تحول الگوی کشت در استان مرکزی: گامی بلند در مدیریت بحران کم‌آبی و پایداری کشاورزی

تحول در الگوی کشت و کاهش محصولات پرآب‌بر

رضاحسین اسماعیلی، از مسئولان مربوطه، با اشاره به بحران کم‌آبی و خشکسالی‌های پیاپی، بر ضرورت تغییر الگوی کشت در استان مرکزی تأکید کرد. وی بیان داشت که سطح زیر کشت محصولات پرآب‌بر نظیر ذرت علوفه‌ای (حدود ۱۱,۵۰۰ هکتار) و یونجه (حدود ۲۰,۰۰۰ هکتار) به دلیل کاهش بارندگی‌ها و افت سطح آب‌های زیرزمینی، به طور قابل توجهی کاهش یافته است.

این سیاست با هدف مدیریت بهینه منابع آبی و حرکت به سمت کشاورزی پایدار تدوین شده است. نیاز کشور به محصولات پرآب‌بر از طریق توسعه کشت علوفه دیمی یا واردات تأمین خواهد شد.

توسعه کشت علوفه دیمی و جو

در حال حاضر، حدود ۲۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی در شهرهای شازند، اراک و خنداب به کشت علوفه دیمی اختصاص یافته و این میزان به صورت سالانه در حال افزایش است. این اقدام نه تنها به کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی کمک می‌کند، بلکه به تأمین نیازهای دامی استان نیز منجر شده است.

تولید علوفه دیمی در کنار کشت جو، نیاز استان به این محصولات را به خوبی پوشش داده و کاهش کشت محصولات آب‌بر، با افزایش کشت جو جبران می‌شود.

وضعیت کشت جو در استان مرکزی

استان مرکزی هم‌اکنون دارای ۴۶,۰۰۰ هکتار جو آبی و ۱۵,۰۰۰ هکتار جو دیمی است. این سطح زیر کشت، نقش مهمی در تأمین علوفه مورد نیاز دامداران استان ایفا می‌کند.

چالش نوسانات قیمت و تأثیر آن بر کشاورزان

یکی از چالش‌های اصلی پیش روی کشاورزان، بی‌ثباتی قیمت‌ها است. به عنوان مثال:

این افزایش چشمگیر قیمت، انتخاب نوع کشت توسط کشاورزان را تحت تأثیر قرار داده و برنامه‌ریزی‌های کشاورزی را با مشکل مواجه کرده است. نوسانات قیمت محصولات کشاورزی، به ویژه ذرت علوفه‌ای و جو، تأثیر مستقیمی بر تصمیم‌گیری کشاورزان دارد و آن‌ها را به سمت کشت محصولاتی سوق می‌دهد که درآمد بیشتری داشته باشند.

«این تغییرات در الگوی کشت، اگرچه به نفع درآمد کشاورزان است، اما می‌تواند برنامه‌ریزی‌های کلان کشاورزی را مختل کند.»

به همین دلیل، جهاد کشاورزی استان در تلاش است با ارائه مشوق‌ها و حمایت‌های مالی، کشاورزان را به سمت کشت محصولات کم‌آب‌بر هدایت کند. این حمایت‌ها شامل:

• ارائه بذرهای باکیفیت
• آموزش روش‌های کشت دیم
• ارائه تسهیلات مالی برای توسعه زیرساخت‌های کشاورزی پایدار

چشم‌انداز و حمایت‌های دولتی

توسعه کشت علوفه دیم به عنوان یکی از راهکارهای اصلی برای مقابله با کم‌آبی در استان مرکزی مورد توجه قرار گرفته است. کشت دیم نه تنها وابستگی به منابع آبی را کاهش می‌دهد، بلکه با توجه به شرایط اقلیمی استان، می‌تواند به پایداری تولید محصولات کشاورزی کمک کند.

با افزایش سطح زیر کشت علوفه دیم و بهبود روش‌های کشاورزی، انتظار می‌رود که وابستگی به محصولات پرآب‌بر در سال‌های آینده به حداقل برسد. همچنین، برنامه‌های آموزشی برای کشاورزان در زمینه مدیریت منابع آبی و کشت‌های مقاوم به خشکی در حال گسترش است.

موفقیت این برنامه‌ها به حمایت‌های مستمر دولتی بستگی دارد. تأمین نهاده‌های کشاورزی با قیمت مناسب، ایجاد بازارهای پایدار برای محصولات دیم و ارائه تسهیلات برای مکانیزاسیون کشاورزی از جمله نیازهای اساسی کشاورزان در این مسیر است. ایجاد ثبات قیمت در بازار محصولات کشاورزی، کشاورزان را با اطمینان بیشتری به سمت کشت‌های کم‌آب‌بر سوق خواهد داد.