رکوردداران حضور در شورای‌عالی امنیت ملی ایران؛ از روحانی تا جلیلی

معرفی شورای‌عالی امنیت ملی و اهمیت آن

شورای‌عالی امنیت ملی، نهادی حیاتی در ساختار حکومتی ایران، این روزها بیش از پیش در کانون توجهات قرار گرفته است. این افزایش توجه، عمدتاً ناشی از تغییر و تحولات سیاسی اخیر در این نهاد بالادستی و همچنین تشکیل شورای دفاع کشور است. بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ترکیب اصلی شورای‌عالی امنیت ملی شامل هشت جایگاه حقوقی و دو جایگاه حقیقی است. همچنین، این اصل پیش‌بینی کرده است که در صورت لزوم، عالی‌ترین فرماندهان ارتش و سپاه و وزیر مربوطه نیز می‌توانند به صورت موقت در جلسات شورا حضور یابند. این نهاد مهم از سال ۱۳۵۸ فعالیت خود را آغاز کرده است.

با ادامه فعالیت سعید جلیلی به عنوان یکی از دو نماینده مقام معظم رهبری در شورای‌عالی امنیت ملی، مدت زمان حضور او در این شورا مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، جلیلی در مقایسه با برخی چهره‌های قدیمی‌تر این شورا، سابقه حضور کمتری دارد. در ادامه، به بررسی رکوردداران عضویت در شورای‌عالی امنیت ملی می‌پردازیم.

رکوردداران حضور در شورای‌عالی امنیت ملی

حسن روحانی؛ ۳۲ سال حضور مستمر

طولانی‌ترین سابقه حضور در ترکیب شورای‌عالی امنیت ملی، متعلق به حسن روحانی است که به مدت ۳۲ سال حضوری مستمر در این نهاد داشت. روحانی از ابتدای تشکیل این نهاد، به عنوان دبیر و یکی از دو نماینده مقام معظم رهبری فعالیت کرد و سپس به ریاست شورا رسید.

• نماینده مقام معظم رهبری در شعام: ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۲ (۲۴ سال)
• دبیر شورای‌عالی امنیت ملی: ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۴ (۱۶ سال) در دوران چهار دولت هاشمی و خاتمی
• رئیس شورای عالی امنیت ملی: ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ (۸ سال)

سیدحسن فیروزآبادی؛ ۲۷ سال عضویت حقوقی

دومین فرد در این فهرست ۶ نفره، سیدحسن فیروزآبادی است که به مدت ۲۷ سال به عنوان عضو حقوقی در شورای‌عالی امنیت ملی حضور داشت. فیروزآبادی از سال ۱۳۶۸، همزمان با تصدی ریاست ستاد کل فرماندهی قوا، تا سال ۱۳۹۵ عضو شورای‌عالی امنیت ملی بود. او در سال ۱۳۹۵ جای خود را به سپهبد شهید محمد باقری داد و در سال ۱۴۰۰ درگذشت.

• عضو حقوقی شعام (رئیس ستاد کل نیروهای مسلح): ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۵ (۲۷ سال) در دوران دو دولت هاشمی، دو دولت خاتمی، دو دولت احمدی‌نژاد و دولت اول روحانی

علی لاریجانی؛ ۲۵ سال سابقه

سومین نفر در این فهرست، علی لاریجانی است. اولین حضور او در شورای‌عالی امنیت ملی به سال ۱۳۷۴، پس از درگذشت سیداحمد خمینی، بازمی‌گردد. سیداحمد خمینی از سال ۱۳۶۸ تا زمان درگذشتش در سال ۱۳۷۳، یکی از دو نماینده مقام معظم رهبری در شورای‌عالی امنیت ملی بود. لاریجانی در سال ۱۴۰۴ بار دیگر به این جایگاه بازگشت.

• نماینده مقام معظم رهبری در شعام: ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۷ (۱۳ سال)
• دبیر شورای عالی امنیت ملی: ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ (۲ سال) در دولت اول احمدی‌نژاد
• عضو حقوقی شعام (رئیس مجلس): ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۹ (۱۲ سال)

سعید جلیلی؛ ۱۷ سال و ادامه حضور

چهارمین فرد این فهرست، سعید جلیلی است. او در سال ۱۳۸۶، پس از بروز اختلاف میان علی لاریجانی و محمود احمدی‌نژاد، از سوی رئیس‌جمهور وقت به عنوان دبیر شورای‌عالی امنیت ملی منصوب شد. جلیلی تا یک سال بعد، حکمی از سوی مقام معظم رهبری دریافت نکرد. زمانی که لاریجانی به نمایندگی از قم به مجلس راه یافت، جلیلی در سال ۱۳۸۷ جایگزین او شد. او در حال حاضر تنها عضو شورای‌عالی امنیت ملی است که حضور طولانی و مستمرش همچنان ادامه دارد.

• نماینده مقام معظم رهبری در شعام: ۱۳۸۷ تا کنون (۱۷ سال)
• دبیر شورای‌عالی امنیت ملی: ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲ (۶ سال) در دوران دولت اول و دوم احمدی‌نژاد

علی شمخانی؛ ۱۰ سال فعالیت

دیگر چهره این فهرست ۶ نفره، علی شمخانی است که در سال ۱۳۹۲ در جایگاه دبیر شورای‌عالی امنیت ملی جایگزین سعید جلیلی و در جایگاه یکی از دو نماینده رهبری، جایگزین حسن روحانی شد.

• دبیر شورای‌عالی امنیت ملی: ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ (۱۰ سال) در دوران دو دولت روحانی و دولت اول رئیسی
• نماینده مقام معظم رهبری در شعام: ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ (۱۰ سال)

علی اکبر احمدیان؛ ۲ سال حضور

آخرین نفر این فهرست، علی اکبر احمدیان است که رکورد کمترین حضور در شورای‌عالی امنیت ملی به عنوان یک فرد حقیقی را دارد. او در خرداد ۱۴۰۲ از سوی رئیس‌جمهور وقت جایگزین علی شمخانی و یکی از دو نماینده مقام رهبری در شورای‌عالی امنیت ملی شد. آیت‌الله خامنه‌ای پس از جایگزینی احمدیان با لاریجانی در هر دو جایگاه، او را در کنار شمخانی به عنوان یکی از دو نماینده خود در شورای دفاع کشور منصوب کردند.

• دبیر شورای‌عالی امنیت ملی: ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ (۲ سال) در دوران دولت‌های رئیسی و پزشکیان
• نماینده مقام معظم رهبری در شعام: ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ (۲ سال)