ایکس-۴۴ مانتا: جنگنده‌ی ناشناخته‌ای که آینده‌ی هوایی آمریکا را شکل می‌دهد

ایکس-۴۴ مانتا: پیشگام طراحی پنهان‌کار

ایکس-۴۴ مانتا، جنگنده‌ای که هرگز به مرحله‌ی تولید نرسید، ایده‌هایی را در خود جای داده بود که اکنون در طرح‌های آینده‌ی نیروی هوایی ایالات متحده، به‌ویژه پروژه‌ی NGAD، بازتاب یافته‌اند. این پروژه با هدف ساخت جنگنده‌ی نسل ششم F-47 برای جایگزینی با F-22 در حال پیشرفت است.

به‌نظر می‌رسد NGAD نیز مانند X-44، طراحی گوه‌ای‌شکل و بدون دم داشته باشد و از فناوری‌هایی چون پهپادهای همراه با قابلیت تجهیز به تسلیحات و سامانه‌های قابل‌برنامه‌ریزی بهره ببرد. ایکس-۴۴ یادآور طرح‌هایی نوآورانه است که اگر جدی‌تر دنبال می‌شدند، شاید توسعه‌ی جنگنده‌های پنهان‌کار مدرن را سرعت می‌بخشیدند.

F-22 رپتور، نخستین جنگنده‌ی نسل پنجم جهان بود که وارد نیروی هوایی آمریکا شد. شرکت لاکهید مارتین با هدف گسترش طراحی این جنگنده، طرحی مشتق‌شده با بال و بدون دم را پیشنهاد کرد که در واقع نسخه‌ی پیشرفته‌تری از رپتور به شمار می‌رفت. این نمونه‌ی پیشنهادی نیز مانند نمونه‌ی معمولی به دو موتور توربوفن با آرایش پهلوبه‌پهلو و قابلیت تغییر بردار رانش مجهز می‌شد؛ اما بدون سطوح عمودی دم طراحی شده بود. این طرح فعلاً به نتیجه نرسیده است.

ریشه‌های ایکس-۴۴: از جنگ سرد تا آینده

داستان ایکس-۴۴ در اوج جنگ سرد آغاز شد، زمانی که رقابت برای توسعه‌ی جنگنده‌های پیشرفته به نقطه‌ی اوج رسیده بود. نیروی هوایی آمریکا در همین دوره برنامه‌ی ATF را برای طراحی جانشین F-15 و F-16 آغاز کرد.

با وجود نوسازبودن این جنگنده‌ها، تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند که سامانه‌های پدافند موشکی شوروی در آینده بتوانند برتری آن‌ها را از بین ببرند. به‌علاوه، اتحاد جماهیر شوروی جنگنده‌های توانمندی مانند سوخو ۲۷ و میگ ۲۹ را معرفی کرده بود.

هدف برنامه‌ی ATF، ساخت جنگنده‌ای برای برتری هوایی بود که در بلندمدت همچنان قابل اتکا باقی بماند. در این طرح باید از موادی مرکب، سامانه‌های پیشرفته‌ی پروازی و اویونیک بهره‌ گرفته می‌شد.

لاکهید مارتین با همکاری بویینگ و جنرال داینامیکس، نمونه‌ی YF-22 را در اواخر دهه‌ی ۱۹۸۰ طراحی کرد و این نمونه‌ی اولیه نخستین پرواز خود را در سال ۱۹۹۰ انجام داد.

قابلیت‌های ایکس-۴۴ و سرنوشت آن

همزمان با توسعه‌ی F-22، نسخه‌ای اصلاح‌شده و پیشرفته با عنوان X-44 طراحی شد. این جنگنده‌ی مشتق‌شده از رپتور، به‌لطف طراحی بدون دم و حذف سطوح عمودی، سطح مقطع راداری بسیار کمی داشت.

طرح X-44 برای حمل تسلیحات متنوعی طراحی شده بود:

• یک توپ داخلی ۲۰ میلی‌متری
• دو موشک AIM-9 سایدوایندر
• شش موشک AIM-120 آمرام
• دو بمب هدایت‌شونده‌ی GBU-32

اما این برنامه در سال ۲۰۰۰ و پیش از ساخت حتی یک نمونه‌ی اولیه، متوقف شد. نیروی هوایی آمریکا اکنون در حال توسعه‌ی پروژه‌ی NGAD است که طی دهه‌ی آینده جایگزین ناوگان F-22 خواهد شد. برخی از مفاهیم طراحی X-44، مبنایی برای ساخت جنگنده‌ی نسل ششم آمریکایی فراهم خواهند کرد.