سد تاج‌امیر دلفان: گامی بلند در توسعه پایدار و تأمین آب لرستان

پیشرفت چشمگیر و آبگیری سد

عملیات اجرایی سد تاج‌امیر از سال ۱۳۹۰ آغاز شد و پس از وقفه‌هایی به دلیل مشکلات مالی، از سال ۱۴۰۰ با تزریق اعتبار مجدداً سرعت گرفت. این سد در بهمن ۱۴۰۲ آبگیری شد و اکنون به ۹۹ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است. داریوش حسن‌نژاد، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، اعلام کرده که افتتاح این پروژه در هفته‌های آینده انجام خواهد شد.

هدف اصلی این سد، تأمین بخشی از آب شرب، کشاورزی و صنعت شهرستان دلفان است. سد تاج‌امیر سالانه قابلیت تنظیم ۵.۸ میلیون مترمکعب آب رودخانه خاوه را دارد و می‌تواند ۴۰۰ هکتار از اراضی پایین‌دست را تحت پوشش آبیاری قرار دهد.

چالش‌ها و نیازهای مالی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان به چالش‌های پیش روی پروژه اشاره کرد:

• کمبود نقدینگی: این مشکل در مقاطعی باعث توقف عملیات اجرایی شد.
• تنش‌های اجتماعی: موانعی در مسیر اجرای شبکه سد وجود داشت که با همکاری فرمانداری دلفان برطرف شد.

تاکنون ۵۵۷.۲ میلیارد تومان برای این پروژه هزینه شده است. اعتبار سال ۱۴۰۴ از محل اعتبارات ملی ۱۵۰ میلیارد تومان تعیین شده، اما برای تکمیل کامل طرح، شامل شبکه‌های آبیاری، جاده‌های دسترسی و تجهیزات بهره‌برداری، حدود ۸۰۰ میلیارد تومان دیگر نیاز است.

مشخصات فنی سد تاج‌امیر

سد تاج‌امیر از نوع سنگ‌ریزه‌ای با هسته رسی است و مشخصات فنی آن به شرح زیر است:

• ارتفاع: ۵۰ متر
• طول تاج: ۲۲۵ متر
• حجم مخزن: ۸.۱۵ میلیون مترمکعب
• تأمین آب شرب: سالانه ۲.۵ میلیون مترمکعب
• تأمین آب صنعتی: سالانه ۰.۵ میلیون مترمکعب

بخش عمده‌ای از بدنه سد، سرریز، جاده جایگزین، عملیات تزریق و حفاری تکمیل شده است. اقدامات باقی‌مانده شامل تکمیل شبکه آبیاری پایین‌دست، جاده دسترسی، جاده دور دریاچه، فنس‌کشی و نصب تجهیزات است.

نقش سد در توسعه پایدار دلفان

سید رضا سلامتی، سرپرست فرمانداری دلفان، این پروژه را طرحی پیشران برای شهرستان می‌داند. وی بر لزوم تکمیل دو کانال خروجی سد (در تعهد آب منطقه‌ای) و خطوط انتقال آب ۳ و ۴ (در تعهد جهاد کشاورزی) تأکید کرد. با اجرای این خطوط، ۴۰۰ هکتار از اراضی دیم به آبی تبدیل می‌شوند که علاوه بر رونق کشاورزی، نقش مهمی در تأمین آب شرب و صنعت خواهد داشت.

سد تاج‌امیر پتانسیل بالایی برای تحول در کشاورزی، تأمین آب شرب و صنعت شهرستان دلفان دارد. تکمیل نهایی این پروژه نیازمند همکاری جدی دستگاه‌های اجرایی و تأمین به‌موقع منابع مالی است تا این سازه به نقطه عطفی در توسعه پایدار استان لرستان تبدیل شود.