کاهش چشمگیر اختلالات بینایی و تنبلی چشم در کودکان ایران

افروز صفاری‌فرد، مدیرکل پیشگیری از معلولیت‌ها و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، از کاهش چشمگیر آمار اختلالات بینایی و تنبلی چشم (آمبلیوپی) در کودکان خبر داد. این کاهش، که عمدتاً ناشی از کاهش موالید و گروه سنی هدف است، نشان‌دهنده اثربخشی برنامه‌های غربالگری این سازمان است.

آمار و ارقام جدید

بر اساس آمارهای اخیر، از میان کودکانی که در سال جاری دچار اختلالات بینایی بودند، ۱۳ هزار و ۳۴۲ کودک به آمبلیوپی مبتلا شدند. این در حالی است که در سال ۱۴۰۲، تعداد کودکان دارای اختلالات بینایی به ۷۰ هزار و ۷۹۵ نفر و کودکان مبتلا به تنبلی چشم به ۱۶ هزار و ۶۱ نفر می‌رسید. این مقایسه، کاهش قابل توجهی را در هر دو بخش نشان می‌دهد.

تمرکز بر پیگیری و درمان

صفاری‌فرد تأکید کرد که در سال جاری، برنامه غربالگری اختلالات بینایی به صورت هدفمندتری اجرا خواهد شد. اعتبارات و تلاش‌ها به گونه‌ای متمرکز می‌شوند که پیگیری و درمان کودکان ارجاعی و بیمار با جدیت بیشتری دنبال شود.

متولی برنامه غربالگری بینایی: نقش محوری بهزیستی

در پاسخ به پرسشی درباره متولی اصلی برنامه غربالگری اختلالات بینایی و برخی موازی‌کاری‌ها، مدیرکل پیشگیری از معلولیت‌ها و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی کشور توضیح داد:

«اگرچه اختلالات چشم می‌تواند زیرمجموعه وزارت بهداشت قرار گیرد، اما از آنجایی که اختلالات بینایی به نوعی منجر به معلولیت می‌شود و سازمان بهزیستی متولی معلولیت است، بنابراین غربالگری اختلالات بینایی جزو فعالیت‌های پیشگیری از معلولیت‌ها محسوب شده و مسئولیت آن بر عهده سازمان بهزیستی است.»

خدمات رایگان و پوشش مناطق محروم

آمار غربالگری بینایی در اواخر هر سال جمع‌آوری می‌شود. در مناطق محروم، پایگاه‌های سیار فعال هستند و خدمات غربالگری به صورت رایگان ارائه می‌شود که هزینه آن توسط سازمان بهزیستی پرداخت می‌گردد. بهزیستی همچنین در زمینه آگاه‌سازی و تبلیغات برنامه فعال بوده و مناطق محروم و روستاها را تحت پوشش قرار داده است.

در حال حاضر، حدود ۲ هزار پایگاه غربالگری اختلالات بینایی در سراسر کشور تحت نظارت بهزیستی فعالیت می‌کنند. این پایگاه‌ها شامل مراکز مثبت زندگی در محلات و پایگاه‌های سیار هستند که خدمات دائم و سیار را ارائه می‌دهند و تعداد آنها برای پوشش نیازها کافی است.

کمک هزینه عینک و چالش‌های پیش رو

صفاری‌فرد اعلام کرد که تاکنون بیش از ۷ هزار و ۱۳۷ کودک کمک هزینه عینک دریافت کرده‌اند که نشان‌دهنده حمایت بهزیستی از کودکان نیازمند است.

مهمترین چالش‌ها

مدیرکل پیشگیری از معلولیت‌ها و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی کشور به چالش‌های اصلی اجرای این برنامه اشاره کرد:

• عدم امکان تبلیغات از صدا و سیما: این موضوع به دلیل اثربخشی بالای تبلیغات تلویزیونی، مهمترین چالش محسوب می‌شود.
• کمبود اعتبارات: محدودیت‌های مالی نیز از دیگر موانع پیش روی اجرای کامل برنامه است.
• موازی‌کاری نهادها: وجود موازی‌کاری بین سه نهاد بهزیستی، آموزش و پرورش و وزارت بهداشت در اجرای برنامه غربالگری اختلالات بینایی، از دیگر چالش‌های مهم بهزیستی است.

سن طلایی غربالگری

صفاری‌فرد تأکید کرد که سن طلایی برای غربالگری اختلالات بینایی، زیر پنج سال است و به همین دلیل، این برنامه به طور خاص در گروه سنی ۳ تا ۶ سال انجام می‌شود تا بهترین نتایج در پیشگیری و درمان حاصل شود.