شرکت OpenAI، پیشرو در زمینه هوش مصنوعی، با معرفی مدل جدید GPT-OSS به صورت متن‌باز، گامی مهم در جهت دموکراتیک‌سازی دسترسی به فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی برداشته است. این مدل که به رایگان قابل دریافت و شخصی‌سازی است، حتی امکان اجرا بر روی لپ‌تاپ‌های شخصی را نیز فراهم می‌کند و نویدبخش دورانی جدید در توسعه و کاربرد هوش مصنوعی است.

نسخه‌های GPT-OSS و قابلیت‌های آن

مدل هوش مصنوعی GPT-OSS در دو نسخه با مشخصات متفاوت عرضه شده است:

• نسخه ۱۲۰ میلیارد پارامتری: این نسخه که برای اجرا به یک GPU ساخت انویدیا نیاز دارد، از نظر عملکردی مشابه مدل o4-mini متعلق به OpenAI عمل می‌کند.
• نسخه ۲۰ میلیارد پارامتری: این نسخه کوچک‌تر، عملکردی نزدیک به مدل o3-mini دارد و تنها به ۱۶ گیگابایت حافظه گرافیکی نیاز دارد، که امکان اجرای آن را بر روی دستگاه‌های با منابع کمتر فراهم می‌آورد.

هر دو نسخه تحت مجوز Apache 2.0 از طریق پلتفرم‌های معتبری چون Hugging Face، Databricks، Azure و AWS در دسترس قرار گرفته‌اند. این مجوز امکان اصلاح و بهره‌برداری تجاری گسترده را برای توسعه‌دهندگان و شرکت‌ها فراهم می‌سازد.

تغییر رویکرد OpenAI در قبال مدل‌های متن‌باز

عرضه GPT-OSS نخستین مدل با وزن‌های باز از سوی OpenAI در بیش از شش سال گذشته است. سم آلتمن، مدیرعامل این شرکت، پیش از این نگرانی‌های ایمنی را دلیل اصلی خودداری از انتشار مدل‌های متن‌باز عنوان کرده بود. با این حال، استقبال فزاینده توسعه‌دهندگان از مدل‌های باز به دلیل هزینه کمتر و قابلیت تطبیق‌پذیری بالا، رویکرد OpenAI را تغییر داد.

کریس کوک، پژوهشگر OpenAI، در یک نشست خبری اظهار داشت: «فکر می‌کنم بسیاری از افراد از این واقعیت متعجب می‌شوند که بخش عمده‌ای از مشتریان ما هم‌اکنون از مدل‌های باز استفاده می‌کنند. ما می‌خواستیم این خلأ را پر کنیم و امکان بهره‌گیری کامل از فناوری خود را برای آن‌ها فراهم کنیم.»

این مدل جدید قادر به انجام وظایف پیچیده‌ای نظیر استدلال، مرور وب، نوشتن کد و کنترل عامل‌ها از طریق APIهای موجود شرکت است.

ایمنی و شفافیت در GPT-OSS

OpenAI تأکید کرده است که GPT-OSS دقیق‌ترین آزمایش‌ها را در میان مدل‌هایش پشت سر گذاشته و با همکاری نهادهای امنیتی خارجی مورد بررسی قرار گرفته تا اطمینان حاصل شود که در حوزه‌های حساسی مانند امنیت سایبری و سلاح‌های بیولوژیکی، تهدیدی ایجاد نمی‌کند. زنجیره استدلال یا فرآیند قابل مشاهده رسیدن مدل به پاسخ، برای نظارت بر رفتار نادرست، فریب و سوءاستفاده به نمایش گذاشته شده است. خروجی این مدل صرفاً متنی است و همچون سایر مدل‌های OpenAI، داده‌های آموزشی آن اعلام نشده‌اند.

عملکرد و چشم‌انداز آینده

اگرچه OpenAI هنوز معیاری رسمی برای مقایسه GPT-OSS با دیگر مدل‌های متن‌باز مانند Llama، DeepSeek یا Gemma ارائه نکرده، اما هر دو نسخه GPT-OSS در آزمون‌های کدنویسی و ارزیابی‌هایی نظیر Humanity’s Last Exam، عملکردی هم‌سطح با مدل‌های بسته استدلالی OpenAI از خود نشان داده‌اند.

گرگ بروکمن، از بنیان‌گذاران OpenAI، این مدل‌ها را «فوق‌العاده» توصیف کرده و از تیم پروژه تمجید کرده است.

OpenAI هنوز برنامه زمانی مشخصی برای عرضه نسخه‌های بعدی GPT-OSS اعلام نکرده، اما امیدوار است که این مدل مورد استفاده توسعه‌دهندگان و شرکت‌های کوچک‌تری قرار گیرد که به دنبال کنترل بیشتر بر نحوه استفاده از داده‌هایشان هستند. بروکمن افزود: «ما همیشه معتقد بوده‌ایم که با کاهش موانع دسترسی، نوآوری افزایش پیدا می‌کند. وقتی به افراد امکان تجربه‌کردن بدهید، کارهایی شگفت‌انگیز انجام خواهند داد.»