آیکون خبر

خبر کامل

بحران در صنعت ساختمان ایران: چالش‌ها، راهکارها و نیاز به همدلی دولت

صنعت ساختمان در بحران: چالش‌ها و راهکارهای پیش‌رو

صنعت ساختمان در ایران، که به عنوان پیشران اقتصادی و منبع درآمد برای بیش از ۱۰۰ رشته شغلی شناخته می‌شود، این روزها با بحرانی عمیق دست و پنجه نرم می‌کند. این وضعیت، که پس از جنگ ۱۲ روزه تشدید شده، فعالان این حوزه را در تنگنای افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمد قرار داده است.

وضعیت کنونی صنعت ساختمان: بحران و رکود

فعالیت‌های ساختمانی در ایران، به‌ویژه در شهرهای بزرگ، همواره بیشترین تقاضا را برای کارگران ساده و غیرمتخصص داشته‌اند. این صنعت نه تنها به طور مستقیم مشاغل زیادی ایجاد می‌کند، بلکه به طور غیرمستقیم نیز به اشتغال‌زایی کلان می‌پردازد و به همین دلیل بسیاری از کارشناسان اقتصادی آن را صنعتی پیشران برای کل اقتصاد می‌دانند.

با این حال، گفت‌وگو با فعالان این صنعت نشان می‌دهد که وضعیت آن در سال‌های اخیر رو به وخامت گذاشته و پس از جنگ ۱۲ روزه، به دلیل عدم اتخاذ سیاست‌های مناسب، با شرایطی به مراتب وخیم‌تر روبه‌رو است. سیاست‌های سختگیرانه مهاجرتی برای اتباع افغانستان و بازگشت جدی‌تر آنها به کشور مبدأ، در کنار عدم توجه کافی به تدابیر حمایتی برای سازندگان ساختمان، عرصه را بر فعالیت آنها تنگ کرده است.

افزایش ناگهانی دستمزد نیروی کار به دلیل خروج اتباع خارجی و رشد نکول بدهکاران، تولیدکنندگان را بین افزایش هزینه و کاهش درآمد تحت فشار فزاینده‌ای قرار داده است. احمد ذوالفقاری اصل، عضو انجمن صنعت ساختمان، در گفت‌وگو با ما به بررسی این چالش‌ها پرداخته است.

راهکارهای برون‌رفت از بحران: بقا به جای سود

ذوالفقاری اصل معتقد است که وضعیت صنعت ساختمان در ایران طی سال‌های گذشته به تدریج بدتر شده است. محدودیت‌های اعمال شده توسط دستگاه‌های اجرایی و موانع طبیعی اقتصاد ایران، فعالان این حوزه را تحت فشار قرار داده است. او تأکید می‌کند که در شرایط کنونی، بیش از تکیه بر آمار و ارقام، نیاز به تحلیل انسانی و وجدانی داریم.

«واقعیت کنونی این است که طی سال‌های اخیر هیچ‌گاه به این اندازه وضعیت صنعت ما بد نبوده است. صنعت ساختمان در بحران است.»

یکی از مهم‌ترین راهکارها برای گذر از این وضعیت سخت، تغییر نگاه از کسب سود به تمرکز بر بقای کسب و کار است. این تغییر دیدگاه می‌تواند منجر به تصمیمات اخلاقی‌تر و توجه به بقای پرسنل شود. با در نظر گرفتن پرسنل به مثابه خانواده، می‌توان شرایط همزیستی پایدار کارگران و کارفرمایان را فراهم کرد.

استراتژی‌های عملی برای کاهش هزینه‌ها و مدیریت منابع

در شرایط کنونی، کاهش هزینه‌ها یک استراتژی حیاتی است. ذوالفقاری اصل پیشنهاد می‌کند که فعالان صنعت ساختمان خود را به عنوان یک خانواده اقتصادی در نظر بگیرند و در مصرف منابعی مانند آب، برق و گاز صرفه‌جویی کنند. او بر لزوم فرهنگ‌سازی در خصوص مصرف بهینه در کارگاه‌ها و حتی زندگی روزمره مردم تأکید دارد.

  • بازیافت آب (آب خاکستری): توجه به ظرفیت بازیافت آب در کارگاه‌ها و کارخانه‌ها که می‌تواند به صرفه‌جویی منابع ملی کمک کند.
  • هوشمندسازی تجهیزات: استفاده از شیرآلات هوشمند و سایر تجهیزاتی که مصرف آب و انرژی را کاهش می‌دهند.

