فوران آتشفشان خاموش کراشنینیکوف در کامچاتکا پس از نیم قرن

فعالیت‌های آتشفشانی و لرزه‌ای اخیر

در پی زمین‌لرزه ۸٫۸ ریشتری ۳۰ ژوئیه در شبه‌جزیره کامچاتکا، آتشفشان «کلیوچفسکوی» نیز فعال شد. این دومین فوران آتشفشانی در منطقه طی پنج روز گذشته است. بامداد یک‌شنبه سوم اوت، آتشفشان «کراشنینیکوف» با ارتفاع تقریبی ۱۸۰۰ متر، پس از حدود ۵۰۰ سال خاموشی، فوران کرد و ستونی از خاکستر را تا ارتفاع ۶ کیلومتری به آسمان فرستاد. وزارت شرایط اضطراری روسیه اعلام کرده که این فوران خطری برای مناطق مسکونی نداشته است.

همزمان با فوران کراشنینیکوف، زمین‌لرزه‌ای دیگر به بزرگی ۷ ریشتر نیز کامچاتکا را لرزاند. این زلزله در ساعت ۶:۳۷ صبح به وقت محلی در جزایر کوریل، مجمع‌الجزایری آتشفشانی که از کامچاتکا تا شمال‌شرق ژاپن امتداد دارد، ثبت شد. روسیه پس از این زلزله هشدار سونامی صادر کرد که البته بعداً لغو شد.

ارتباط زمین‌لرزه‌ها و فوران‌های آتشفشانی

فوران اخیر آتشفشان کراشنینیکوف و زمین‌لرزه روز یکشنبه، احتمالاً با زمین‌لرزه مهیب ۳۰ ژوئیه که در تشدید فعالیت آتشفشان کلیوچفسکوی نیز نقش داشته، مرتبط هستند. دانشمندان روس هفته گذشته هشدار داده بودند که احتمال وقوع پس‌لرزه‌های قدرتمند در منطقه کامچاتکا طی چند هفته آینده وجود دارد.

نیکولای سولوویف، رئیس سرویس امنیتی مؤسسه دولتی «ذخیره‌گاه طبیعی کرونوستکی»، گزارش داده که پیام آغاز فوران کراشنینیکوف را ساعت ۶ صبح روز یکشنبه دریافت کرده است.

الگا گیرینا، رئیس تیم واکنش به فوران‌های آتشفشانی کامچاتکا، اظهار داشته که این نخستین فوران ثبت‌شده تاریخی آتشفشان کراشنینیکوف در طول ۶۰۰ سال گذشته است. آخرین فوران گدازه‌ای این آتشفشان در بازه‌ای تقریباً ۴۰ ساله پس از سال ۱۴۶۳ رخ داده بود، هرچند داده‌های برنامه جهانی آتشفشان‌شناسی مؤسسه اسمیتسونین، آخرین فوران شناخته‌شده را به سال ۱۵۵۰ بازمی‌گرداند.

دانشمندان همچنان در حال بررسی ارتباط دقیق بین زمین‌لرزه‌های مهیب (بزرگ‌تر از ۶ ریشتر) و فوران‌های آتشفشانی هستند. سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS) توضیح می‌دهد که این ارتباط تنها در صورتی رخ می‌دهد که آتشفشان‌ها از قبل آمادگی فوران را داشته باشند؛ یعنی دارای ماگمای آماده فوران و فشار زیاد در مخزن ماگما باشند.

سازمان زمین‌شناسی آمریکا در وب‌سایت خود می‌نویسد: «اگر شرایط فراهم باشد، زمین‌لرزه‌های بزرگ تکتونیکی می‌توانند موجب خروج گازهای محلول از ماگما شوند (مانند زمانی که یک بطری نوشابه را تکان می‌دهید)؛ اتفاقی که فشار را افزایش می‌دهد و ممکن است به فوران منجر شود.»