته است. این طرح که پیش از این نیز مطرح شده بود، اکنون با چالش‌ها و پیچیدگی‌های جدیدی روبرو است که نیازمند بررسی دقیق ابعاد فنی، حقوقی و مالی آن است.
بازگشت ایده کنسرسیوم غنی‌سازی
نشریه «فارن پالیسی» در تحلیلی به این موضوع پرداخته و گزارش‌ها حاکی از آن است که ایده کنسرسیوم غنی‌سازی، گاه به ایران و گاه به استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، نسبت داده شده است. عراقچی، دیپلمات ایرانی، در این باره اظهار داشت: «نکات فنی، حقوقی و مالی زیادی در مورد کنسرسیوم احتمالی در ایران وجود دارد که هنوز به آنها نپرداخته‌ایم. این ایده در مذاکرات پیشین مطرح شد، اما به دلیل توقف مذاکرات، مسکوت ماند. اکنون مطمئن نیستم که آیا این ایده دیگر کارایی دارد یا خیر، اما در صورت لزوم آماده مذاکره در مورد آن هستیم.»
ساختار و اهداف کنسرسیوم پیشنهادی
بر اساس این طرح، کشورهای مختلف منطقه از جمله ایران، امارات و عربستان سعودی، در مکانی مشترک اقدام به غنی‌سازی اورانیوم خواهند کرد. این سازوکار به رقبای منطقه‌ای اجازه می‌دهد تا بر فعالیت‌های یکدیگر نظارت داشته باشند، در حالی که تمامی فعالیت‌ها تحت نظارت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و در چارچوب سرمایه‌گذاری‌های ایالات متحده انجام خواهد شد.
در سال ۲۰۲۳، سید حسین موسویان، دیپلمات پیشین ایرانی و عضو سابق تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، پیشنهاد تشکیل «کنسرسیومی برای ترتیبات چندجانبه غنی‌سازی» توسط کشورهای حوزه خلیج فارس را مطرح کرد تا خدمات غنی‌سازی اورانیوم و سایر خدمات چرخه سوخت هسته‌ای را ارائه دهند.
چالش‌های اصلی: مکان استقرار و نگرانی‌ها
مسیر شکل‌گیری چنین کنسرسیومی با موانع متعددی روبرو است. اولین و مهم‌ترین چالش، مکان استقرار آن است.
- موضع آمریکا: آمریکایی‌ها خواهان استقرار هرگونه کنسرسیوم در خارج از خاک ایران هستند تا از انحراف انرژی هسته‌ای غیرنظامی به سمت اهداف نظامی جلوگیری کنند.
- موضع ایران: ایران به طور علنی اعلام کرده که از کنسرسیوم استقبال می‌کند، مشروط بر آنکه در خاک ایران باشد. در همین راستا، سه جزیره تحت کنترل ایران به عنوان مکان‌های احتمالی مطرح شده‌اند.
حضور بازیگران منطقه‌ای در این جزایر از طریق کنسرسیوم پیشنهادی می‌تواند تأثیری تثبیت‌کننده بر تجارت دریایی داشته باشد، زیرا تنش‌ها با ایران همواره نگرانی‌هایی را در مورد مسدود شدن تنگه هرمز و اختلال در عرضه جهانی نفت ایجاد کرده است.
حسین موسویان، شرکت یورنکو (Urenco) را به عنوان الگو برای یک چارچوب چندملیتی معرفی کرد. یورنکو یک کنسرسیوم غربی است که خدمات غنی‌سازی اورانیوم و دفع زباله‌های هسته‌ای را در آلمان، بریتانیا، هلند و ایالات متحده ارائه می‌دهد. با این حال، برخی کارشناسان هشدار داده‌اند که دانش فنی می‌تواند از چنین کنسرسیوم‌هایی به بیرون درز کرده و به اشاعه سلاح‌های هسته‌ای منجر شود.
تردیدهای ایران و تجربه گذشته
ایران نیز خود تردیدهایی در این زمینه دارد. در دهه ۱۹۷۰، ایران عضوی از کنسرسیومی مشابه با کشورهای اروپایی به رهبری فرانسه بود. ایران مدعی است که پس از فشار ایالات متحده به فرانسه، هرگز اورانیوم با غنای پایین سفارش‌داده‌شده را دریافت نکرد.
پیشنهادهای کارشناسی برای حل اختلاف
برخی کارشناسان بر این باورند که ایران احتمالاً در صورتی با یک کنسرسیوم موافقت خواهد کرد که در یکی از جزایر ایرانی همچون قشم یا کیش مستقر شود. علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بحران بین‌المللی، معتقد است که استقرار کنسرسیوم در یکی از سه جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی، «لایه‌ای دیگر از پیچیدگی» به موضوع اضافه می‌کند و در عوض، جزیره قشم را پیشنهاد کرده است.
او گفت: «فکر می‌کنم فرمول جادویی این است که ایران و ایالات متحده در نقطه‌ای میانی به توافق برسند: ایران بپذیرد که دیگر غنی‌سازی ملی مستقل نخواهد داشت، بلکه این غنی‌سازی در قالب یک کنسرسیوم انجام شود؛ و ایالات متحده نیز بپذیرد که این کنسرسیوم می‌تواند در یکی از جزایر متعلق به ایران مستقر باشد.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
