خبر کامل
کشف آرامگاه باشکوه نوجوان اشرافی ۳۰۰۰ ساله در خراسان بزرگ
کشف بی‌سابقه آرامگاه نوجوان اشرافی در خراسان بزرگ: گنجینه‌ای از ۳۰۰۰ سال پیش
باستان‌شناسان اخیراً موفق به کشف آرامگاهی باشکوه در ایران شده‌اند که متعلق به یک نوجوان ۱۸ ساله از تمدن خراسان بزرگ است. این کشف بی‌نظیر، که شامل جواهرات طلایی و اشیای قیمتی متعدد است، نشان‌دهنده جایگاه اشرافی و موروثی این فرد در جامعه‌ای باستانی است که بیش از ۳۰۰۰ سال پیش می‌زیسته است. نتایج این پژوهش در ماه آوریل در مجله علمی «ایران» منتشر شده است.
تپه چلو: گنجینه‌ای در خراسان شمالی
آرامگاه این دختر نوجوان در محوطه باستان‌شناسی «تپه چلو» در استان خراسان شمالی قرار دارد و یکی از غنی‌ترین گورهای کشف‌شده در تمدن خراسان بزرگ به شمار می‌رود. دکتر علی وحدتی، باستان‌شناس و نویسنده اصلی این پژوهش، به اشیای منحصربه‌فرد کشف‌شده در این گور اشاره کرده است.
جعبه آرایش باستانی با نقوش مار و عقرب
یکی از برجسته‌ترین یافته‌ها، یک جعبه مستطیلی از جنس سنگ سیاه کلریت است که با نقش‌های کنده‌کاری‌شده مار و عقرب تزئین شده است. این جعبه برای نگهداری لوازم آرایشی، به‌ویژه سرمه (نوعی پودر معدنی سیاه که در گذشته به‌عنوان خط چشم استفاده می‌شده)، به کار می‌رفته است. پژوهشگران بر این باورند که نقوش مار و عقرب احتمالاً جنبه‌های آیینی یا حفاظتی داشته‌اند.
نکته جالب توجه این است که نمونه مشابه این جعبه پیش‌تر در آرامگاهی متعلق به عصر برنز در منطقه باستانی باختر (شامل بخش‌هایی از افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان امروزی) کشف شده بود. به گفته دکتر وحدتی، به نظر می‌رسد سنگ مورد استفاده برای ساخت جعبه تپه چلو نیز از همان منطقه وارد شده باشد که نشان‌دهنده روابط تجاری گسترده در آن دوران است.
کاوش‌ها و تاریخچه تمدن خراسان بزرگ
محوطه تپه چلو در سال ۲۰۰۶ میلادی توسط دکتر وحدتی کشف شد، اما کاوش‌های آن تا سال ۲۰۱۱ آغاز نشد. تا به امروز، ۴۸ گور در این محوطه کشف شده‌اند که بیشتر آن‌ها به دوره «مجتمع باستان‌شناسی باختر-مارجیانا» (BMAC) بازمی‌گردند. این تمدن که بخشی از خراسان بزرگ در عصر برنز بوده، دارای سکونت‌گاه‌های مستحکم و معماری یادمانی بوده و با سرزمین‌های بین‌النهرین و تمدن دره سند تجارت داشته است. این تمدن در سده ۱۳ پیش از میلاد مسیح دچار زوال شد.
با این حال، برخی از گورهای این سایت باستانی حتی به دوره‌ای کهن‌تر، یعنی عصر مس‌سنگی (Chalcolithic) در هزاره چهارم پیش از میلاد بازمی‌گردند که نشان‌دهنده آغاز سکونت در تپه چلو از آن زمان است.
جزئیات «گور شماره ۱۲»
آرامگاه این دختر نوجوان، که در سال ۲۰۱۳ میلادی کشف شد، با عنوان «گور شماره ۱۲» شناخته می‌شود و این اولین بار است که به‌طور کامل و دقیق در قالب یک پژوهش علمی مورد بررسی قرار گرفته است. اگرچه سن دقیق این آرامگاه هنوز مشخص نیست، اما پژوهشگران بر این باورند که این زن در اواخر هزاره سوم پیش از میلاد زندگی می‌کرده است.
نحوه تدفین و اشیای همراه
جسد او در حالت چمباتمه‌ای و بر پهلوی راست دفن شده بود و صورتش به سمت جنوب شرقی چرخیده بود. محققان این نوع تدفین را سنتی دیرینه در سایت تپه چلو می‌دانند.
در کنار اسکلت این دختر جوان، اشیای زیر یافت شده است:
- جعبه لوازم آرایش
- دو گوشواره طلا
- یک انگشتر طلایی
- چند سنجاق عاجی و برنزی (از جمله سنجاقی به شکل دست)
- یک آینه برنزی
- چند ظرف سفالی
- یک مهر استامپی برنزی با نقش پای انسان
دکتر وحدتی اشاره کرده است که مهرهای مشابهی نیز در سایت‌های عصر برنز جنوب ایران کشف شده‌اند و این مهر را نشانه‌ای از جایگاه اجتماعی و نقش فعال این زن جوان در جامعه خود می‌داند. همچنین، سنجاق‌های عاجی و مهره‌های لاجوردی نشان می‌دهند که جامعه محل زندگی این زن، دارای روابط تجاری بلندمدتی با دیگر تمدن‌های باستانی، از جمله افغانستان امروزی و تمدن دره سند بوده است.
جایگاه اشرافی موروثی
به گفته دکتر وحدتی، دختر جوان دفن‌شده در گور شماره ۱۲، فردی مهم و با جایگاه اجتماعی بالا بوده است. با توجه به سن کم او در زمان مرگ، احتمالاً این مقام و ثروت را به صورت موروثی و از طریق خانواده یا از طریق تولد یا ازدواج به دست آورده است. وحدتی تأکید می‌کند: «وجود چنین ثروتی در آرامگاه یک نوجوان، در کل تاریخ باستان‌شناسی تمدن خراسان بزرگ بی‌سابقه است. در این مرحله تنها می‌توانیم به جایگاه اشرافی موروثی فکر کنیم که با ساختار سلسله‌مراتبی جامعه تمدن خراسان بزرگ همخوانی دارد.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.