ابهام و بی‌تصمیمی؛ اقتصاد ایران در گروگان رانت‌جویان

ابهام و بی‌تصمیمی در اقتصاد

محسن جلال‌پور، از فعالان برجسته اتاق بازرگانی، در یادداشتی برای روزنامه دنیای اقتصاد به تحلیل وضعیت کنونی اقتصاد ایران پرداخته است. به گفته وی، پرسش‌های مکرر مردم و فعالان اقتصادی درباره آینده و راهکارها، نشان‌دهنده عمق ابهام و نااطمینانی حاکم بر کشور است. این «مه غلیظ» تصمیم‌گیری را در تمامی سطوح، از فردی تا کلان، ناممکن ساخته است.

«در چنین فضایی یا اصلا تصمیم گرفته نمی‌شود یا تصمیم‌های قاطعانه گرفته نمی‌شود یا اگر تصمیمی اتخاذ شود، اغلب به جای تامین منافع فعالان اقتصادی که برای برنامه‌ریزی به محیطی شفاف و قابل پیش‌بینی نیاز دارند، به نفع گروه‌های ذی‌نفع تمام می‌شود.»

خروج سرمایه و ریسک‌های فزاینده

شرایط ناپایدار کنونی، قدرت پیش‌بینی کوتاه‌مدت را از فعالان اقتصادی سلب کرده است. این وضعیت، در کنار افزایش ریسک‌های سیاسی و بین‌المللی، به موج جدیدی از خروج سرمایه از کشور دامن زده است. در محیطی که سرمایه تمایلی به ماندن ندارد و راه فرار را در پیش می‌گیرد، مشکلات اقتصادی تشدید می‌شوند.

اقتصاد در گروگان رانت‌جویان

جلال‌پور تاکید می‌کند که این وضعیت برای همه زیان‌بار نیست و ذی‌نفعان خاص خود را دارد. به نظر می‌رسد ساختار اقتصاد ایران به گونه‌ای شکل گرفته که جریان‌های رانت‌جو در آن قدرت قابل‌توجهی دارند و از نااطمینانی و بی‌ثباتی سود می‌برند. این گروه‌ها نه تنها به صلح و توسعه پایدار علاقه‌ای ندارند، بلکه از بی‌ثباتی به عنوان ابزاری برای کسب منافع کلان بهره می‌جویند.

تغییر ماهیت فعالیت‌های اقتصادی

مجموعه این عوامل باعث شده است که فعالیت‌های اقتصادی سالم و بلندمدت جای خود را به فعالیت‌های ناسالم و کوتاه‌مدت بدهند. در فضای نااطمینانی، هیچ فعال اقتصادی نمی‌تواند برای آینده بلندمدت برنامه‌ریزی کند. نبود چشم‌انداز روشن، سرمایه‌گذاران را از به‌کارگیری سرمایه‌هایشان بازمی‌دارد و همین امر به کاهش شدید سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در سال‌های گذشته منجر شده است.