تکمیل ۹۳ درصدی طرح آبیاری سد خداآفرین؛ افزایش تولید و اشتغال در اردبیل

پیشرفت چشمگیر و اعتبارات جدید

علی‌حسین احدی‌عالی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل، از پیشرفت ۹۳ درصدی طرح آبیاری پایاب سد خداآفرین خبر داد. وی اعلام کرد که امسال مبلغ ۷ هزار میلیارد ریال برای تکمیل این طرح اختصاص یافته و در سفر آتی رئیس جمهور نیز ۵ هزار میلیارد ریال دیگر به آن افزوده خواهد شد تا پروژه به طور کامل به اتمام برسد.

با تکمیل ۷ درصد باقیمانده طرح تا پایان سال، پیش‌بینی می‌شود که تمامی اراضی پایاب سد خداآفرین زیر کشت محصول قرار گیرند. این اقدام ملی، ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تن به مجموع تولیدات کشاورزی استان اردبیل خواهد افزود.

افزایش تولید و اشتغال‌زایی

احدی‌عالی بر ضرورت اصلاح و رعایت الگوی کشت در منطقه مغان، به ویژه در اراضی پایاب سد خداآفرین، تأکید کرد. با افزایش سطح زیر کشت در چهار ناحیه عمرانی این طرح، میزان تولیدات کشاورزی استان اردبیل از ۴ درصد کل تولیدات کشور به ۵ درصد افزایش خواهد یافت.

تکمیل و اجرای این طرح، علاوه بر افزایش ۲۰ درصدی مجموع تولیدات کشاورزی استان اردبیل، بالغ بر ۸۰ هزار میلیارد ریال به درآمد بخش کشاورزی استان اضافه خواهد کرد. همچنین، ۱۵ هزار و ۷۰۰ خانوار روستایی و عشایری به صورت مستقیم و ۲۰ هزار نفر نیز به صورت غیرمستقیم مشغول به کار خواهند شد.

حدود ۸۰ درصد اراضی واقع در محدوده این پروژه از حالت دیم به آبی تبدیل شده و توان تولید کشاورزی استان را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

چالش‌ها و موانع پیش‌رو

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل، علت تأخیر در اجرای این طرح را عدم تخصیص به موقع اعتبارات و نیز تعلل در اجرای شبکه اصلی انتقال آب توسط وزارت نیرو و امور آب دانست. وی افزود که علاوه بر فراهم نبودن امکان تزریق آب، سامانه برق‌رسانی شبکه فرعی نیز به طور کامل نصب نشده است.

اجرای طرح آبیاری اراضی زراعی در ۴۲ هزار و ۴۳۵ هکتار از پایاب سه سد خداآفرین، عمارت و احمدبیگلو در استان اردبیل از چند سال پیش آغاز شده است. در حال حاضر، بخش پایاب سدهای عمارت و احمدبیگلو تکمیل شده و پایاب سد خداآفرین همچنان در دست اجراست.

جزئیات اراضی و سهم استان‌ها

سه سال پیش، علی‌مراد اکبری، معاون وقت آب و خاک وزیر جهاد کشاورزی، محدوده کنونی اجرای شبکه فرعی در پایاب سد خداآفرین در استان‌های اردبیل و آذربایجان شرقی را ۴۲ هزار و ۳۵۴ هکتار اعلام کرده بود.

در سال ۱۳۹۳، به دلیل خشکسالی ۱۰ ساله، میزان حقابه و سطح اراضی زیر پوشش پایاب سد خداآفرین در دو استان اردبیل و آذربایجان شرقی از ۷۴ هزار هکتار به حدود ۴۲ هزار هکتار کاهش یافت. سهم استان اردبیل از آبیاری پایاب این سد از ۶۲ هزار هکتار به ۳۶ هزار و ۷۰۰ هکتار و سهم استان آذربایجان شرقی نیز از ۱۲ هزار هکتار به ۵ هزار و ۳۰۰ هکتار کاهش یافت.

پتانسیل کشاورزی استان اردبیل

استان اردبیل با وسعت ۱۸ هزار کیلومتر مربع (معادل ۱.۰۹ درصد از مساحت کل کشور)، دارای پتانسیل‌های کشاورزی قابل توجهی است:

• ۴۳.۶ درصد از مساحت استان (۸۱۷ هزار هکتار) اراضی کشاورزی است.
• ۵۰.۴ درصد (۹۴۹ هزار هکتار) مرتع است.
• ۳.۵ درصد (۶۳ هزار هکتار) جنگل است.

این استان با وجود کمتر از یک درصد مساحت ایران، سالانه ۴.۵ میلیون تن انواع محصول کشاورزی تولید می‌کند که ۴ درصد تولیدات کشاورزی کشور را شامل می‌شود.

اردبیل با تولید حدود ۵۸۰ هزار تن گندم، ۸۵۰ هزار تن سیب‌زمینی و ۳۵۰ هزار تن انواع محصولات باغی، سهم عمده‌ای در تأمین نیازهای کشاورزی کشور دارد.

از ۷۵۰ هزار هکتار اراضی زیر کشت در استان اردبیل، ۲۲۵ هزار هکتار اراضی آبی و ۵۲۵ هزار هکتار اراضی دیم هستند. محصول گندم با حدود ۲۹۰ تا ۳۰۵ هزار هکتار و محصول جو با حدود ۹۰ تا ۱۲۰ هزار هکتار، بیشترین سهم اراضی کشت محصول کشاورزی در استان را به خود اختصاص داده‌اند.