مقابله بیمه مرکزی با نرخ‌شکنی: از کنترل توانگری تا تعیین نرخ پایه

صنعت بیمه کشور همواره با چالش نرخ‌گذاری و نرخ‌شکنی مواجه بوده است. این موضوع، به‌ویژه در حوزه بیمه خودرو بر اساس نرخ دیه اعلامی قوه قضاییه و در بیمه درمان با تعیین نرخ‌ها توسط سندیکای بیمه‌گران ایران، اهمیت ویژه‌ای دارد. با این حال، نرخ‌شکنی برخی شرکت‌ها با ارائه قیمت‌های غیرواقعی برای جذب پرتفوهای بزرگ، به معضلی جدی تبدیل شده که توانایی آن‌ها در ایفای تعهدات آتی را زیر سوال می‌برد.

چالش نرخ‌شکنی و نگاه کوتاه‌مدت مدیران

پرویز خوشکلام خسروشاهی، رئیس کل بیمه مرکزی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی، به این معضل اشاره کرد. وی تأکید کرد که اهمیت «نرخ صحیح» بر «فروش بیشتر بیمه‌نامه با قیمت کمتر» ارجحیت دارد. به گفته خسروشاهی، بسیاری از مدیران شرکت‌های بیمه نگاه کوتاه‌مدت به مدیریت دارند و صرفاً به دنبال جذب سریع پرتفوهای بزرگ هستند، حتی اگر این جذب با نرخ‌های ناصحیح صورت گیرد. این رویکرد، مشکلات مالی را به مدیران بعدی منتقل می‌کند و در بلندمدت به ضرر صنعت بیمه خواهد بود.

«ما نرخ صحیح را فدای فروش بیمه‌نامه نمی‌کنیم، نه اینکه بخواهیم فروش بیمه‌نامه را محدود کنیم، بلکه واقعیت این است که در سال‌های طولانی مدیران و شرکت‌های بیمه نگاه کوتاه‌مدت به مدیریت خودشان دارند، می‌گویند به سرعت یک پرتفوی زیاد بگیریم و بگویم که مدیر موفقی بوده‌ایم.»

خسروشاهی مثالی از فروش بیمه‌نامه‌ای که ارزش واقعی آن یک میلیون تومان است به قیمت ۲۰۰ هزار تومان زد و این اقدام را ناشی از تفکر «توکل به خدا» و امید به عدم وقوع حادثه برای پرداخت خسارت دانست.

راهکارهای بیمه مرکزی برای کنترل نرخ‌شکنی

رئیس کل بیمه مرکزی روش‌های مختلفی را برای کنترل این معضل مطرح کرد:

• کنترل توانگری مالی: در گذشته، نهاد ناظر حداقل حق بیمه را تعیین می‌کرد، اما این روش به دلیل دور زدن قوانین توسط شرکت‌ها، کارایی لازم را نداشت. اکنون، بیمه مرکزی بر کفایت سرمایه، ذخایر بیمه و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها نظارت دقیق‌تری خواهد داشت. این کنترل باعث می‌شود شرکت‌ها مجبور به ارائه نرخ‌های صحیح شوند، زیرا در غیر این صورت با مشکل توانگری و عدم توانایی در پرداخت خسارت مواجه خواهند شد.
• اصلاح آیین‌نامه‌ها: بیمه مرکزی برنامه‌هایی برای اصلاح آیین‌نامه‌های مربوط به ذخایر و سرمایه‌گذاری شرکت‌ها دارد که این اصلاحات تأثیر بسزایی در کنترل نرخ‌شکنی خواهد داشت.

تعیین نرخ پایه برای تمامی رشته‌های بیمه

یکی از اقدامات مهم و کوتاه‌مدت بیمه مرکزی، تهیه «نرخ‌نامه پایه» برای تمامی رشته‌های بیمه است. این نرخ‌نامه به مردم کمک می‌کند تا خدمات پایه بیمه را با قیمت مشخصی بشناسند. به عنوان مثال، اگر نرخ پایه بیمه خودرو ۵ میلیون تومان باشد، خدمات اضافی قیمت را افزایش داده و خدمات کمتر، قیمت را کاهش می‌دهد. این شفافیت به بیمه‌گزاران نشان می‌دهد که پرداخت کمتر از نرخ پایه ممکن است به معنای عدم دریافت کامل خسارت در آینده باشد.

اتصال سامانه‌ها و بیمه شخص ثالث

همکاری با نیروی انتظامی و ستاد سوخت

خسروشاهی درباره اتصال سامانه‌های بیمه مرکزی به نیروی انتظامی و ستاد سوخت توضیح داد. اطلاعات بیمه‌نامه‌ها به این نهادها ارائه می‌شود تا کارت سوخت خودروهای فاقد بیمه‌نامه غیرفعال شود. اگرچه در خردادماه گذشته قصد ابطال کارت سوخت‌ها وجود داشت و حتی جریمه دیرکرد خرید بیمه‌نامه شخص ثالث نیز بخشیده شد، اما به دلیل شرایط خاص، این اقدام به تأخیر افتاده است. با این حال، تمامی داده‌های صنعت بیمه در اختیار نهادهای مربوطه قرار دارد.

بیمه شخص ثالث واگن‌های مسافربری و قطارها

رئیس کل بیمه مرکزی به موضوع بیمه شخص ثالث واگن‌های مسافربری و قطارها نیز اشاره کرد. وی گفت که نرخ‌گذاری این بیمه‌نامه‌ها که مدتی بدون نرخ بودند، دو یا سه سال پیش توسط بیمه مرکزی اعلام شد. با وجود مقاومت اولیه در پذیرش شیوه جدید، اکنون به تدریج بیمه‌نامه شخص ثالث برای این وسایل نقلیه خریداری می‌شود و مشکلات اجرایی با همکاری دستگاه‌های ذیربط حل شده است.