محاکمه مجدد رئیس سازمان جاسوسی کره جنوبی: خائن یا میهن‌پرست؟

پس از ۴۶ سال، پرونده ترور پارک چونگ‌هی، رئیس‌جمهور پیشین کره جنوبی، بار دیگر در دادگاه عالی سئول گشوده شده است. این پرونده که به اعدام کیم جائه‌گیو، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی کره جنوبی، در سال ۱۹۷۹ منجر شد، اکنون با هدف بررسی مجدد اتهام خیانت یا میهن‌پرستی او، در کانون توجه قرار گرفته است. این تجدید محاکمه، همزمان با تحولات سیاسی اخیر در کره جنوبی، پرسش‌های عمیقی را درباره مسیر دموکراسی این کشور و میراث دیکتاتوری پارک چونگ‌هی مطرح می‌کند.

شب سرنوشت‌ساز: ۲۶ اکتبر ۱۹۷۹

یو سوک‌سول، مامور امنیتی سابق سازمان اطلاعات مرکزی کره جنوبی، روایت شب جمعه، ۲۶ اکتبر ۱۹۷۹ را با جزئیات به یاد می‌آورد. حدود ساعت ۱۹:۴۰، پس از شنیدن صدای شلیک گلوله در «خانه امن» که محل میزبانی رئیس‌جمهور پارک چونگ‌هی بود، او توسط رئیسش، افسر مسئول امنیت خانه امن، مامور به دفن دو قبضه تفنگ، گلوله‌ها و یک جفت کفش در باغ شد. یو در آن زمان نمی‌دانست که این اسلحه‌ها برای ترور رئیس‌جمهور پارک چونگ‌هی، که ۱۸ سال بر کره جنوبی حکومت کرده بود، استفاده شده‌اند. قاتل، کیم جائه‌گیو، دوست قدیمی و رئیس سازمان جاسوسی مخوف کره جنوبی بود که خود یکی از ستون‌های اصلی دیکتاتوری پارک محسوب می‌شد.

پیامدهای ترور و اعدام کیم

این ترور، کره جنوبی را به لرزه درآورد و به حکومت خفقان‌آور پارک پایان داد، اما راه را برای یک دهه دیگر حکومت نظامیان گشود. کیم جائه‌گیو به اتهام شورش، به همراه پنج نفر دیگر، اعدام شد. اکنون، خانواده کیم برای تجدید محاکمه او مبارزه می‌کنند و استدلال می‌کنند که او نباید به عنوان خائن در تاریخ ثبت شود. این پرونده در دادگاه عالی سئول در حال رسیدگی است و همزمان با محاکمه یون سوک‌یول، رئیس‌جمهور برکنار شده، به دلیل اتهام مشابهی که کیم را به چوبه دار فرستاد، اهمیت دوچندانی یافته است.

کیم جائه‌گیو: قاتل یا ناجی؟

کیم جائه‌گیو چهره‌ای دو قطبی در تاریخ کره جنوبی است. برخی او را قاتلی می‌دانند که قدرت و جاه‌طلبی او را کور کرد، در حالی که برخی دیگر او را میهن‌پرستی می‌دانند که خود را فدا کرد تا کره جنوبی را در مسیر دموکراسی قرار دهد. پارک چونگ‌هی نیز به همین اندازه تفرقه‌انگیز است؛ او به خاطر رشد اقتصادی کشورش ستایش می‌شود، اما به دلیل حکومت استبدادی‌اش مورد انتقاد قرار می‌گیرد.

خواهر کیم، کیم جونگ‌سوک، اصرار دارد که برادرش هرگز برای رسیدن به ریاست‌جمهوری دست به چنین کاری نزده است. با این حال، کیم رئیس سازمان اطلاعات مرکزی کره بود، نهادی که به شکنجه و اتهام‌زنی دروغین به مخالفان معروف بود. کیم در دادگاه مدعی شد که هدفش جلوگیری از بی‌رحمی‌های پارک بود که می‌توانست کشور را به هرج‌ومرج بکشاند و حمایت ایالات متحده را از دست بدهد. او گفت که نمی‌خواهد برای جانش التماس کند، زیرا هدفی برای مردن پیدا کرده است و امیدوار بود راه را برای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت هموار کند.

روند دادگاه نظامی و کودتای چون دو-هوان

دادگاه نظامی کیم با سرعتی برق‌آسا پیش رفت. در ۲۰ دسامبر، او به تلاش برای تصاحب قدرت از طریق قتل محکوم شد. یو سوک‌سول نیز به دلیل پنهان کردن اسلحه‌ها به سه سال زندان محکوم شد. چهار روز پس از باخت آخرین درخواست تجدیدنظر کیم در ۲۰ مه سال بعد، او به همراه چهار نفر دیگر به دار آویخته شد. این اعدام‌ها در حالی صورت گرفت که ارتش به شدت یک خیزش دموکراسی‌خواهانه را در شهر گوانگجو سرکوب می‌کرد و ۱۶۶ غیرنظامی را کشت.