همچنین، برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، توقف پروژه‌های توسعه جدید و تمرکز بر اتمام پروژه‌های در دست اجرا، منطقی‌ترین رویکرد برای حفظ و تداوم کسب و کارهاست.

تغییر رویکرد در سرمایه‌گذاری: خانه‌های اقتصادی

پس از جنگ، کشور نیازمند توجه بیشتر به ساخت خانه‌های اقتصادی (ارزان قیمت و مقرون به صرفه) است. تجربه کشورهای دیگر پس از جنگ نشان می‌دهد که پروژه‌های لوکس در چنین شرایطی جذاب نیستند. در آلمان و روسیه، پروژه‌های اقتصادی صرفاً بر نصب و اجرای تأسیسات اصلی تمرکز دارند و از تجهیزات اضافی که قیمت تمام شده را بالا می‌برد، خودداری می‌شود.

ذوالفقاری اصل تأکید می‌کند که حفظ خوش‌بینی به آینده ضروری است، اما فعالان اقتصادی باید خود را برای مواجهه طولانی‌مدت با شرایط سخت آماده کنند.

تبدیل تهدید به فرصت: فروش و تحقیق و توسعه

برای ساخت آینده‌ای بهتر، فعالان صنعت ساختمان باید هر تقاضایی برای محصولات خود را جدی بگیرند و در صورت لزوم، حتی تولیدات خود را زیر قیمت بازار بفروشند تا جریان نقدینگی حفظ شود. شرایط فعلی کسب و کار عادی نیست و فروش با قیمت‌های بالاتر در آینده در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

گسترش فعالیت‌های تحقیق و توسعه (R&D) نیز در شرایطی که امکان اجرای پروژه‌های جدید فراهم نیست، بهترین راهکار است. بررسی مشکلات گذشته و برنامه‌ریزی بهتر برای آینده می‌تواند این دوره را به فرصتی برای بازبینی عملکرد و اجرای بهتر پروژه‌های آتی تبدیل کند.

چالش‌های نیروی کار و نقش دولت

سیاست‌های سختگیرانه مهاجرتی و اخراج گسترده نیروهای ساختمانی افغانستانی، مشکلات جدی برای سرمایه‌گذاران و مدیران پروژه‌ها ایجاد کرده است. با وجود اهمیت تدابیر مهاجرتی، فوریت اجرای این سیاست‌ها پس از جنگ، به مانعی اقتصادی تبدیل شده است.

  • خروج نیروی کار ماهر: بسیاری از کارگران دارای روادید و مدارک مهاجرتی نیز مجبور به ترک کشور شدند، که منجر به خالی شدن کارگاه‌ها از نیروی کار شد.
  • افزایش هزینه‌ها: جایگزینی نیروی کار در مدت کوتاه ممکن نیست و آموزش کارگران ایرانی زمان‌بر و هزینه‌بر است، که قیمت تمام شده پروژه‌ها را افزایش می‌دهد.

این وضعیت، سرمایه‌گذاران را در تنگنای هزینه بالا و درآمد پایین قرار داده است.

مشکلات اداری و نیاز به همدلی دولت

یکی دیگر از چالش‌های جدی، کمبود سرعت رسیدگی به پرونده‌های کارآفرینان در دستگاه‌های اداری است که با افزایش دما و تعطیلی‌ها تشدید شده است. ذوالفقاری اصل پیشنهاد می‌کند که ادارات در ساعات کم‌مصرف و خنک‌تر شبانه‌روز فعالیت خود را ادامه دهند تا از توقف فعالیت‌های اقتصادی جلوگیری شود.

او همچنین از اداره‌های دارایی و مالیات می‌خواهد که در شرایط وخیم اقتصادی، سخت‌گیری‌های قبلی را کاهش دهند، زیرا این سخت‌گیری‌ها به جای وصول مطالبات، منجر به ورشکستگی و بیکاری بیشتر خواهد شد.

شکایات ناشی از عدم تحویل به موقع واحدهای مسکونی به دلیل ناترازی‌های انرژی و تأخیر در رسیدن مصالح، خسارات زیادی به سازندگان وارد کرده است. ذوالفقاری اصل بر افزایش همدلی دولت با مردم و همکاری جدی میان بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی تأکید می‌کند تا بتوان از این موقعیت سخت عبور کرد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