بازنگری چین در سرمایه‌گذاری‌های برون‌مرزی؛ تعرفه‌های جدید آمریکا و چالش‌های ترانشیپمنت

تغییر چشم‌انداز تجاری در شرق آسیا

در سال‌های اخیر، تولیدکنندگان چینی میلیاردها دلار در جنوب‌شرق آسیا سرمایه‌گذاری کرده بودند. این اقدام در راستای راهبرد «چین به‌علاوه یک» (China Plus One) صورت گرفت تا از آسیب‌های ناشی از جنگ تجاری اولیه دونالد ترامپ با پکن کاسته شود. اما اکنون، با وجود کاهش تعرفه‌های اضافی بر کالاهای چینی به ۳۰ درصد در جریان مذاکرات تجاری با چین، ایالات متحده تعرفه‌هایی بین ۱۰ تا ۴۰ درصد بر دیگر کشورهای منطقه وضع کرده است.

اگرچه تعرفه‌ها بر کشورهای جنوب‌شرق آسیا همچنان کمتر از میانگین تعرفه‌های کالاهای چینی است، اما موج جدید تعرفه‌های اعمالی از سوی ترامپ، حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش داده و انگیزه جابه‌جایی تولید از چین را تضعیف کرده است.

در تازه‌ترین موج تعرفه‌ها که پنج‌شنبه گذشته اعلام شد، بر تمام کالاهایی که از چین و از طریق کشورهای ثالث به آمریکا صادر می‌شوند، تعرفه ۴۰ درصدی وضع شد. این اقدام تردیدها را نسبت به صرفه‌جویی در سرمایه‌گذاری خارجی چین افزایش داده است.

لوئیز لو، اقتصاددان آسیایی فعال در موسسه آکسفورد اکونومیکس، به فایننشال تایمز گفت: «راهبرد چین با فشار زیادی مواجه خواهد شد. برخی شرکت‌ها به دنبال پایگاه‌های جدید تولید در خارج از منطقه خواهند رفت، اما بسیاری نیز به چین بازمی‌گردند. هزینه اولیه برای ورود به بازارهای جدید، بسیار بالا خواهد بود.»

فرصت‌های جدید برای چین

برخی شرکت‌های چینی که پس از اعمال تعرفه‌های ۱۴۵ درصدی ترامپ بر کالاهای چینی اقدام به سرمایه‌گذاری خارجی کرده بودند، اکنون خود را در موقعیتی ناپایدار می‌بینند. لین سی‌جی، نماینده شرکت کفش‌سازی Minyuan در استان فوجیان، خاطرنشان کرد:

«سیاست تعرفه‌ای داخلی آمریکا نامشخص بود و اغلب مشتریان آمریکایی ما اصرار داشتند که سفارش‌ها به جنوب‌شرق آسیا منتقل شود.»

این شرکت امسال کارخانه بزرگ‌تری در کامبوج افتتاح کرد. او افزود: «اما به‌دلیل تعرفه‌های جدید، مشتریانی که هنوز سفارش نداده‌اند در تصمیم‌گیری برای خرید از کامبوج مردد هستند.» این نگرانی به خریداران نیز سرایت کرده است.

ریچارد لاب، مدیرعامل شرکت Dragon Sourcing بلژیکی، اظهار داشت:

«هفته اول، مشتریان آمریکایی در جستجوی تامین‌کننده‌های جدید در جنوب‌شرق آسیا دچار وحشت شدند، اما اکنون بسیاری ترجیح می‌دهند تا مشخص‌شدن شرایط، همچنان از چین خرید کنند.»

او افزود: «اگر تفاوت تعرفه بین چین و کشورهای جایگزین ناچیز باشد—مثلاً ۳۰ درصد برای چین و ۲۰ درصد برای مکزیک—هیچ شرکتی تولید را جابجا نمی‌کند.»

تعرفه‌های منطقه‌ای و مذاکرات تجاری

ترامپ پنج‌شنبه اعلام کرد که تعرفه ۲۵ درصدی موقتی بر مکزیک را به مدت ۹۰ روز دیگر تمدید کرده است. همچنین، ایالات متحده و چین هفته گذشته دو روز در استکهلم مذاکره کردند؛ رایزنی‌هایی که از سوی هر دو طرف «سازنده» توصیف شد.

