کریدور زنگزور: توافق آمریکا، ارمنستان و آذربایجان و نگرانی‌های منطقه‌ای

کریدور زنگزور، که اکنون با نام رسمی «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» (TRIPP) شناخته می‌شود، به کانون توجهات منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شده است. این گذرگاه استراتژیک در جنوب ارمنستان، جمهوری آذربایجان را به منطقه خودمختار نخجوان متصل می‌کند و پتانسیل تغییر موازنه قدرت در قفقاز جنوبی را دارد.

جزئیات توافق و نقش آمریکا

در تاریخ ۸ اوت ۲۰۲۵، توافقی مهم میان ارمنستان و آذربایجان در کاخ سفید به امضای نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، و الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، رسید. بر اساس این توافق، ایالات متحده آمریکا به عنوان توسعه‌دهنده انحصاری این کریدور منصوب شد. این پروژه عظیم شامل توسعه زیرساخت‌های حیاتی زیر است:

• خطوط راه‌آهن: ایجاد مسیرهای ریلی برای تسهیل حمل‌ونقل کالا و مسافر.
• خطوط نفت و گاز: انتقال انرژی از طریق این مسیر استراتژیک.
• فیبر نوری: توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و دیجیتال.
• برق‌رسانی: تأمین انرژی برای مناطق اطراف و تسهیل فعالیت‌های اقتصادی.

آمریکا قصد دارد این پروژه را به یک کنسرسیوم بین‌المللی اجاره دهد. ارمنستان نیز در یک اقدام بی‌سابقه، حقوق انحصاری توسعه این کریدور را برای مدت ۹۹ سال به ایالات متحده واگذار کرده است.

ابعاد ژئوپلیتیک و واکنش‌های منطقه‌ای

این توافق به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک بزرگ برای رئیس‌جمهور ترامپ تلقی می‌شود و می‌تواند به طور چشمگیری نقشه قدرت در منطقه قفقاز جنوبی را دگرگون کند. با این حال، این پروژه با واکنش‌های منفی و نگرانی‌های جدی از سوی دو قدرت منطقه‌ای، ایران و روسیه، مواجه شده است.

ایران به طور خاص نگران است که ایجاد این کریدور منجر به قطع ارتباط زمینی حیاتی میان ایران و ارمنستان شود. همچنین، افزایش نفوذ آمریکا در نزدیکی مرزهای شمالی ایران، یکی دیگر از دلایل اصلی نگرانی تهران است.

این کریدور به طول تقریبی ۴۳ کیلومتر از استان سیونیک در ارمنستان عبور می‌کند و پیش از این صرفاً با نام «کریدور زنگزور» شناخته می‌شد. تغییر نام آن به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» نیز نشان‌دهنده ابعاد سیاسی و بین‌المللی این پروژه است.