کاهش چشمگیر غرق‌شدگی در سواحل مازندران؛ تابستانی ایمن‌تر با هوشیاری بیشتر

نجات از مرگ در چند ثانیه: روایت یک ناجی غریق

ابوالفضل رجبی، ناجی غریق باتجربه با ۸ سال سابقه در سواحل بابلسر، از چالش‌های روزمره خود می‌گوید. او که هر لحظه سطح دریا را زیر نظر دارد، تأکید می‌کند که کار ناجیان تنها نظاره‌گری نیست و هر آن ممکن است حادثه‌ای مهیب رخ دهد. رجبی به دو مورد غرق‌شدگی بالقوه در روزهای اخیر اشاره می‌کند که با واکنش سریع او و همکارانش از فاجعه جلوگیری شده است.

«کار ما فقط نگاه کردن نیست. هر لحظه ممکن است از یک نقطه‌ی آرام، حادثه‌ای مهیب آغاز شود. کافی‌ست یکی فقط چند متر جلوتر برود تا ناگهان وارد چاله‌ای شود که آب تا سینه‌اش بالا بیاید. در همین چند روز اخیر، دو مورد غرق شدگی بالقوه داشتیم که اگر چند ثانیه دیرتر می‌رسیدیم، الان حرف دیگری می‌زدیم.»

او بزرگترین خطر را شناگران شبانه یا کسانی می‌داند که خارج از محدوده مجاز وارد آب می‌شوند، به‌ویژه در غروب و شب که زمان اوج جریان‌های بازگشتی است. رجبی با اشاره به افزایش حجم مسافران غیربومی که آشنایی کافی با شرایط دریای خزر ندارند، نقش آموزشی ناجیان را نیز پررنگ می‌داند. او در ماه جاری حدود ۲۵ نفر را مستقیماً از آب بیرون کشیده است، از جمله نوجوانی از سمنان که در یک لحظه وارد جریان بازگشتی شده بود.

رجبی با لحنی جدی هشدار می‌دهد: «ما نجات می‌دهیم، اما نمی‌توانیم معجزه کنیم. مردم باید کمک‌مان کنند. ساده‌ترین کار این است که فقط در ساعت‌های مجاز و در محدوده طرح‌های سالم‌سازی شنا کنند. همین یک کار، می‌تواند جان هزاران نفر را نجات دهد.»

دریا امن‌تر، اما نه برای همه

در تابستان ۱۴۰۴، سواحل مازندران شاهد کاهش معنادار تلفات غرق‌شدگی بوده‌اند، با وجود رشد چشمگیر جمعیت شناگران. این موفقیت مرهون اقدامات گسترده‌ای است که در استان به اجرا درآمده است:

• افزایش ناجیان غریق: بیش از ۱۰۰۰ ناجی غریق در سراسر نوار ساحلی مازندران مستقر شده‌اند.
• تجهیزات به‌روز: جلیقه‌های نجات جدید و قایق‌های موتوری سبک برای واکنش سریع‌تر امدادی به‌روزرسانی شده‌اند.
• سیستم‌های هشدار جوی: هشدار‌های لحظه‌ای هواشناسی از طریق اپلیکیشن‌های بومی، تابلوهای الکترونیکی و پیامک به گردشگران اطلاع‌رسانی می‌شود.
• برج‌های دیده‌بانی سیار: در سواحل پرتردد مانند فریدونکنار، بابلسر و چالوس، برج‌های دیده‌بانی سیار نصب شده‌اند.
• آموزش و آگاهی عمومی: دوره‌های آموزشی شنا و امداد، کارزارهای آگاهی‌بخشی در مدارس و شبکه‌های اجتماعی، و توزیع بروشورهای راهنما برگزار شده است.

نقی کریمیان، رئیس هیأت نجات غریق مازندران، اعلام کرده است که در هیچ‌یک از سواحل دارای طرح سالم‌سازی، حادثه منجر به مرگ ثبت نشده است. او به کاهش ۳۳.۳ درصدی آمار غرق‌شدگی در سال ۱۴۰۲ (از ۸۱ به ۵۴ نفر) اشاره می‌کند که ۸۰ درصد قربانیان آن افراد غیربومی بوده‌اند. این الگو در تابستان ۱۴۰۴ نیز تکرار شده و اکثر حوادث در خارج از محدوده‌های مجاز و در ساعات عصرگاهی رخ داده‌اند.

با این حال، تحلیل‌ها نشان می‌دهد که الگوی رفتاری گردشگران در مناطق بدون طرح یا فاقد نظارت مستقیم، همچنان پرخطر است. اغلب کسانی که در موقعیت‌های بحرانی قرار می‌گیرند، مردان جوان ۱۸ تا ۳۵ ساله، بدون همراهی و بدون آشنایی قبلی با شرایط ساحلی هستند که نیازمند آموزش هدفمندتر و کنترل‌های بازدارنده‌تر هستند.

