برنامه جامع ملی مدیریت آب: کاهش برداشت کشاورزی و رفع ناترازی در ۳۱ استان

اهداف کلان برنامه هفتم توسعه در بخش آب

بر اساس جدول ۷ ماده ۳۷ برنامه هفتم توسعه، اهداف کلان و ملی برای مدیریت منابع آب کشور تعیین شده است. این اهداف شامل موارد زیر است:

• کاهش برداشت آب کشاورزی: پیش‌بینی شده است که برداشت از منابع آب در بخش کشاورزی به ۶۵ میلیارد متر مکعب محدود شود.
• رفع ناترازی آب: هدف‌گذاری شده است که ۱۵ میلیارد متر مکعب از ناترازی آب کشور رفع شود.
• مدیریت جامع منابع: برای حجم کل برداشت از منابع آب سطحی، زیرزمینی و استفاده از منابع آب نامتعارف، پیش‌بینی‌های دقیق عددی صورت گرفته است.

این ارقام ملی در کمیته تخصصی شورای عالی آب با حضور نمایندگان وزارت نیرو، جهاد کشاورزی، سازمان برنامه و بودجه، صنعت، معدن و تجارت، مدیریت بحران و محیط زیست مورد بررسی و تأیید قرار گرفته‌اند.

تخصیص استانی و تفکیک مصارف

برای هر ۳۱ استان کشور، سهم مشخصی در کاهش بارگذاری آبی و توزیع مجدد منابع آب تعیین شده است. این تفکیک با در نظر گرفتن منابع آب سطحی، زیرزمینی، دریا و پساب‌ها انجام شده و میزان مصرف آب برای بخش‌های مختلف به شرح زیر مشخص گردیده است:

• کشاورزی: تعیین میزان دقیق برداشت از منابع آب سطحی، زیرزمینی و نامتعارف.
• صنعت و خدمات: تخصیص آب مورد نیاز برای فعالیت‌های صنعتی و خدماتی.
• شرب و بهداشت: تأمین آب آشامیدنی و بهداشتی مورد نیاز شهروندان.
• محیط زیست: حفظ و تخصیص سهم آب برای نیازهای زیست‌محیطی.

این تفکیک منابع و مصارف با جزئیات کامل برای هر استان تدوین شده است.

پنج برنامه محوری و ۴۹ اقدام عملیاتی

پنج برنامه اصلی برای مدیریت جامع آب کشور تدوین شده که شامل ۴۹ اقدام عملیاتی است. این برنامه‌ها عبارتند از:

1. تأمین و عرضه آب: راهکارهای افزایش منابع آبی و بهبود سیستم‌های عرضه.
2. مدیریت مصرف و تقاضا: بهینه‌سازی الگوهای مصرف و کاهش هدررفت.
3. حفاظت از منابع آب: اقدامات لازم برای صیانت از منابع آبی موجود.
4. مدیریت مخاطرات آبی: برنامه‌ریزی برای مقابله با بحران‌های آبی نظیر خشکسالی و سیل.
5. حکمرانی آب و اصلاحات نهادی: بهبود ساختارهای مدیریتی و فضای کسب و کار مرتبط با آب.

این ۴۹ اقدام به رئیس‌جمهور گزارش شده و بر اساس رهنمود ایشان، برای استانداران ۳۱ استان ارسال گردیده است. انتظار می‌رود استانداران در کارگروه‌های سازگاری با کم‌آبی استان، نتایج اقدامات خود را ارائه دهند تا پس از تفاهم و توافق نهایی، ابلاغ ملی صورت گیرد.

آغاز اجرای برنامه در استان‌های بحرانی

با توجه به وضعیت حادتر برخی استان‌ها، اجرای برنامه‌های مدیریتی آب در تهران و البرز آغاز شده است. پیش‌بینی می‌شود نتایج نهایی این اقدامات در یک تا دو ماه آینده مشخص شود که به منزله آغاز رسمی اجرای این بسته در این استان‌ها خواهد بود. زمان اجرای کامل این بسته در سایر استان‌ها ممکن است متفاوت باشد.