زنگ خطر سایبری برای خودروهای هوشمند وارداتی در ایران

تهدید پنهان در خودروهای هوشمند

خودروهای وارداتی جدید، دیگر صرفاً وسایل نقلیه مکانیکی نیستند؛ بلکه پلتفرم‌های پیچیده‌ای از نرم‌افزار و سخت‌افزار محسوب می‌شوند که از طریق اینترنت، ارتباط دائمی با سرورهای خارجی دارند. این وابستگی شامل دستیارهای صوتی، سیستم‌های مسیریابی، تشخیص چهره و تنظیمات برقی صندلی می‌شود که همگی نیازمند به‌روزرسانی‌های مداوم هستند.

واردات این خودروها از مسیرهای غیررسمی، چالش‌ها را دوچندان کرده است. این وسایل نقلیه که برای بازارهای خارجی تنظیم شده‌اند، ممکن است با زیرساخت‌های سایبری ایران سازگار نباشند و عدم دریافت به‌روزرسانی‌های جهانی یا دریافت آن‌ها از کانال‌های واسطه، می‌تواند عملکردشان را مختل کند.

تجربه‌های جنگی اخیر، مانند استفاده گسترده از مولتی‌روترها و کوادکوپترها در نبرد اوکراین یا جنگ ۱۲ روزه، نشان داده‌اند که ابزارهای ساده اما متصل، چگونه می‌توانند به سلاحی خطرناک بدل شوند. حتی در سطح شهری، ماجرای انفجار پیجرها در لبنان یا ممنوعیت ورود خودروهای تسلا به اماکن نظامی چین، گواهی روشن بر این واقعیت است که اتصال، هم فرصت است و هم تهدید.

خودروهای در معرض خطر

در میان خودروهای وارداتی به بازار ایران، مدل‌های های‌تک و پیشرفته بیشترین آسیب‌پذیری را دارند. این خودروها که از جدیدترین فناوری‌ها بهره می‌برند، شامل محصولات برندهای زیر می‌شوند:

• بی‌وای‌دی
• اَوِتار (مانند مدل‌های ۱۱ یا ۱۲)
• مزدا EZ-۶
• وویا فری

این خودروها از نظر مشخصات و ویژگی‌ها در سطح بسیار بالایی قرار دارند و تنها به دلیل شرایط موجود در ایران، در فهرست خودروهای در معرض خطر قرار گرفته‌اند.

راهکارهای پیشگیری و امنیت سایبری

بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودرو، با اشاره به تجربه تلویزیون‌های هوشمند داخلی، احتمال تکرار چنین رخدادهایی را در صنعت خودرو تأیید می‌کند، اما نه در سطح گسترده. به گفته او، حدود ۹۵ درصد خودروهای بازار ایران فاقد زیرساخت اتصال دائم به اینترنت هستند، اما ۵ درصد باقی‌مانده که همان خودروهای وارداتی های‌تک هستند، دقیقاً در معرض تهدید قرار دارند.

برای پیشگیری از این خطرات، صدرایی بر اقدامات زیر تأکید دارد:

• خرید از نمایندگی رسمی: تهیه خودرو از نمایندگی رسمی شرکت مادر، تنها راه اطمینان از سازگاری سیستم‌ها با شرایط بومی است.
• تدوین پروتکل‌های امنیتی: اجرای پروتکل‌های امنیتی در مبادی ورودی، گمرکات و مراکز خدمات پس از فروش، از جمله اقدامات فوری برای جلوگیری از سناریوهای احتمالی است.

در جهانی که هر ابزار متصل، هم یک دستیار و هم یک جاسوس بالقوه است، آمادگی در برابر تهدیدات سایبری در صنایع هوشمند، دیگر یک توصیه فنی نیست؛ بلکه یک ضرورت استراتژیک ملی محسوب می‌شود.