چالش‌های نهاد وکالت در گیلان: از بیکاری تا امنیت شغلی وکلا

استقلال وکالت و رسانه؛ ضامن شفافیت

دکتر محمدرضا نظری‌نژاد، رئیس کانون وکلای دادگستری گیلان، در ابتدای این نشست بر استقلال نهاد وکالت و رسانه تأکید کرد. وی اظهار داشت که مبنای حاکمیت قانون، شفافیت و گردش آزاد اطلاعات است و این اصول، نهاد وکالت را با رسانه پیوند می‌دهد. به گفته نظری‌نژاد، استقلال این دو نهاد، ضامن شفافیت، گردش آزاد اطلاعات و افزایش هزینه برای اقدامات خلاف قانون است که در نهایت به تحقق حاکمیت قانون منجر می‌شود.

وی افزود که کانون وکلا خود را در هدف با رسانه‌ها همسو می‌بیند و خبرنگاران از اهمیت بالایی برخوردارند. کانون تلاش می‌کند در حد توان و مقدورات قانونی، به خبرنگاران در مواجهه با مخاطرات احتمالی، معاضدت و مساعدت ارائه دهد.

چالش بیکاری: از فارغ‌التحصیل تا وکیل

رئیس کانون وکلای دادگستری گیلان در پاسخ به سوالی درباره مشکلات افزایش تعداد کارآموزان وکالت، به افزایش متقاضیان و فارغ‌التحصیلان رشته حقوق اشاره کرد. وی بیان داشت که نهادهای تصمیم‌گیر تصور می‌کنند با افزایش ظرفیت پذیرش و صدور پروانه وکالت می‌توان مشکل بیکاری فارغ‌التحصیلان حقوق را حل کرد، اما این روند تنها «فارغ‌التحصیل بیکار را به وکیل بیکار تبدیل می‌کند».

نظری‌نژاد به آسیب‌های این پدیده اشاره کرد و گفت: «وقتی فارغ‌التحصیل حقوق بیکار باشد، ممکن است به سراغ مشاغل جایگزین برود، اما زمانی که وکیل بیکار باشد، به واسطه منزلت اجتماعی و انتظارات بالا، ممکن است با حواشی و مخاطرات خاصی مواجه شود. لذا تبدیل فارغ‌التحصیل بیکار به وکیل بیکار، آسیب‌های بیشتری برای جامعه دارد.»

نگرانی از وضعیت معیشتی وکلای جوان

وی ضمن ابراز نگرانی از وضعیت شغلی وکلای جوان، افزود: «آمار دقیقی از تعداد وکلای بیکار در گیلان نداریم، اما به‌طور تجربی می‌دانیم وضعیت معیشتی و شغلی وکلای جوان مخاطره‌آمیز است. وکالت دیگر شغلی پردرآمد و تضمین‌کننده معیشت نیست و بسیاری از همکاران جوان با رنج روبه‌رو هستند.»

کانون وکلا، به جز اطلاع‌رسانی و آسیب‌شناسی، چاره خاصی برای این معضل ندارد و امیدواری بر این است که مجلس شورای اسلامی با درک این مشکلات، زمینه اصلاح «قانون تسهیل» را فراهم کند. اصلاح نظام آموزشی و اجباری شدن وکالت از جمله مواردی است که برای اصلاح روند فعلی ضروری به نظر می‌رسد.

خدمات حقوقی رایگان و مسائل داخلی کانون

تداوم خدمات معاضدت قضایی

نظری‌نژاد با اشاره به فعالیت اداره معاضدت کانون وکلای دادگستری گیلان، اعلام کرد که این اداره با نگاهی خیرخواهانه و در راستای رسالت اجتماعی خود، به شهروندانی که بضاعت مالی مناسب ندارند، مشاوره حقوقی رایگان ارائه می‌دهد. از ابتدای سال جاری، ۲۰۸ مشاوره رایگان و ۵۸ پرونده معاضدتی (وکیل رایگان) توسط این اداره عهده‌دار شده است. هم‌استانی‌ها می‌توانند با مراجعه به ساختمان شماره دو کانون واقع در بلوار رودباری رشت از این خدمات بهره‌مند شوند.

