چرا گوش‌ها در پرواز می‌گیرند و چگونه آن را برطرف کنیم؟

چرا گوش‌ها در طول پرواز می‌گیرند؟

گوش انسان از سه بخش اصلی تشکیل شده است: گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی. پرده گوش مرز بین گوش خارجی و میانی است. در گوش میانی، سه استخوانچه ریز و لوله استاش قرار دارند؛ مجرایی باریک که گوش میانی را به نازوفارنکس (بخش بالایی گلو و حلق) متصل می‌کند. در گوش داخلی نیز حلزون گوش برای شنوایی و سیستم دهلیزی برای حفظ تعادل قرار گرفته‌اند.

دکتر گافنی توضیح می‌دهد که صدای «پُک» یا گرفتگی گوش، ناشی از عملکرد شیپور استاش است که وظیفه اصلی آن تنظیم فشار بین بخش بیرونی گوش و گوش میانی است. اگر فشار هوای بیرونی با فشار داخل گوش میانی برابر نباشد، تعادل مختل می‌شود. در این حالت، وقتی فشار بیرونی بیشتر باشد، پرده گوش به سمت داخل کشیده شده و قدرت ارتعاش آن کاهش می‌یابد که منجر به مبهم شدن صداها می‌شود.

در فعالیت‌های روزمره مانند بلع، خمیازه یا صحبت کردن، شیپور استاش به طور طبیعی باز شده و فشار را متعادل می‌کند. اما در شرایطی مانند پرواز، غواصی یا کوه‌نوردی که تغییر ارتفاع به سرعت اتفاق می‌افتد، تغییرات ناگهانی فشار خارجی، لوله استاش را وادار می‌کند تا به طور ناگهانی باز شود و تعادل را برقرار کند. همین اتفاق، صدای معروف «پُک» یا «تق» را در گوش ایجاد می‌کند.

روش‌های مؤثر برای رفع گرفتگی گوش در پرواز

برای باز شدن شیپور استاش و رفع فشار، روش‌های متعددی وجود دارد:

• برای نوزادان و کودکان خردسال: مکیدن پستانک یا شیر خوردن هنگام اوج‌گیری یا فرود هواپیما می‌تواند کمک‌کننده باشد.
• برای بزرگسالان: جویدن آدامس، مکیدن آب‌نبات یا خمیازه کشیدن از گزینه‌های ساده و مؤثر هستند.

دکتر گافنی همچنین به تکنیکی به نام مانور والسالوا اشاره می‌کند: «نفس بکشید، دهانتان را ببندید، بینی‌تان را بگیرید و خیلی آرام سعی کنید نفستان را از طریق بینی بیرون بدهید. اگر شیپور استاش خیلی بسته باشد، ممکن است حتی صدای سوت مانندی هم بشنوید.»

ابزارهایی مانند EarPlanes (گوش‌گیرهای مخصوص کاهش فشار) نیز ممکن است مؤثر باشند، هرچند که اثربخشی آن‌ها برای همه افراد یکسان نیست.

چه زمانی گرفتگی گوش جدی می‌شود؟

در برخی شرایط، مانند سرماخوردگی یا عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، باز و بسته شدن شیپور استاش دشوارتر می‌شود. التهاب ناشی از بیماری باعث تورم انتهای شیپور استاش شده و عملکرد آن را مختل می‌کند، به همین دلیل بسیاری از افراد در هنگام سرماخوردگی احساس گرفتگی گوش دارند.

در موارد بسیار نادر و شدید، اگر فشار بیش از حد زیاد باشد و شیپور استاش نتواند باز شود، ممکن است پارگی پرده گوش رخ دهد. دکتر گافنی تأکید می‌کند که این حالت به ندرت اتفاق می‌افتد و بیشتر در افرادی دیده می‌شود که از قبل دچار بیماری تنفسی بوده‌اند. او تجربه شخصی خود را نیز بیان می‌کند: «آخرین باری که پرواز کردم، سرماخورده بودم و گوش‌هایم درد می‌کرد. کل پرواز درگیر اجرای مانور والسالوا بودم تا گوش‌هایم را سبک کنم.»

به کسانی که به طور مکرر از مشکل فشار گوش رنج می‌برند، توصیه می‌شود به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنند. در برخی موارد مزمن، استفاده از اسپری‌های بینی برای کاهش التهاب می‌تواند مفید باشد.

دکتر گافنی در پایان یادآوری می‌کند که احساس گرفتگی گوش در حین پرواز، گرچه ممکن است عجیب یا ناراحت‌کننده باشد، اما معمولاً واکنشی موقتی و طبیعی بدن نسبت به تغییرات ارتفاع است. بنابراین، در چنین شرایطی، آدامس یا آب‌نبات دم دست داشته باشید، خوب خمیازه بکشید و اجازه دهید شیپورهای استاش گوش‌هایتان وظیفه خود را به خوبی انجام دهند.