آیکون خبر

خبر کامل

عملکرد یک‌ساله دولت چهاردهم در صنعت خودرو: رکود پایدار و چالش‌های حل‌نشده

صنعت و بازار خودروی ایران در یک سالگی دولت چهاردهم، روزهای پرچالشی را پشت سر گذاشته و همچنان درگیر رکود عمیق است. با وجود وعده‌های انتخاباتی و برخی اقدامات نظیر واگذاری مدیریت ایران‌خودرو، چالش‌های ساختاری دیرینه از جمله «قیمت‌گذاری دستوری» و زیان‌دهی خودروسازان، همچنان پابرجا مانده‌اند. این گزارش به بررسی عملکرد دولت چهاردهم در حوزه خودرو، شامل تولید، واردات، زیان خالص و تورم بازار، در مقایسه با دولت‌های پیشین می‌پردازد.

رکود پایدار در تولید خودرو

میزان تولید خودرو یکی از شاخص‌های کلیدی برای ارزیابی عملکرد دولت‌ها در صنعت خودرو است. در یک سال گذشته، از مرداد ۱۴۰۳ تا مرداد ۱۴۰۴، مجموعاً ۸۴۷,۸۲۷ دستگاه خودروی سواری در کشور تولید شده است. این آمار نشان‌دهنده تداوم و حتی تشدید رکود در صنعت خودرو است، به‌طوری‌که طبق آمار «شامخ» اتاق بازرگانی ایران، خردادماه ۱۴۰۴ رکودی‌ترین ماه صنعت خودرو از سال ۱۳۹۷ تاکنون بوده است.

مقایسه تولید با دولت‌های پیشین

  • دولت یازدهم (مرداد ۹۲ تا مرداد ۹۳): ۷۷۲,۳۹۵ دستگاه خودروی سواری تولید شد که تحت تأثیر دور اول تحریم‌ها بود.
  • دولت دوازدهم (مرداد ۹۶ تا مرداد ۹۷): تولید به اوج خود رسید و ۱,۳۹۲,۵۳۷ دستگاه خودروی سواری تولید شد. با این حال، آغاز دور دوم تحریم‌ها در اردیبهشت ۹۷، منجر به کاهش تولید در ماه‌های پایانی این دوره شد.
  • دولت سیزدهم (مرداد ۱۴۰۰ تا مرداد ۱۴۰۱): ۸۷۶,۲۱۹ دستگاه خودروی سواری تولید شد که تقریباً مشابه عملکرد دولت چهاردهم است.

در حالی که تولید در دولت‌های یازدهم و دوازدهم تحت تأثیر برجام و تحریم‌ها بود، دولت سیزدهم با وعده‌های تولید ۱.۵ تا ۳ میلیون دستگاه ادامه یافت، اما در دولت چهاردهم، روند تولید همچنان نزولی بوده است.

سرعت‌گیری واردات با چالش تعرفه‌ای

یکی از وعده‌های انتخاباتی رئیس‌جمهور، باز شدن درهای واردات و کاهش تعرفه‌ها بود، هرچند وی با واردات خودروهای کارکرده مخالفت جدی داشت. با این حال، در بودجه سال ۱۴۰۴، تعرفه واردات خودرو به ۱۰۰ درصد رسید که با وعده‌های انتخاباتی در تعارض است.

آمار واردات خودرو

میزان ترخیص قطعی خودرو از گمرکات کشور در یک سال ابتدایی دولت چهاردهم سرعت گرفته است:

دورهتعداد خودرو وارداتی
سال اول دولت یازدهم (۹۲-۹۳)۱۰۵,۸۵۹ دستگاه
سال اول دولت دوازدهم (۹۶-۹۷)۵۰,۴۵۲ دستگاه
سال اول دولت سیزدهم (۱۴۰۰-۱۴۰۱)۰ دستگاه (به دلیل تحریم‌ها)
سال اول دولت چهاردهم (۱۴۰۳-۱۴۰۴)۶۴,۶۹۵ دستگاه

با وجود افزایش نسبی واردات در دولت چهاردهم نسبت به سال‌های اخیر، به نظر می‌رسد بی‌برنامگی و بی‌تصمیمی در این حوزه، به‌ویژه در سال ۱۴۰۴، همچنان وجود دارد.

تداوم زیان‌دهی خودروسازان

زیان‌دهی صنعت خودرو، بزرگ‌ترین مشکل این حوزه است که شرکت‌ها را به جای توسعه محصول، درگیر تأمین مالی و بقا کرده است. این امر به نارضایتی مصرف‌کنندگان از کیفیت و کمیت تولید نیز دامن زده است.

مقایسه زیان خالص خودروسازان (بر اساس میلیون دلار)

دورهزیان خالص (میلیارد تومان)معادل دلاری (میلیون دلار)
سال اول دولت یازدهم (۹۲-۹۳)۱,۱۳۵۳۴۴
سال اول دولت دوازدهم (۹۶-۹۷)۹۱۱.۳۲۲۷.۸
سال اول دولت سیزدهم (۱۴۰۰-۱۴۰۱)۲۱,۱۸۷۷۷۰.۴
سال اول دولت چهاردهم (۱۴۰۳-۱۴۰۴)۵۸,۳۲۰۶۴۱

با وجود افزایش ریالی زیان در دولت چهاردهم، با در نظر گرفتن افت شدید ارزش پول ملی، میزان زیان دلاری تا حدی تعدیل شده است.

تعدیل نسبی تورم در بازار خودرو

بررسی تغییرات قیمتی خودروها در بازار نشان می‌دهد که در یک سال ابتدایی دولت چهاردهم، تورم در بازار خودرو تا حدی تعدیل شده است.

رشد میانگین قیمت خودرو در بازار

  • دولت یازدهم (مرداد ۹۲ تا مرداد ۹۳): حدود ۵.۵ درصد رشد
  • دولت دوازدهم (مرداد ۹۶ تا مرداد ۹۷): ۴۶.۵ درصد رشد (موج تورمی شدید)
  • دولت سیزدهم (سال اول): ۳۷.۷ درصد رشد
  • دولت چهاردهم (سال اول): ۲۳ درصد رشد

این تعدیل قیمت بیشتر متأثر از رکود حاکم بر بازار خودرو بوده است.

نتیجه‌گیری: چالش‌های پایدار

عملکرد دولت چهاردهم در سال نخست، با وجود برخی اقدامات مثبت مانند واگذاری مدیریت ایران‌خودرو، در مجموع تحت تأثیر تداوم رکود، اختلافات قیمتی و تحقق‌نیافتن بخش زیادی از وعده‌ها، چندان متفاوت از دولت‌های پیشین نبود و نتوانست گشایشی جدی در صنعت خودرو ایجاد کند. چالش‌های ساختاری نظیر قیمت‌گذاری دستوری و زیان‌دهی خودروسازان همچنان به قوت خود باقی هستند و نیاز به راهکارهای اساسی‌تر دارند.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