سلامت رهبران هسته‌ای: تهدیدی پنهان برای امنیت جهانی

رهبران هسته‌ای و چالش‌های سلامتی

پژوهشگران سوابق پزشکی ۵۱ رهبر فقید از ۹ کشور دارنده سلاح هسته‌ای شامل چین، فرانسه، هند، کره شمالی، پاکستان، روسیه، بریتانیا، ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی را مورد بررسی قرار دادند. نتایج این مطالعه نگران‌کننده است:

• ۸ نفر در دوران تصدی خود بر اثر بیماری‌های مزمن درگذشتند.
• ۵ نفر دیگر بر اثر حملات قلبی یا سکته مغزی جان باختند.
• تعداد زیادی از این رهبران با مشکلات جدی سلامتی از جمله زوال عقل (دمانس)، اختلالات شخصیتی، افسردگی و سوءمصرف مواد مخدر یا الکل مواجه بودند.

این پژوهش توسط پروفسور نیک ویلسون از گروه سلامت عمومی دانشگاه اوتاگو، به همراه جورج تامسون و دکتر مت بوید انجام شده است.

تأثیر بیماری بر تصمیم‌گیری‌های حساس

پروفسور ویلسون اشاره کرد که ۱۵ رهبر که در زمان حیات از سمت خود کناره‌گیری کردند، دچار مشکلات سلامتی تأییدشده یا احتمالی بودند که به احتمال قوی در ترک قدرتشان نقش داشته است. عملکرد این رهبران در دوران تصدی‌شان تحت تأثیر شرایط سلامتی‌شان مختل شده بود. در برخی موارد، این اختلال عملکرد عمیق بود:

• آریل شارون، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، پس از سکته مغزی در دوران تصدی به کما رفت.
• مناخم بگین، دیگر نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، به دلیل افسردگی شدید، سال آخر زمامداری خود را در انزوا گذراند.
• ریچارد نیکسون، رئیس‌جمهور آمریکا، در دوره‌های بحرانی از جمله طی یک بحران هسته‌ای مرتبط با غرب آسیا، به شدت الکل مصرف می‌کرد.

پنهان‌کاری‌های پزشکی در کاخ سفید

اطلاعات مربوط به سلامت رهبران در آن مقطع زمانی اغلب محرمانه نگه داشته می‌شده است. این موضوع درباره چندین رئیس‌جمهور آمریکا نیز صدق می‌کند:

• دوایت آیزنهاور: پزشکش حمله قلبی وی در سال ۱۹۵۵ را «ناراحتی گوارشی» توصیف کرد.
• جان اف. کندی: معاونانش درباره ابتلای وی به بیماری آدیسون دروغ گفتند. سلامت کندی در دو سال اول ریاست‌جمهوری‌اش (۱۹۶۱ و ۱۹۶۲) وضعیت ضعیفی داشت و عملکردش احتمالاً تحت تأثیر بیماری آدیسون، کمردرد و مصرف استروئیدهای آنابولیک و آمفتامین‌ها مختل شده بود. در همین سال ۱۹۶۱ بود که وی عملیات ناموفق «حمله به خلیج خوک‌ها» در کوبا را تأیید کرد و عملکرد ضعیف وی در اجلاس وین با نیکیتا خروشچف، رهبر شوروی، در اوج جنگ سرد جلب توجه کرد.
• رونالد ریگان: دولتش هم شدت جراحاتش پس از ترور سال ۱۹۸۱ و هم نشانه‌های احتمالی زوال عقل وی را در اواخر دوره ریاست‌جمهوری پنهان کرد.

از سوی دیگر، سلامت روانی نامناسب نیکیتا خروشچف نیز احتمالاً در ایجاد بحران برلین و بحران موشکی کوبا نقش داشته است.

نمونه‌های فرانسه و نیوزیلند

• در فرانسه، فرانسوا میتران، رئیس‌جمهور پرسابقه، سرطان پیشرفته پروستات خود را تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش در سال ۱۹۹۵ پنهان کرد، در حالی که پزشکش در اواخر سال ۱۹۹۴ نتیجه‌گیری کرده بود که وی دیگر توانایی لازم برای انجام وظایفش را ندارد.
• پژوهش‌های پیشین پروفسور ویلسون درباره سلامت نخست‌وزیران پیشین نیوزیلند نشان داد عملکرد حداقل چهار نفر از این رهبران مختل شده بود: سه نفر به دلیل مشکلات سلامتی و رابرت مولدون به دلیل مصرف سنگین الکل.

ضرورت اصلاحات برای امنیت جهانی

پروفسور ویلسون تأکید می‌کند که با افزایش بی‌ثباتی بین‌المللی پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، اطمینان از وجود رهبری و حکمرانی مطلوب در کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای اهمیتی حیاتی‌تر یافته است. این موضوع به ویژه درباره ایالات متحده صدق می‌کند که یک رهبر می‌تواند به طور مستقل دستور استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را صادر کند؛ وضعیتی که از آن به عنوان «سلطنت هسته‌ای» یاد می‌شود.

اقدامات پیشنهادی برای کاهش خطرات

ویلسون معتقد است طیفی از اقدامات می‌تواند خطرات امنیتی جهانی ناشی از رهبرانی را که قضاوتشان زیر سؤال است، کاهش دهد:

• خارج‌کردن سلاح‌های هسته‌ای از وضعیت آماده‌باش بالا.
• اتخاذ سیاست‌های «عدم استفاده نخست» (No First Use).
• اطمینان از اینکه هر پرتاب سلاح، نیاز به مجوز چندین نفر داشته باشد.
• پیشبرد پیمان‌های خلع سلاح هسته‌ای.

اصلاحات در دموکراسی‌ها و حمایت از سلامت روان

پروفسور ویلسون پیشنهاد می‌کند دموکراسی‌ها می‌توانند محدودیت دوره‌های ریاست و همچنین سامانه‌های عزل را برای رهبران خود در نظر بگیرند. همچنین می‌توان الزاماتی برای رهبران وضع کرد تا پیش از تصدی مسئولیت و در طول دوره خدمت، ارزیابی‌های پزشکی و روان‌شناختی از آن‌ها صورت بگیرد. حفظ رسانه‌های قدرتمند با روزنامه‌نگاران تحقیقی نیز می‌تواند به افشای اختلال عملکرد در رهبران کمک کند.

وی تأکید می‌کند که سیاستمداران عموماً در معرض فشار روانی بالا قرار دارند که می‌تواند بر سلامت روان آن‌ها تأثیر بگذارد. یک مطالعه درباره نمایندگان مجلس بریتانیا نشان داد آن‌ها ۳۴ درصد بیشتر از سایر گروه‌های دارای درآمد بالا در معرض مشکلات سلامت روان قرار دارند. یافتن راه‌هایی برای کاهش فشار روانی بر سیاستمداران و رسیدگی بهتر به نیازهای سلامت روان آن‌ها، روش دیگری است که می‌تواند خطرات امنیت جهانی را کاهش دهد.