تناقض‌گویی عراقچی: از عدم مذاکره تا ایده کنسرسیوم هسته‌ای با محوریت ایران

اظهارات اخیر سید عباس عراقچی، دیپلمات ارشد ایرانی، درباره عدم مذاکره با آمریکا و همزمان طرح ایده تشکیل کنسرسیوم هسته‌ای با محوریت ایران، ابهامات و تناقضاتی را در پی داشته است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که به نظر می‌رسد ایران نیز در پیش گرفتن «سیاست ایهام» را در دستور کار قرار داده تا تکلیف نهایی در میز مذاکره روشن شود.

انگیزه عراقچی از طرح ایده کنسرسیوم هسته‌ای

قاسم محبعلی، دیپلمات بازنشسته، در گفت‌وگو با «انتخاب» درباره انگیزه‌های عراقچی از این اظهارات، به‌ویژه تمایل به شکل‌گیری کنسرسیوم هسته‌ای به مرکزیت ایران، توضیح داد. او معتقد است که پیش‌شرط گذاشتن برای مذاکره به معنای توقف نسبی آن است و پذیرش این پیش‌شرط‌ها از سوی آمریکایی‌ها بعید به نظر می‌رسد. محبعلی تأکید کرد که در شرایط کنونی، صحبت‌ها باید به گونه‌ای باشد که احتمال بازگشت درگیری‌ها را کاهش دهد.

«مسأله کنسرسیوم موضع مثبتی است اما باید در صحنه مذاکره ببینیم چقدر مورد استقبال قرار می‌گیرد. باید ببینیم کشور‌های دیگر آمادگی شراکت در ایران را دارند یا خیر.»

ابهامات پیرامون کنسرسیوم هسته‌ای

محبعلی در ادامه به مفهوم کنسرسیوم هسته‌ای اشاره کرد که به معنای استفاده مجموعه‌ای منطقه‌ای با برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز از محصولات غنی‌شده برای رآکتورهای هسته‌ای است. با این حال، او این ایده را «بسیار مبهم» دانست و افزود:

• امارات و عربستان پیش‌تر در مورد سوخت هسته‌ای توافق کرده‌اند.
• بعید است که این کشورها با مرکزیت ایران در کنسرسیوم موافق باشند.
• لذا، زمینه شکل‌گیری چنین کنسرسیومی با محوریت ایران بسیار دشوار است.

راهبرد ایهام و مکانیسم ماشه

این دیپلمات بازنشسته درباره تناقض در صحبت‌های عراقچی پیرامون انجام مذاکره، راهبرد «ایهام» را مطرح کرد. به گفته او، مسئولین ممکن است قصد داشته باشند اصل حرف‌ها را سر میز مذاکره مطرح کنند. او هشدار داد که در صورت عدم توافق سریع، بازگشت تحریم‌ها از طریق مکانیسم ماشه محتمل است. در چنین شرایطی، از نظر بین‌المللی، ایران حق غنی‌سازی نخواهد داشت و این موضوع منتفی خواهد شد.

محبعلی تأکید کرد که با توجه به ورود برنامه هسته‌ای ایران به بخش «سخت» خود، پذیرش غنی‌سازی در ایران از سوی شورای امنیت و اروپا بعید است. او این سوال را مطرح کرد که آیا هزینه‌های غنی‌سازی برای امنیت ملی ایران ارزشمند است یا خیر.

نگرانی از مکانیسم ماشه و بازگشت به جنگ

محبعلی در خصوص بی‌خبری از وضعیت مذاکرات مکانیسم ماشه، به تفاوت میان رفتار تبلیغاتی و واقعیت‌های درونی اشاره کرد. او معتقد است که مسئولین سیاست خارجی قطعاً نگران مکانیسم ماشه هستند، زیرا کسانی که از اهمیت قطعنامه‌های شش‌گانه آگاهند، از آثار آن نیز مطلع خواهند بود. در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه:

• کالاهای ورودی به ایران مورد بازرسی قرار می‌گیرند.
• این وضعیت می‌تواند به بازگشت به شرایط جنگی منجر شود.

او افزود که تلاش برای آرامش‌بخشی در صحبت‌ها به منظور جلوگیری از افزایش قیمت ارز و وحشت مردم است. به گفته محبعلی، اگر نگرانی از خطر جنگ وجود نداشت، ایران هرگز به سمت برجام نمی‌رفت و اکنون نیز با یک «تلنگر» ممکن است به آن شرایط بازگردیم.