بحران آب و برق، آینده تولید پسته در مه‌ولات را تهدید می‌کند

شهرستان مه‌ولات در خراسان رضوی، یکی از قطب‌های اصلی تولید پسته در ایران، این روزها با چالش‌های جدی در تأمین آب و انرژی دست و پنجه نرم می‌کند. خشکسالی‌های پی‌درپی و قطعی مکرر برق، به‌ویژه خاموشی چاه‌موتورهای کشاورزی، آینده تولید پسته در این منطقه را با تهدیدی جدی مواجه ساخته است. این وضعیت نه تنها بر کیفیت و کمیت محصول تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند به بحرانی اقتصادی و اجتماعی برای ۹۰ درصد جمعیت شهرستان که به طور مستقیم در این صنعت فعالیت دارند، منجر شود.

خشکسالی؛ معضل اصلی باغداران

مدیر جهاد کشاورزی مه‌ولات، خشکسالی را بزرگ‌ترین معضل باغداران این شهرستان می‌داند. درختان پسته، به‌ویژه در دوره‌های حساس رشد مانند گل‌دهی و تشکیل میوه، به آب کافی نیاز دارند تا محصولی باکیفیت تولید کنند. اما افزایش دما و کاهش بارش‌های سالانه، منجر به کمبود شدید آب شده که این مسئله در سال‌های اخیر به‌شدت ملموس بوده است.

تأثیر مخرب قطعی برق بر آبیاری

یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر باغات پسته، قطعی برق و خاموشی چاه‌موتورهای کشاورزی است. این خاموشی‌ها، به‌ویژه در زمان اوج نیاز درختان به آب، مشکلات جدی ایجاد می‌کند. خاموشی‌های مداوم، آب‌رسانی به درختان را کاهش داده و باغداران را با تنش آبی مواجه می‌سازد. این وضعیت برای باغداران خرده‌مالک که توانایی مدیریت صحیح منابع آبی را ندارند، نگران‌کننده‌تر است و می‌تواند به کاهش کیفیت و عملکرد محصول منجر شود.

کاهش عملکرد و پوکی پسته

کاهش آب‌رسانی در دوره‌های حساس رشد، می‌تواند درصد پوکی در پسته‌های تولیدی را افزایش داده و کیفیت محصول را به شدت کاهش دهد. باغداران گزارش داده‌اند که افت عملکرد می‌تواند تا ۲۰ درصد نسبت به سال‌های قبل کاهش یابد. این امر به‌ویژه برای کشاورزان کوچک‌مقیاس که به طور سنتی وابسته به درآمد حاصل از باغات پسته هستند، آسیب‌پذیری بیشتری به همراه دارد.

بحران اقتصادی و اجتماعی در راه است؟

شهرستان مه‌ولات با حدود ۲۱ هزار و ۳۴۰ هکتار سطح زیر کشت پسته، یکی از مراکز اصلی تولید این محصول در خراسان رضوی است. با توجه به اینکه ۹۰ درصد از جمعیت شهرستان به طور مستقیم در تولید پسته فعالیت می‌کنند، تأثیرات منفی ناشی از خشکسالی و قطعی برق می‌تواند به بحران جدی اقتصادی و اجتماعی در این منطقه منجر شود.

راهکارهای مقابله با چالش‌ها

برای مقابله با چالش‌های ناشی از خشکسالی و خاموشی چاه‌موتورها، اتخاذ تدابیر و استراتژی‌های مؤثر ضروری است. این استراتژی‌ها شامل موارد زیر می‌شود:

• مدیریت بهینه منابع آبی: استفاده از سیستم‌های آبیاری مدرن مانند آبیاری قطره‌ای.
• استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر: تأمین برق مورد نیاز چاه‌موتورها از طریق منابعی نظیر انرژی خورشیدی.
• توسعه سیستم‌های ذخیره‌سازی آب.
• آموزش و اطلاع‌رسانی به باغداران.

به‌کارگیری راهکارهای مدیریتی و استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند به حل این مشکلات کمک کرده و از تأثیرات منفی بر تولید پسته بکاهد. شهرستان مه‌ولات، با مرکزیت شهر فیض‌آباد، در ۲۰۷ کیلومتری جنوب مشهد واقع شده و همسایه تربت‌حیدریه، کاشمر و گناباد است.