چالش‌های بازنشستگی پیش از موعد در مشاغل سخت و زیان‌آور: تقابل دیدگاه‌ها

وزارت کار در هشتمین گزارش سیاستی خود، بر لزوم تغییر قوانین مربوط به مشاغل سخت و زیان‌آور برای کاهش بازنشستگی‌های پیش از موعد تأکید کرده است. این گزارش، تعیین سقف سنی برای کارگران این مشاغل را به عنوان یکی از راه‌های کنترل این نوع بازنشستگی‌ها پیشنهاد می‌دهد. همزمان، وزیر کار نیز بر بازتعریف مشاغل سخت و زیان‌آور برای حفظ حقوق کارگر و کارفرما تأکید کرده است.

این اظهارات با واکنش شدید فعالان کارگری مواجه شده است. بسیاری از آن‌ها معتقدند که چنین تغییراتی می‌تواند به کاهش حقوق و تضییع منافع کارگران شاغل در این بخش‌ها منجر شود.

دیدگاه فعالان کارگری: سقف سنی و سلامت کارگران

احسان سهرابی، فعال کارگری، در واکنش به پیشنهاد تعیین سقف سنی برای مشاغل سخت و زیان‌آور، اظهار داشت: «فردی که ۲۰ یا ۲۵ سال در یک شغل سخت فعالیت کرده، باید بتواند بدون توجه به سن بازنشسته شود، زیرا او در این سال‌ها به دلیل حضور در یک فضای سخت و زیان‌آور آسیب دیده است.»

وی افزود که قانون، بازنشستگی زودتر از موعد را برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی بیشتر الزامی کرده است. سهرابی تأکید کرد که اگر بخشی از سابقه کاری فرد در شغل سخت بوده و سپس به مشاغل اداری منتقل شده باشد، آن بخش باید جداگانه ارزیابی شود و کل سابقه کاری نباید جزو بازنشستگی سخت و زیان‌آور محسوب شود. او این رویکرد را «یک منطق دقیق» دانست که باید رعایت شود.

اهمیت اصلاح محیط کار و نظارت بر آن

سهرابی بر اصلاح محیط کار به عنوان راهکاری اساسی برای کنترل بازنشستگی‌های پیش از موعد تأکید کرد. او بیان داشت: «تأکید ما فعالان کارگری بر اصلاح محیط کار است. محیط کار را باید استاندارد کنیم و از این طریق جلوی افزایش بازنشستگی‌های پیش از موعد را بگیریم.»

وی افزود که جان و سلامت انسان‌ها ارزشمندتر از آن است که فرد ۲۰ تا ۲۵ سال در محیطی آلوده و در شرایط سخت و زیان‌آور کار کند و درگیر انواع بیماری‌ها شود. به گفته سهرابی، کارگران ترجیح می‌دهند در محیط سالم ۱۰ سال بیشتر کار کنند تا اینکه در محیط آلوده زودتر بازنشست شوند.

«سازمان تأمین اجتماعی بر سر کارگران منت نگذارد؛ ارفاقی که در قانون برای کارگران این مشاغل در نظر گرفته شده، ارفاقی است که بابت از دست دادن ذره ذره سلامتی، به این کارگران اختصاص داده شده است.»

او همچنین یادآور شد که قانون، کارفرما را موظف به سالم‌سازی محیط کار کرده و تأمین اجتماعی و وزارت کار باید بر این موضوع نظارت کنند. به عقیده وی، افزایش بازنشستگی‌های پیش از موعد ناشی از نادیده گرفتن همین قانون است.

تأثیر مشاغل سخت بر سلامت و لزوم نظارت دقیق

سهرابی به اصطلاح عامیانه «بازنشستگی به طرف نساخت» اشاره کرد که برای افرادی به کار می‌رود که بلافاصله پس از بازنشستگی فوت می‌کنند. او این پدیده را مرتبط با سال‌ها کار در محیط‌های آلوده و خطرناک دانست که بر فوت زودهنگام تأثیر می‌گذارد. وی تأکید کرد که اگر شرایط کار سخت و غیر استاندارد است، حق کارگر است که زودتر بازنشسته شود تا کمتر در معرض آسیب قرار گیرد.

این فعال کارگری خواستار نظارت کامل و دقیق کمیته‌های سخت و زیان‌آور بر استانداردها و مؤلفه‌های این مشاغل شد. او بیان کرد که این کمیته‌ها باید بر اساس استانداردهای علمی و عملی عمل کرده و در صورت تأیید احراز شغل سخت و زیان‌آور، بازنشستگی زودتر اعطا شود و این مسئله نباید به منبعی برای سوءاستفاده تبدیل شود.

ضرورت مشارکت نمایندگان کارگری در اصلاح قوانین

سهرابی در پایان تأکید کرد که هرگونه تغییر در قوانین باید با حضور فعال و تخصصی نمایندگان واقعی کارگری صورت گیرد. این نمایندگان باید در کارگروه‌ها حضور یافته، پیش‌نویس‌ها را بررسی کرده و نظرات کارشناسی خود را ارائه دهند. او احترام به نظرات شرکای اجتماعی را از اصول اساسی در اصلاح قوانین و بهبود شرایط کار دانست و افزود که هدف از هرگونه تغییر قانونی باید بهبود وضعیت کارگران باشد، نه ایجاد موانع بیشتر برای آن‌ها.