مازندران تابستانی ایمن‌تر را تجربه می‌کند

نقی کریمیان، رئیس هیأت نجات غریق و غواصی مازندران، با اشاره به آغاز رسمی طرح سالم‌سازی دریا از اوایل خردادماه، از استقرار کامل ناجیان غریق در ۷۳۰ نقطه حادثه‌خیز استان خبر داد. این نیروها از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب به صورت مستمر در حال رصد، امدادرسانی و راهنمایی گردشگران هستند.

کریمیان بر ضرورت شنا در محدوده‌های مجاز و در ساعات تعیین‌شده تأکید کرد و از مردم خواست از شنا در حوالی اسکله‌ها، سنگ‌چین‌ها و محدوده تردد قایق‌ها و جت‌ران‌ها خودداری کنند، زیرا این مناطق به دلیل جریان‌های نامنظم و عمق ناگهانی بسیار خطرناک هستند.

او همچنین از مردم خواست تا با نیروهای انتظامی، مرزبانی، ناجیان غریق و امدادگران هلال‌احمر همکاری کنند. کریمیان به نتایج مثبت طرح ساماندهی دریای خزر اشاره کرد که از سال ۱۳۹۱ اجرا شده و آمار غرق‌شدگان را از بیش از ۲۰۰ نفر در سال به ۲۹ نفر در تابستان ۱۴۰۳ کاهش داده است که نشان‌دهنده کاهش ۵۲ درصدی نسبت به سال قبل است.

هدف امسال، با شناسایی نقاط جدید و بهره‌گیری از شیوه‌های نوین مدیریت ساحل، به صفر رساندن آمار فوتی‌هاست. این رویکرد نه تنها بر نجات جان‌ها در لحظه خطر، بلکه بر پیشگیری هوشمندانه از وقوع حادثه تمرکز دارد.

غفلت و بی‌احتیاطی: سایه سنگین بر شادی تابستانی

هر تابستان، در دل آبی خزر، موجی از شادی و هیجان برپا می‌شود؛ اما پشت این شادی بی‌پایان، سایه‌ای سنگین از غفلت و بی‌احتیاطی، جان هزاران انسان را به مخاطره می‌اندازد. غرق‌شدگی، این حادثه ناگهانی و دردناک، هر ساله شمار قابل توجهی از خانواده‌ها را به عزاداری می‌نشاند؛ عزایی که نه تنها به یک نفر، بلکه به چندین نسل آسیب می‌زند.

بررسی آمار‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهد که اکثر غرق‌شدگان، افرادی هستند که یا به مناطق غیرمجاز شنا پا گذاشته‌اند، یا در ساعات غیرایمن وارد آب شده‌اند، یا دانش و مهارت کافی برای مقابله با جریان‌های ناگهانی و عمق‌های خطرناک دریا را ندارند. حتی گاه تنها چند ثانیه بی‌توجهی یا غفلت از هشدار‌های ساده، کافی است تا لحظه‌ای لذت‌بخش به آخرین خاطره بدل شود.

این فجایع نه‌تنها موجب از دست رفتن جان عزیزان می‌شود، بلکه تاثیرات روانی عمیقی بر بازماندگان و جامعه به جای می‌گذارد. خانواده‌هایی که در یک چشم به هم زدن، سرپرست خود را از دست می‌دهند یا کودکان و نوجوانان‌شان را در دریایی پرخطر می‌بینند، تا مدت‌ها با حسرت و پشیمانی دست و پنجه نرم می‌کنند. در بسیاری موارد، این حوادث به‌واسطه نبود اطلاعات کافی یا ناآگاهی از خطرات قابل پیشگیری بوده‌اند.

با وجود موفقیت‌های حاصل شده در کاهش آمار غرق‌شدگی در سال جاری، همچنان تعدادی از شناگران که به هشدار‌ها گوش نمی‌دهند یا به دلیل ناآگاهی در مناطق ممنوعه شنا می‌کنند، درگیر خطرات مرگبار می‌شوند.

ضرورت دارد که هر فردی که قدم به ساحل می‌گذارد، بداند دریا مظهر زیبایی است، اما سرشار از مخاطراتی است که نیازمند احترام و رعایت اصول ایمنی است. آموزش شنا، توجه به هشدارها، پرهیز از شنا در شب و مناطق ممنوعه، و همکاری با نیرو‌های امدادی، تنها راه‌های جلوگیری از وقوع این حوادث دلخراش است.