چالش‌های توافق با آمریکا: تحلیل رویکرد ترامپ و ضرورت اجماع داخلی

در بحبوحه پیچیدگی‌های روابط بین‌الملل، دستیابی به توافقی پایدار و جامع با ایالات متحده، به‌ویژه در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، همواره یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سیاست خارجی ایران بوده است. یک کارشناس برجسته سیاست خارجی با تحلیل رویکردهای گذشته و حال، به بررسی موانع و راهکارهای احتمالی برای رسیدن به یک توافق مطلوب پرداخته است.

رویکرد ترامپ و میراث برجام

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، همواره به دنبال دستیابی به توافقی با ایران بوده که فراتر از دستاوردهای دولت اوباما در قالب برجام باشد. او با این تصور که خروج از برجام می‌تواند راه را برای یک توافق بهتر هموار کند، از این توافق بین‌المللی خارج شد. این در حالی است که در دوره اوباما، اجماع بر این بود که ایران تمایلی به توافق جامع بر سر تمامی موضوعات ندارد و تنها توافقات محدودتر قابل دستیابی هستند. با این حال، به نظر می‌رسد ترامپ همچنان به دنبال یک توافق جامع است.

محدودیت‌های قدرت و ضرورت دیپلماسی

این کارشناس تأکید می‌کند که پیش از طرح این پرسش که «چه باید کرد؟»، باید به این واقعیت رسید که «چه می‌توان کرد؟». او با اشاره به اینکه ایران یک قدرت بزرگ جهانی نیست، گزینه‌های موجود را محدود می‌داند. از این رو، یافتن یک راه‌حل دیپلماتیک که هم کم‌هزینه‌ترین و هم مطلوب‌ترین گزینه باشد، از اهمیت بالایی برخوردار است.

تأثیر درآمدهای نفتی بر سیاست خارجی

یکی از نکات کلیدی مطرح شده، تأثیر درآمدهای نفتی بر سیاست خارجی کشور است. به گفته این کارشناس، ورود درآمدهای نفتی باعث شده که سیاست خارجی ایران نه به سمت توسعه حرکت کند و نه به سوی رفاه. این وضعیت، پرسش اساسی را مطرح می‌کند: «بدون توسعه، چگونه می‌توان کشور را قدرتمند کرد؟»

اجماع داخلی؛ کلید راهکار دیپلماتیک

راهکار دیپلماتیک واقعی زمانی آغاز می‌شود که جریان‌های سیاسی درون حاکمیت به این درک مشترک برسند که باید میان «خواستن» و «توانستن» توازن برقرار شود. این اجماع داخلی، پیش‌شرط هرگونه پیشرفت در مذاکرات خارجی است.

«آقای لاریجانی یا هر فرد دیگری درون یک ساختار عمل می‌کند؛ افراد مهم‌اند، اما نمی‌توانند معجزه کنند.»

این نقل قول بر اهمیت ساختارها و محدودیت‌های فردی در فرآیندهای سیاسی تأکید دارد.

مکانیسم ماشه و پیامدهای آن

احتمال جلوگیری از فعال شدن مکانیسم ماشه بسیار اندک ارزیابی شده است. در صورت فعال شدن این مکانیسم، پیامدهای آن در قالب گزارش رافائل گروسی در شورای حکام نمود پیدا خواهد کرد که به معنای فراهم شدن بهانه‌ای برای طرف‌های دیگر خواهد بود.

دشواری توافق با ترامپ و لزوم اجماع

در نهایت، این کارشناس خاطرنشان می‌کند که توافق با آمریکا، به‌ویژه با ترامپ، بسیار دشوار است و باید رویکرد او را جدی گرفت. این توافق تنها زمانی ممکن خواهد شد که اجماع نظری قوی در داخل کشور شکل بگیرد.