ملاحظات در زمان‌بندی آزمون اختبار

در پاسخ به انتقادات پیرامون زمان‌بندی آزمون اختبار کارآموزان ۱۴۰۲، رئیس کانون وکلای دادگستری گیلان اظهار داشت که تعیین زمان اختبار و اجرای مقررات قانونی برعهده کمیسیون کارآموزی است که ملاحظات قانونی و اخلاقی را رعایت می‌کند. وی افزود: «قاعدتاً کسی که کارآموزی را به درستی سپری کرده، مشکلی نباید با زمان‌بندی تا نیمه مهر داشته باشد.» وی تأکید کرد که اعتراض‌های معقول بررسی و پیگیری خواهند شد.

واگذاری کافه وکیل

در خصوص تداوم تعطیلی کافه وکیل، نظری‌نژاد توضیح داد که راه‌اندازی کافه برای کانون صرفه اقتصادی چندانی نداشته است، اما به جهت رفاه حال همکاران، مزایده‌ای برای واگذاری آن در حال برگزاری است.

تأسیس دانشگاه علمی-کاربردی و ارتقای فرهنگ وکالت

پاسخ به انتقادات پیرامون تأسیس دانشگاه

نظری‌نژاد در پاسخ به انتقادات نسبت به خبر راه‌اندازی دانشگاه علمی-کاربردی وابسته به کانون وکلای گیلان، بیان کرد که نظام آموزشی فعلی در نیازسنجی ضعف دارد و به‌طور بی‌رویه دانشجو می‌پذیرد. با این حال، وی معتقد است که می‌توان از امکانات موجود و ظرفیت‌های انسانی نهاد وکالت برای بهبود آموزش بهره گرفت. وی افزود: «تأسیس دانشگاه از سوی نهاد وکالت که فارغ‌التحصیل حقوق پرورش دهد، منطقی‌تر است تا مثلاً یک اداره دولتی.» وی تأکید کرد که کانون وکلا با کادر علمی قوی متشکل از وکلای هیئت علمی دانشگاه‌ها و قضات بازنشسته، شرایط بهتری برای آموزش در حوزه حقوق دارد.

نقش رسانه در ارتقای فرهنگ مراجعه به وکیل

محمد رسولی، عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری گیلان، نیز در این جلسه اظهار داشت که نهاد وکالت و رسانه اشتراکات زیادی دارند و رسانه‌ها نقش مهمی در پاک کردن ذهنیت منفی علیه وجهه وکیل و ارتقای فرهنگ مراجعه به وکیل ایفا می‌کنند. وی بر ضرورت افزایش تولید محتوا در این حوزه تأکید کرد.

افزایش خشونت و ضرورت حمایت از وکلا

وکلای در معرض خطر

شهرام شاهی، عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری گیلان، در پاسخ به سوالی در خصوص افزایش خشونت علیه وکلا گفت که همکاران در برخی پرونده‌ها ممکن است با تهدیدات جانی مواجه شوند. وی این پدیده را ناشی از افزایش سطح خشونت در جامعه به دلیل چالش‌های اجتماعی و اقتصادی، نقصان در فرهنگ مراجعه به وکیل و حساسیت برخی دعاوی قضایی دانست.

شاهی تصریح کرد: «متأسفانه به نظر می‌رسد فرهنگ وکالت آن گونه که شایسته این صنف است در جامعه جا نیفتاده و همواره مخاطراتی وکلای ما را تهدید می‌کند.» وی تأکید کرد که تعهد وکیل تضمین نتیجه نیست، بلکه پیشبرد پرونده بر اساس ادله و قانون است. کاهش خطرات جانی وکلا نیازمند آموزش همگانی و آسیب‌شناسی از سوی نهاد وکالت و مراجع تصمیم‌گیر است. وی افزود که از آنجایی که وکیل بخشی از فرآیند عدالت است، امنیت جانی وی نیز باید مورد اهتمام ویژه دستگاه قضایی و مراجع انتظامی قرار گیرد.

ضرورت الزامی شدن حضور وکیل

سمیه موسوی‌فر، عضو هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری گیلان، نیز بر ضرورت تصویب قانون الزامی بودن حضور وکیل در دعاوی تأکید کرد. وی این قانون را یکی از راهکارهای مهم برای رفع چالش معیشت وکلا و حمایت قانونگذار از این موضع دانست. وی همچنین تجربه خود را به عنوان اولین بانوی حاضر در هیئت مدیره کانون وکلای دادگستری گیلان، حاصل اعتماد همکاران و تجربه‌ای بسیار خوب از هم‌اندیشی و همکاری با سایر اعضا دانست.