گواهی سپرده خودرو: فرصت یا تکرار تجربه ناکام بورس کالا؟

ابعاد بازار گواهی سپرده خودرو

تحلیلگران بازار سرمایه، سازوکار بازار گواهی سپرده کالایی خودرو را از دو منظر اصلی بررسی می‌کنند:

• رویکرد مصرفی: سرمایه‌گذاران با جمع‌آوری گواهی‌ها به تعداد لازم (مثلاً ۱۰ هزار گواهی برای یک خودرو) می‌توانند خودرو را تحویل بگیرند.
• رویکرد سرمایه‌گذاری/سفته‌بازی: خرید و فروش گواهی‌ها با هدف کسب سود از نوسان قیمت انجام می‌شود. این رویکرد می‌تواند به افزایش حجم معاملات و کشف بهتر قیمت کمک کند، اما ریسک سفته‌بازی را نیز به همراه دارد.

پوریا رفیعی، تحلیلگر بازار سرمایه، توضیح می‌دهد که این گواهی‌ها بدون سررسید بوده و در ساعات معاملات بورس کالا قابل خرید و فروش هستند. قیمت‌گذاری اولیه بر پایه نرخ کشف‌شده در بازار رسمی خودرو خواهد بود و پس از آن، مکانیسم عرضه و تقاضا قیمت را تعیین می‌کند.

مزایای گواهی سپرده خودرو

رفیعی به مزایای متعددی برای این بازار اشاره می‌کند:

• افزایش نقدشوندگی دارایی فیزیکی خودرو
• کاهش هزینه‌های خرید، مالکیت و معامله خودرو
• امکان استفاده از گواهی به عنوان وثیقه بانکی
• شفافیت در فرآیند ارزش‌گذاری
• کاهش ریسک‌ها و هزینه‌های خرید و فروش
• کمک به تامین مالی خودروساز
• معافیت از مالیات بر ارزش افزوده

بورس کالا به عنوان نهاد ناظر، نگهداری خودروها در انبارهای معتبر و تحویل طبق شرایط امیدنامه را تضمین می‌کند.

سازوکار تبدیل گواهی به خودرو

پویان مظفری، دیگر تحلیلگر بازار سرمایه، تشریح می‌کند که بورس کالا به عنوان واسط بین سرمایه‌گذار خرد و دارایی فیزیکی عمل می‌کند. هر خودرو به ۱۰ هزار گواهی تبدیل شده و با قیمت مصوب کارخانه (مثلاً هر گواهی ۱۰۰ هزار تومان برای خودروی یک میلیارد تومانی) روی تابلوی بورس قرار می‌گیرد. در صورت داشتن ۱۰ هزار گواهی، متقاضی به یکی از انبارهای معتمد بورس کالا معرفی شده و خودرو را تحویل می‌گیرد.

مظفری تاکید می‌کند که پشتوانه این گواهی‌ها، انبارهای فیزیکی بورس کالاست که کالا را قبل از صدور گواهی به صورت فیزیکی تحویل می‌گیرد و تایید می‌کند.

ابهامات و چالش‌های پیش رو

فردین آقابزرگی، تحلیلگر بازار سرمایه، با نگاهی متفاوت به این طرح می‌گوید که ابزار مالی مشابهی در هیچ کجای دنیا وجود ندارد که بتوان آن را مقایسه کرد. او با اشاره به توقف معاملات خودرو در بورس کالا که بهینه‌ترین روش برای کشف قیمت شفاف بود، نسبت به موفقیت این طرح جدید ابراز تردید می‌کند.

«وزیر صمت قبل از سر کار آمدن، مدافع سازوکار فروش خودرو در بورس کالا بود اما به محض اینکه بر مسند کار نشست، مخالف این امر شد. از آنجایی‌که تصمیم‌گیران خارج از بورس کالا هستند نمی‌توان به طور قطع گفت که بورس کالا تضمین‌کننده بازار گواهی سپرده کالایی خودرو خواهد بود. ممکن است مرجع تصمیم‌گیرنده درباره شرکت‌های خودروساز در این بازار در زمان تحویل خودرو یا اجرای پروژه مانع ایجاد کند.»

آقابزرگی هشدار می‌دهد که با توجه به تجربیات قبلی در برهم زدن نظام فروش خودرو در بورس کالا، نمی‌توان به حسن اجرای این سازوکار جدید اطمینان کامل داشت. او معتقد است که در صورت فراهم شدن مقدمات، این بازار می‌تواند به تحقق خواسته‌های مصرف‌کننده نهایی کمک کند، اما نگرانی اصلی از عدم هماهنگی نهادی و دخالت‌های احتمالی است.