کشف عامل بیماری مرگبار ستاره‌های دریایی: امید به احیای اکوسیستم اقیانوس آرام

پس از بیش از یک دهه تحقیق و تلاش بی‌وقفه، دانشمندان سرانجام موفق به شناسایی عامل بیماری مرموز «تحلیل‌رفتگی ستاره دریایی» شدند؛ بیماری‌ای که از سال ۲۰۱۳ تاکنون باعث مرگ‌ومیر گسترده این موجودات دریایی از مکزیک تا آلاسکا شده و به بیش از ۲۰ گونه آسیب رسانده است. این کشف مهم، دریچه‌ای نو به سوی اقدامات حفاظتی و احیای جمعیت ستاره‌های دریایی و در پی آن، بازسازی اکوسیستم‌های حیاتی اقیانوس آرام می‌گشاید.

همه‌گیری مرگبار و پیامدهای زیست‌محیطی

بیماری تحلیل‌رفتگی ستاره دریایی، که از سال ۲۰۱۳ آغاز شد، به سرعت در میان گونه‌های مختلف ستاره دریایی گسترش یافت. ستاره دریایی آفتابگردان، یکی از آسیب‌پذیرترین گونه‌ها، در پنج سال نخست شیوع این بیماری، حدود ۹۰ درصد از جمعیت خود را از دست داد. آلیسا گومن، بوم‌شناس بیماری‌های دریایی، این وضعیت را «بسیار دلخراش» توصیف می‌کند. ستاره‌های دریایی سالم دارای بازوهای پف‌کرده و مستقیم هستند، اما این بیماری باعث ایجاد زخم و در نهایت جدا شدن بازوهای آن‌ها می‌شود.

کاهش شدید جمعیت ستاره‌های دریایی، که شکارچی اصلی خارپشت‌های دریایی هستند، منجر به افزایش بی‌رویه جمعیت خارپشت‌ها شد. این افزایش، به نوبه خود، در کمتر از یک دهه حدود ۹۵ درصد از جنگل‌های کلپ در شمال کالیفرنیا را از بین برد. جنگل‌های کلپ، که ربکا وگا ترابر آن‌ها را «جنگل‌های بارانی اقیانوس» می‌نامد، زیستگاه و منبع غذایی حیاتی برای گونه‌های متنوعی از جمله ماهی‌ها، سمورهای دریایی و فُک‌ها محسوب می‌شوند.

شناسایی عامل بیماری: باکتری Vibrio pectenicida

پژوهشگران پس از سال‌ها تحقیق و بررسی سرنخ‌های نادرست، از جمله فرضیه ویروسی بودن عامل بیماری، سرانجام به عامل اصلی دست یافتند. تحقیقات اولیه بر ویروسی به نام دنزوویروس متمرکز بود، اما مشخص شد که این ویروس به طور طبیعی در بدن ستاره‌های دریایی سالم نیز وجود دارد و با بیماری مرتبط نیست.

ربکا وگا ترابر، میکروبیولوژیست دریایی، توضیح می‌دهد که یافته‌های جدید به یک پرسش دیرینه درباره یک بیماری جدی در اقیانوس پاسخ می‌دهند. این مطالعه جدید، با تحلیل دقیق مایع کوئلومیک (coelomic fluid) ستاره‌های دریایی، موفق به شناسایی باکتری Vibrio pectenicida شد که پیش از این نیز صدف‌ها را آلوده کرده بود. بلیک اوشیجیما، میکروبیولوژیست، این کار تحقیقاتی را «واقعاً هوشمندانه و مهم» خواند، چرا که یافتن منبع بیماری‌های محیطی، به ویژه در زیر آب، فوق‌العاده دشوار است.

گام‌های بعدی برای احیا و حفاظت

اکنون که دانشمندان عامل بیماری را شناسایی کرده‌اند، امیدها برای مداخله و کمک به ستاره‌های دریایی افزایش یافته است. برنامه‌های آتی شامل موارد زیر است:

• انتقال و پرورش: بررسی ستاره‌های دریایی سالم باقی‌مانده و انتقال آن‌ها به مکان‌های امن‌تر یا پرورش در اسارت، با هدف بازگرداندن آن‌ها به مناطقی که جمعیت ستاره‌های دریایی آفتابگردان تقریباً از بین رفته است.
• تقویت ایمنی: تحقیق درباره وجود ایمنی طبیعی در برخی جمعیت‌ها و بررسی اثربخشی درمان‌هایی مانند پروبیوتیک‌ها برای تقویت ایمنی در برابر بیماری.

این اقدامات بازیابی نه تنها برای ستاره‌های دریایی، بلکه برای کل زیست‌بوم‌های اقیانوس آرام حیاتی هستند. احیای جمعیت ستاره‌های دریایی به کنترل جمعیت خارپشت‌های دریایی کمک کرده و در نهایت منجر به بازسازی جنگل‌های کلپ خواهد شد؛ اکوسیستم‌هایی که نقش کلیدی در حفظ تنوع زیستی اقیانوس دارند.