دلایل تجدید محاکمه

لی سانگ‌هی، وکیل مسئول تجدید محاکمه کیم، استدلال می‌کند که این پرونده هرگز نباید به دادگاه نظامی می‌رفت، زیرا ترور پیش از اعلام حکومت نظامی اتفاق افتاده بود. او همچنین به «رونوشت‌های ضعیف دادگاه» و موضوع شکنجه اشاره می‌کند که دلیلی برای پذیرش تجدید محاکمه در ماه فوریه بود. کیم در دادخواست تجدیدنظر ناموفقش در سال ۱۹۸۰ مدعی شده بود که بازجویان او را کتک زده و با شوک الکتریکی شکنجه کرده‌اند.

اختلافات با چا جی‌چئول و لحظه ترور

چا جی‌چئول، رئیس امنیتی پارک، فردی بود که به تدریج به پارک نزدیک‌تر می‌شد و اغلب با کیم اختلاف پیدا می‌کرد. در هفته‌های پیش از ترور، آن دو بر سر نحوه مقابله با کیم یونگ‌سام، رهبر اپوزیسیون، دچار اختلاف شده بودند. چا خواهان سرکوب خشن بود، در حالی که کیم جائه‌گیو توصیه به احتیاط می‌کرد. کیم در دادگاه گفت که چا در پاسخ به هشدار او درباره خشم عمومی، گفته بود: «در کامبوج سه میلیون نفر کشته شدند و اتفاقی نیفتاد. اگر ما هم یک میلیون معترض را بکشیم، مشکلی نخواهد بود.»

در شب ترور، در خانه امن، پارک، کیم جائه‌گیو را به خاطر بازداشت نکردن رهبر اپوزیسیون سرزنش کرد. کیم در دادگاه گفت که اسلحه‌اش را بیرون کشید، آن را به سمت پارک نشانه رفت و به او گفت باید در سیاست‌هایش تجدید نظر کند. سپس به سوی چا شلیک کرد و او را زخمی کرد. کیم سپس به سینه پارک شلیک کرد. در بیرون، ماموران سازمان اطلاعات مرکزی کره جنوبی طبق دستور او تیم امنیتی رئیس‌جمهوری را هدف قرار دادند. کیم پس از گیر کردن اسلحه‌اش، هفت‌تیر دیگری گرفت و چا را که در حال فرار بود کشت و سپس به سر پارک شلیک کرد.

آیا این یک کودتا بود؟

کیم در دادگاه گفت که قصد داشت از ارتش استفاده کند، شاید حتی حکومت نظامی اعلام کند، تا «انقلاب» را به پایان برساند و به دموکراسی برسد. این نکته، هسته اصلی تجدید محاکمه است. دادستانی استدلال می‌کرد که این یک کودتای از پیش برنامه‌ریزی‌شده بوده، اما کیم اهدافی بسیار بلندتر را مطرح می‌کرد. با این حال، تردیدکنندگان به نبود برنامه‌ریزی اشاره می‌کنند؛ اسلحه‌ای که گیر کرد، شاهدان زیاد و عدم استراتژی مشخص برای «انقلابش».

آن‌ها می‌گویند ممکن است این اقدام، در واقع واکنشی لحظه‌ای و از سر انتقام از سوی مردی بوده باشد که قدرتش رو به افول بود. لی سانگ‌هی، وکیل، استدلال می‌کند که برای اثبات اتهام شورش، متهم باید عملکرد نهادهای قانون اساسی را به زور متوقف کند، اما در این پرونده چنین چیزی اتفاق نیفتاده است.

بازاندیشی در مسیر دموکراسی کره جنوبی

این تجدید محاکمه فراتر از یک پرونده حقوقی است و بسیاری آن را لحظه‌ای سرنوشت‌ساز برای بازاندیشی در مسیر دموکراسی کره جنوبی می‌دانند که تنها شش ماه پیش تهدید شد. این دادگاه جدید همچنین فرصتی است برای ارزیابی دوباره پارک چونگ‌هی؛ کسی که برخی معتقدند میراثش بیش از حد بزرگ جلوه داده شده است. خانواده کیم امیدوارند این تجدید محاکمه، نوری مهربان‌تر بر میراث او بتاباند و او را از اتهام خیانت مبرا کند.