حذف ۴ صفر از پول ملی: راهکاری برای مهار تورم یا سرگرمی مجلس؟

پس از گذشت بیش از سه دهه از اولین زمزمه‌های حذف صفر از واحد پول ملی ایران، این طرح بار دیگر در مجلس شورای اسلامی مطرح شده است. کمیسیون اقتصادی مجلس با تصویب طرحی جدید، واحد پول ملی ایران را با حفظ عنوان «ریال» اما با حذف چهار صفر بازتعریف کرده است؛ به این ترتیب، هر ریال جدید معادل ۱۰,۰۰۰ ریال فعلی خواهد بود. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که بازگشت واحد «قران» به سیستم پولی کشور نیز با پرسش‌ها و حواشی متعددی همراه شده است.

بازگشت «قران»؛ واحد پولی بی‌ارزش؟

کامران ندری، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق، در گفت‌وگو با فرارو به بررسی این طرح پرداخته است. وی معتقد است که افزودن واحد «قران» به این طرح، احتمالاً پیشنهاد اولیه دولت نبوده و مجلس با عجله و بدون تفکر کافی آن را اضافه کرده است. ندری با اشاره به بی‌کاربرد بودن واحد ریال در میان مردم و رواج غیررسمی «تومان» برای سنجش قیمت‌ها، حذف چهار صفر را در این راستا قابل درک می‌داند.

«حذف ۴ صفر، هزار تومانی را به یک واحد پولی جدید تبدیل می‌کند که نام آن را ریال گذاشته‌اند. درواقع هزار تومانی که این روزها مورد استفاده قرار می‌دهیم، بعد از اجرای این طرح به یک ریال جدید تبدیل می‌شود. حقیقت این است که اکنون با این هزار تومان تقریباً هیچ کالایی را نمی‌توانیم خریداری کنیم. حتی به صورت بخشی از قیمت یک کالا نیز، این هزار تومانی فایده‌ای ندارد. حالا این دوستان هزار تومان را به صد قسمت تقسیم کرده و نام آن را قران گذاشته‌اند. طبیعتاً این پول هیچ ارزش و کاربردی نخواهد داشت و مرده به دنیا خواهد آمد. تنها در صورتی این قران معنا پیدا می‌کند که ۶ صفر از واحد پولی حذف شود. در غیر این صورت هیچ کاربردی نخواهد داشت.»

حذف صفر بدون مهار تورم؛ اصلاحی ظاهری

این اقتصاددان تأکید می‌کند که حذف چهار صفر از اولویت‌های اساسی کشور نیست. به گفته وی، معمولاً حذف صفرها در کشورهایی انجام می‌شود که موفق به کنترل تورم شده‌اند. ندری با اشاره به تجربه ترکیه در اوایل دهه ۲۰۰۰ که پس از کنترل تورم، شش صفر را حذف کرد، این اقدام را نیازمند پیش‌شرط مهار تورم می‌داند.

• اولویت‌بندی: حذف ۴ صفر از اولویت‌های اساسی اقتصاد ایران نیست.
• پیش‌شرط تورم: این اقدام معمولاً پس از کنترل موفقیت‌آمیز تورم انجام می‌شود.
• مشکلات ساختاری: مشکلات ساختاری ایجادکننده تورم بالا و مزمن با این اصلاحات ظاهری حل نمی‌شوند.
• اثر روانی: ندری اثرات روانی مثبت این اقدام بر قدرت خرید را نمی‌پذیرد.

وی افزود: «این موضوع، یک اصلاح شکلی، صوری و ظاهری است و مسائل و مشکلات اقتصاد ما با این اصلاحات ظاهری برطرف نمی‌شود. مشکلات ساختاری که تورم بالا و مزمن را در کشور ما ایجاد کرده، بر جای خود باقیست و با این کارها حل نمی‌شود.»

ندری همچنین معتقد است که این اقدامات هیچ تأثیری بر قدرت خرید مردم نخواهد داشت، زیرا با حذف صفرها از اعداد، حقوق افراد نیز به همان نسبت کاهش می‌یابد. وی در پایان اظهار داشت که در شرایط فعلی، نه دولت و نه مجلس برنامه مشخصی برای معضلات اصلی و ساختاری اقتصاد ندارند و با طرح‌هایی که اولویت اصلی نیستند، خود را مشغول کرده‌اند.