در جنوب‌شرق آسیا، ترامپ مجموعه‌ای از تعرفه‌های متقابل (reciprocal tariffs) وضع کرده است:

• ۱۰ درصد برای سنگاپور
• ۴۰ درصد برای میانمار و لائوس
• ۱۹ درصد برای کامبوج، اندونزی، مالزی، تایلند و فیلیپین
• ۲۰ درصد برای ویتنام (که از بزرگ‌ترین ذی‌نفعان سرمایه‌گذاری راهبردی چین + یک بوده است)

ورا لی، متخصص فروش شرکت Quanzhou Viition Gifts که در حوزه نورپردازی و هدایا فعالیت دارد و در کامبوج و فوجیان تولید می‌کند، گفت: «تعرفه ۱۹ درصدی هنوز هم اندکی مزیت رقابتی برای کارخانه‌های کامبوجی حفظ کرده، اما اکنون رقابت با تولیدکنندگان ویتنامی بسیار نزدیک شده است.» او افزود: «اکنون تمرکز ما روی ویتنام است؛ آن‌ها رقیب ما هستند.»

پیامدهای تعرفه‌ها بر زنجیره تامین

برایانت چن، رئیس شرکت اسباب‌بازی و الکترونیکی Wynnewood مستقر در هنگ‌کنگ، گفت: شرکتش در حال مذاکره برای انتقال بخشی از سفارشات از کارخانه دونگ‌گوان به اندونزی است تا زنجیره تامین خود را از ریسک‌ها دور کند. اما او هشدار داد که مزایای این انتقال در حال کاهش است؛ چرا که هنوز بخش عمده‌ای از قطعات باید از چین ارسال شود، و با توجه به تعرفه‌های ترانشیپمنت، مجبور خواهند شد فرایندهای بیشتری از تولید را به اندونزی منتقل کنند، که هزینه‌ها را به‌شدت افزایش می‌دهد؛ در حالی که مشتریان انتظار دارند تولیدکننده بخشی از هزینه‌های تعرفه‌ها را تقبل کند. او گفت: «باخت دوطرفه است؛ هم در چین ضرر می‌دهیم، هم در کشور جایگزین.»

با این حال، در صنایعی مانند منسوجات و پارچه‌های پیشرفته، این تعرفه‌ها تاثیر چندانی نخواهند داشت، زیرا به گفته ناوین جها، مدیر یکی از شرکت‌های تامین در استان ژجیانگ، فناوری تولید در چین بی‌رقیب است. او گفت: «هیچ کشوری چیزی مشابه چین ارائه نمی‌دهد.»

برخی تولیدکنندگان چینی که در جریان نخستین موج تعرفه‌ها در زمان ترامپ از انتقال صرف‌نظر کردند، اکنون احساس پیروزی می‌کنند. ژائو فن، مالک چهار کارخانه اسباب‌بازی در دونگ‌گوان، گفت که بسیاری از همتایانش به ویتنام رفتند اما «حالا همه پشیمان شده‌اند». افزایش هزینه‌های ملک، نیروی کار کمتر کارآمد و تعرفه‌های بالاتر هزینه تولید در این کشورها را بیشتر کرده است.

او افزود: «در مورد کالاهای ارزان‌قیمت، تعرفه‌های افزوده آمریکا در عمل ناچیز هستند و تقاضای خریداران آمریکایی کاهش نیافته است. برای کالاهای ما، اساسا انگار هیچ افزایش مالیاتی اتفاق نیفتاده. به‌نظر می‌رسد آمریکا نسبت به چین برخورد دوستانه‌ای دارد.»

آدام فازاکرلی، مدیر عملیات شرکت آمریکایی Lay N’ Go که محصولات خانگی تولید می‌کند، گفت که امسال سفارش‌هایی را به کامبوج منتقل کرده اما انعطاف‌پذیری، کارایی و سهولت لجستیک را قربانی کرده است. او گفت: «برای سفارش بعدی، به اختلاف تعرفه نگاه می‌کنم؛ اگر اختلاف جزیی باشد، در چین تولید می‌کنیم.»