چرا «رفیق» در چین امروز جایی ندارد؟

فراخوان حزب کمونیست برای بازگشت «رفیق»

اخیراً، روزنامه خلق، ارگان رسمی حزب کمونیست چین، با انتشار مقاله‌ای خواستار بازگشت واژه «تونگ‌جی» به زبان روزمره شد. نویسنده این مقاله از واژه‌های امروزی به دلیل سطحی و ساختگی بودن انتقاد کرده و برخی از آن‌ها را «گلوله‌های با روکش قند» نامیده است؛ اصطلاحی مائوئیستی که به آداب بورژوایی منحرف‌کننده طبقه کارگر اشاره دارد. این مقاله بر لزوم بازگشت به سلام‌و‌علیک‌های دوران «سادگی و صداقت مردم» تأکید دارد.

نوستالژی سوسیالیسم و «گردشگری سرخ»

حزب کمونیست چین اغلب با دامن زدن به نوستالژی دوران سوسیالیسم شدید، به دنبال تقویت حمایت عمومی است. در سال‌های اخیر، دولت‌های محلی «گردشگری سرخ» را در مکان‌هایی مانند زادگاه مائو ترویج کرده‌اند تا مردم را با تاریخ حزب آشنا کنند (البته نسخه‌ای بدون اشاره به کشتار و سرکوب). برخی شرکت‌ها نیز کارکنان خود را به دوره‌های آموزشی «سرخ» می‌فرستند تا با پوشیدن لباس‌های چریکی دهه ۱۹۳۰، در جاده‌های کوهستانی راهپیمایی کنند. در سال ۲۰۱۵، از اعضای حزب خواسته شد تا برای «پاک‌سازی» فرهنگ سیاسی، بار دیگر یکدیگر را «تونگ‌جی» صدا بزنند.

چالش‌های بازگشت «تونگ‌جی» در جامعه

با این حال، به نظر نمی‌رسد که واژه «تونگ‌جی» بار دیگر در خارج از حزب رایج شود. دلایل متعددی برای این عدم استقبال وجود دارد:

• کاربرد عامیانه برای همجنس‌گرایان: از دهه ۱۹۹۰ به بعد، «تونگ‌جی» به اصطلاح عامیانه‌ای برای افراد همجنس‌گرا تبدیل شد که نه توهین‌آمیز بود و نه پزشکی‌وار. «مرکز تونگ‌جی پکن»، یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های حامی حقوق دگرباشان در پکن، نیز نام خود را از این واژه گرفته بود (که در سال ۲۰۲۳ به دلیل فشارهای سیاسی تعطیل شد).
• افزایش نابرابری اقتصادی: از زمان مرگ مائو، چین بسیار ثروتمندتر شده، اما این ثروت به طور برابر توزیع نشده است. ضریب جینی، شاخص نابرابری درآمد، در چین از دهه ۱۹۹۰ به شدت افزایش یافته و اکنون حتی از آمریکا نیز بالاتر است. این نابرابری‌ها، به ویژه در شرایط رکود اقتصادی، بیشتر به چشم می‌آیند.

یکی از کاربران شبکه اجتماعی ویبو نوشت: «چه کسی را باید تونگ‌جی صدا زد؟ کسی که حقوق و دارایی و شرایط کاری‌اش با تو برابر است. کسی که ماهی ۲۰۰۰ یوان (۲۸۰ دلار) می‌گیرد، چطور می‌تواند کسی را که ۲۰،۰۰۰ یوان درمی‌آورد، رفیق بنامد؟»

در چین امروز، حس رفاقت میان ثروتمندان و فقرا جای چندانی ندارد و این موضوع مانع از پذیرش مجدد واژه «تونگ‌جی» در سطح عمومی می‌شود.