فرونشست سراسری در ایران؛ ۷۰ درصد دشت‌ها بحرانی، راهکار تنها کاهش برداشت آب

وضعیت بحرانی دشت‌های ایران

بزرگ‌زاده با اشاره به آمارهای نگران‌کننده، اظهار داشت که از مجموع ۶۰۹ دشت موجود در کشور، تقریباً ۷۰ درصد در وضعیت ممنوعه و بحرانی قرار دارند. این آمار نشان‌دهنده سال‌ها برداشت بی‌رویه و توسعه ناپایدار است که منجر به وضعیت کنونی شده است.

• ۷۰ درصد از دشت‌های کشور ممنوعه و بحرانی هستند.
• بیش از ۳۰۰ دشت در حال حاضر دچار فرونشست با نرخ‌های متفاوت هستند.

مناطق در معرض خطر فرونشست

سخنگوی صنعت آب به دشت‌های مهمی اشاره کرد که بیش از سایر مناطق در معرض خطر فرونشست قرار دارند. این مناطق شامل استان‌های پرجمعیت و دارای فعالیت‌های کشاورزی گسترده هستند:

• اصفهان
• خراسان رضوی
• یزد
• کرمان

وی توضیح داد که در مناطقی مانند کویر لوت یا دشت کویر که فاقد دشت‌های مهم تأمین آب هستند، مشکل فرونشست به این شدت وجود ندارد.

ماهیت غیرقابل پیش‌بینی فرونشست

بزرگ‌زاده تأکید کرد که فرونشست زمین پدیده‌ای است که از نظر محدوده‌ای قابل پیش‌بینی، اما از نظر نقطه‌ای غیرقابل پیش‌بینی است. این بدان معناست که می‌توان پیش‌بینی کرد یک دشت خاص دچار فرونشست می‌شود، اما نمی‌توان نقطه دقیق و زمان وقوع آن را مشخص کرد.

«تا کنون هیچ نقطه فرونشستی که باعث آسیب به تأسیسات شود، قابل پیش‌بینی نبوده است. از نظر علمی، اسکن دقیق کل زیرزمین برای پیش‌بینی نقطه‌ای ممکن نیست و همین غیرقابل پیش‌بینی بودن، وضعیت را بدتر می‌کند؛ زیرا یکباره متوجه می‌شوید که زمین می‌تواند زیر پای هر کسی یا هر چیزی خالی شود.»

راهکارهای مهار فرونشست

برای مقابله با این بحران، سخنگوی صنعت آب بر لزوم اقدامات فوری و تغییر رویکردها تأکید کرد. تنها راهکار مؤثر، کاهش برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و اعمال محدودیت‌های جدی است.

علاوه بر این، تغییر الگوی توسعه و جلوگیری از ساخت‌وسازهای غیرمجاز و گسترده‌ای که فراتر از ظرفیت تاب‌آوری زمین هستند، از دیگر اقدامات ضروری برای مهار این پدیده مخرب است.