فوران شش آتشفشان در کامچاتکا پس از زمین‌لرزه ۸.۸ ریشتری روسیه

آغاز فوران‌های زنجیره‌ای پس از زمین‌لرزه

آتشفشان کلوچفسکایا نخستین فوران را در تاریخ ۳۰ ژوئیه ثبت کرد. کارشناسان بر این باورند که اگرچه این آتشفشان پیش از زمین‌لرزه نیز نشانه‌هایی از ناپایداری نشان داده بود، اما زمین‌لرزه به احتمال زیاد شدت فوران آن را افزایش داده است. با این حال، تعیین دقیق اثر زمین‌لرزه بر این فوران نیازمند بررسی‌های بیشتر است.

پس از کلوچفسکایا، آتشفشان‌های شیولوچ، بزیمیانی، کاریمسکی، آواچینسکی و کراشنینیکوف نیز وارد فاز فوران شدند و فعالیت آن‌ها همچنان ادامه دارد. این مجموعه آتشفشان‌ها در شبه‌جزیره کامچاتکا قرار دارند و در حال حاضر تهدید مستقیمی برای جوامع محلی محسوب نمی‌شوند. با این حال، هارولد توبین، زمین‌لرزه‌شناس دانشگاه واشنگتن، هشدار داده است که این فوران‌ها می‌توانند برای هواپیماهایی که از میان ستون‌های خاکستر عبور می‌کنند، خطرناک باشند.

هارولد توبین: «در هر زمان حدود ۴۰ تا ۵۰ آتشفشان در سراسر جهان فعال هستند. وضعیت فعلی نیز از این قاعده مستثنی نیست. کامچاتکا منطقه‌ای بسیار فعال از نظر آتشفشانی است.»

ارتباط میان زمین‌لرزه و فوران‌های آتشفشانی

زمین‌لرزه به طور مستقیم باعث فوران آتشفشان نمی‌شود، اما این دو پدیده ممکن است به طور همزمان و در مناطق فرورانش (جایی که یک صفحه زمین‌ساختی به زیر صفحه دیگر فرو می‌رود) رخ دهند.

پُل سگال، ژئوفیزیک‌دان دانشگاه استنفورد، توضیح می‌دهد که غیرمعمول نیست یک زمین‌لرزه بزرگ در منطقه فرورانش باعث فوران آتشفشان‌ها شود. او به بزرگ‌ترین زمین‌لرزه ثبت‌شده در تاریخ، یعنی زمین‌لرزه ۹٫۵ ریشتری والدیویا شیلی در سال ۱۹۶۰ اشاره می‌کند که چندین فوران آتشفشانی را در پی داشت.

زمین‌لرزه بزرگ شیلی باعث تغییر تنش در پوسته زمین شد و احتمالاً مسیر حرکت ماگما به سطح زمین را آسان‌تر کرد. سگال همچنین می‌افزاید که لرزش ناشی از زمین‌لرزه ممکن است حرکت ماگما در زیر سطح زمین را تغییر داده و به فوران منجر شده باشد. وی معتقد است که هر دوی این مکانیسم‌ها احتمالاً در فوران‌های شیلی نقش داشته‌اند، اما در مورد وقایع اخیر در روسیه، هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است.

فوران کراشنینیکوف: رویدادی پس از ۵۰۰ سال

یکی از چشمگیرترین رویدادها در این زنجیره، فوران آتشفشان کراشنینیکوف بود که پس از ۵۰۰ سال سکوت رخ داد. توبین در این باره می‌گوید:

هارولد توبین: «یا این اتفاق یک تصادف زمانی بسیار نادر است، یا اینکه سیستم ماگمایی آتشفشان توسط امواج لرزه‌ای قوی دچار اختلال و موجب فوران شده است. تعیین این موضوع که دقیقاً کدام عامل باعث فوران خاصی شده، کار بسیار دشواری است.»

وزارت شرایط اضطراری روسیه در منطقه کامچاتکا نیز از افزایش فعالیت گرمایی در هفتمین آتشفشان به نام موتنوفسکی خبر داده است. تصاویر ماهواره‌ای وجود یک «ناهنجاری حرارتی» در این آتشفشان را نشان می‌دهد. با اینکه هنوز فورانی رخ نداده، دانشمندان می‌گویند پیش‌بینی زمان یا احتمال فوران آن ممکن نیست.