فرونشست زمین در تهران: ۳ میلیون نفر در معرض خطر جدی

فرونشست زمین، پدیده‌ای خاموش اما ویرانگر، بخش‌های وسیعی از پایتخت را درگیر کرده و زندگی میلیون‌ها نفر را تحت‌الشعاع قرار داده است. علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در گفت‌وگویی اختصاصی، ابعاد نگران‌کننده این بحران را تشریح کرد و از قرار گرفتن یکی از بزرگ‌ترین زون‌های فرونشستی کشور در جنوب تهران خبر داد.

کانون‌های اصلی فرونشست در تهران

بیت‌اللهی با اشاره به تمرکز بالای جمعیتی در جنوب تهران، این منطقه را دلیل اصلی شکل‌گیری بزرگ‌ترین پهنه فرونشستی کشور دانست. وی توضیح داد که دشت تهران از کمربند میانی شهر، یعنی از محدوده بلوار کشاورز به سمت پایین، آغاز شده و همین ساختار جغرافیایی، بخش‌های جنوبی شهر را در معرض فرونشست قرار داده است. در مقابل، مناطق کوهپایه‌ای به دلیل عدم وجود آبخوان، از این پدیده مصون هستند.

مناطق متأثر از فرونشست شامل موارد زیر است:

• مناطق ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۱، ۱۰ و ۱۱ به شدت تحت تأثیر فرونشست قرار دارند.
• منطقه ۱۷ تهران به طور کامل در پهنه فرونشستی واقع شده است.
• منطقه ۱۸ به عنوان یکی از پرریسک‌ترین مناطق از نظر فرونشست زمین شناخته می‌شود.
• در محدوده منطقه ۲۰ (شهرری)، منطقه ۱۹ و منطقه ۲۱ نیز نشانه‌هایی از فرونشست مشاهده شده است.

این کارشناس تأکید کرد که سکونتگاه‌های حاشیه‌ای تهران نیز از این خطر بی‌نصیب نمانده‌اند. با احتساب این مناطق، تخمین زده می‌شود که حدود ۳ میلیون نفر در پهنه فرونشستی تهران ساکن هستند.

نقش کمبود آب در تشدید بحران

رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، کاهش منابع آب شرب و بهداشتی طی دو سال گذشته را یکی از عوامل مهم در تعمیق پدیده فرونشست در تهران برشمرد. وی با وجود سدهایی نظیر کرج، لتیان، ماملو و حتی سد طالقان (که خط دوم انتقال آب آن نیز فعال است)، تأکید کرد که تأمین آب شرب برای تهران همچنان کفایت نمی‌کند.

بیش از ۵۰ درصد آب مورد نیاز پایتخت در حال حاضر از طریق چاه‌های آب در تهران و حومه آن تأمین می‌شود. این میزان مصرف آب توسط جمعیت چند میلیونی، فشار مضاعفی به منابع زیرزمینی وارد می‌کند که نتیجه آن، تشدید فرونشست زمین خواهد بود.

این وضعیت، ضرورت مدیریت جامع منابع آب و برنامه‌ریزی دقیق برای کاهش وابستگی به آب‌های زیرزمینی را بیش از پیش آشکار می‌سازد تا از گسترش بیشتر این پدیده خطرناک جلوگیری شود.