چالش‌های صنعت طلا و جواهر ایران: از پلتفرم‌های غیرمجاز تا طلای دست دوم

چالش‌های پیش روی صنعت طلا و جواهر ایران

سید محمود شربیانی، نایب رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، در نشست خبری اخیر این اتحادیه، به تفصیل به بررسی چالش‌های حیاتی صنعت طلا و جواهر کشور پرداخت. وی با تأکید بر پیشرفت‌های چشمگیر این صنعت در سال‌های اخیر، اظهار داشت که ایران به سطحی از کیفیت و تولید دست یافته که قادر به رقابت با کشورهایی چون ترکیه و ایتالیا است. با این حال، این موفقیت نیازمند حمایت همه‌جانبه مسئولان در تأمین ابزارآلات پیشرفته و ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای تولیدکنندگان است. کمبود تکنولوژی‌های به‌روز، مانعی جدی در مسیر توسعه این صنعت محسوب می‌شود.

تأثیر مخرب پلتفرم‌های غیرمجاز بر تولید داخلی

شربیانی نگرانی عمیق خود را از فعالیت گسترده افراد و پلتفرم‌هایی در فضای مجازی ابراز کرد که بدون داشتن تخصص و صلاحیت لازم، به فروش طلا و آموزش این صنعت می‌پردازند. وی تصریح کرد:

«متأسفانه برخی افراد که حتی الفبای صنعت طلا را نمی‌دانند، در فضای مجازی اقدام به برگزاری کلاس‌های آموزشی و فروشندگی طلا می‌کنند.»

این پلتفرم‌ها با عرضه طلای آب‌شده به مردم عادی، آسیب جدی به تولیدکنندگان داخلی وارد کرده و حتی با شعار سال مقام معظم رهبری مبنی بر «جهش تولید» در تضاد است. نایب رئیس اتحادیه طلا و جواهر هشدار داد که از زمان ظهور این پلتفرم‌ها، صنعت طلا و جواهر به سمت نابودی سوق داده شده و هزینه‌های کلان تبلیغاتی آن‌ها نشان‌دهنده نبود نظارت کافی است. وی خواستار بازنگری جدی و مشورت با متخصصین این صنعت پیش از صدور مجوز برای پلتفرم‌ها شد و تأکید کرد که فعالیت در فضای مجازی باید تحت نظارت و با رعایت استانداردها انجام شود.

نقش آموزش تخصصی و دانشگاه علمی کاربردی

در بخش دیگری از سخنان خود، شربیانی به فعالیت مرکز علمی کاربردی اتحادیه طلا و جواهر اشاره کرد که از سال ۱۳۹۱ زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت می‌کند. وی این مرکز را گامی مهم در جهت آموزش تخصصی و تربیت نیروی انسانی ماهر برای این صنعت دانست و ابراز امیدواری کرد که با تقویت چنین زیرساخت‌هایی، صنعت طلا و جواهر ایران بتواند جایگاه شایسته‌ای در بازارهای جهانی به دست آورد.

چالش‌های فروش طلای دست دوم و آب‌شده

طلای دست دوم: تخلف صنفی بدون ممنوعیت قانونی

ایوب اکبری پور دیبازر، نایب رئیس دوم اتحادیه طلا و جواهر تهران، به موضوع فروش طلای دست دوم پرداخت و توضیح داد که از منظر اتحادیه و مقررات صنفی، فروش طلای دست دوم تخلف محسوب می‌شود، اما از منظر قانونی، هیچ مصوبه‌ای برای برخورد با این واحدها وجود ندارد. این موضوع یکی از خلأهای قانونی در صنعت طلا و جواهر است که نیازمند پیگیری و تدوین مقررات مشخص است.

وی همچنین به افزایش شکایات از واحدهای صنفی از ابتدای سال جاری اشاره کرد و دلایل اصلی آن را کوتاهی خریداران در کسب اطلاعات کافی و سوءاستفاده برخی واحدها از ناآگاهی مردم دانست. به ویژه در ۱۲ روز التهابات اخیر بازار، نبود مرجع رسمی قیمت‌گذاری منجر به ضرر و زیان خریداران شد. اکبری پور تأکید کرد که قیمت رسمی طلا هر روز ساعت ۱۱:۴۵ صبح اعلام می‌شود و معاملات پیش از این ساعت می‌تواند به زیان طرفین منجر شود. وی از مردم خواست تا از معاملات عجولانه پرهیز کرده و پیش از انجام معامله، از مراجع معتبر قیمت‌گذاری استعلام کنند.

طلای آب‌شده: خارج از نظارت استاندارد

مهدی آزادی، عضو هیئت مدیره اتحادیه طلا و جواهر تهران و نماینده این صنف در سازمان استاندارد، توضیح داد که طلای دست دوم طبق استانداردهای تعریف‌شده، نباید برای مصرف مستقیم فروخته شود و باید به چرخه تولید بازگردد. وی افزود که بیش از ۷۰ درصد مواد اولیه صنعت طلا و جواهر از طلاهای مستعمل تأمین می‌شود. آزادی تأکید کرد که طلای آب‌شده به دلیل عدم شمول در تعریف کالا، تحت نظارت سازمان استاندارد نیست و فروش آن به شکل کنونی مورد تأیید این سازمان نیست. این موضوع یکی از چالش‌های اصلی در بازار طلا است که نیازمند توجه بیشتر مسئولان است.

افزایش اقبال به بدلیجات و نقره و پتانسیل صادرات

عبادالله محمدولی، دبیر هیئت مدیره اتحادیه طلا و جواهر تهران، به موضوع واردات شمش طلا اشاره کرد و آن را گامی مثبت دانست، اما جبران کم‌کاری‌های گذشته را ضروری خواند. وی همچنین به گرایش مردم به خرید بدلیجات و نقره به دلیل قیمت بالای طلا اشاره کرد و این روند را فرصتی برای ایجاد اشتغال دانست، اما بر نظارت بر کیفیت این محصولات تأکید کرد.

محمدولی نیز از رواج فروش طلای دست دوم انتقاد کرد و گفت که بسیاری از طلاهای برگشتی به بازار، تعمیراتی هستند و وزن آن‌ها با فاکتور اولیه مطابقت ندارد. وی هشدار داد که فروش طلای دست دوم به تولید داخلی آسیب می‌رساند و چرخه تولید را مختل می‌کند. وی با اشاره به قدمت تاریخی صنعت طلا و جواهر ایران و پتانسیل بالای کشور برای ارزآوری ۱۶ تا ۲۰ میلیارد دلاری از طریق صادرات، بر لزوم حمایت مسئولان تأکید کرد.

ساماندهی کارگاه‌های تولیدی و جلوگیری از بحران

مهدی آزادی به تلاش‌های اتحادیه برای ساماندهی کارگاه‌های تولیدی در منطقه ۱۲ تهران اشاره کرد. وی توضیح داد که در سال ۱۴۰۱، ۹۳۶ کارگاه تولیدی به دلیل فعالیت در مناطق مسکونی در معرض خطر ابطال کد استاندارد قرار داشتند که می‌توانست فاجعه‌ای برای صنعت طلا ایجاد کند. با رایزنی‌های انجام‌شده، اتحادیه موفق شد مهلت دو ماهه‌ای برای تکمیل مدارک این کارگاه‌ها دریافت کند و در حال حاضر هیچ کد تعلیقی در میان ۲۷۰۰ کد استاندارد صادره برای کارگاه‌های تولیدی وجود ندارد. وی همچنین به تلاش‌های اتحادیه برای یافتن مکان مناسب برای کارگاه‌های تولیدی اشاره کرد و از پیگیری زمینی در منطقه ۱۹ خبر داد که پتانسیل لازم برای فعالیت کارگاه‌های تولیدی را دارد.