واکنش‌های متناقض در ایران به توافق صلح آذربایجان و ارمنستان با وساطت آمریکا

بیانیه وزارت امور خارجه: استقبال مشروط و هشدار درباره مداخله خارجی

وزارت امور خارجه ایران، ساعاتی پس از انتشار اخبار مربوط به امضای توافق میان نیکول پاشینیان، الهام علی‌اف و دونالد ترامپ در کاخ سفید، بیانیه‌ای قابل تأمل منتشر کرد. در این بیانیه، ایران ضمن استقبال از نهایی‌شدن متن توافق صلح، آن را گامی مهم در تحقق صلح پایدار در منطقه قفقاز ارزیابی کرد.

«جمهوری اسلامی ایران با دقت روندهای جاری در منطقه قفقاز جنوبی را دنبال می‌کند و با هر دو کشور همسایه، جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان، در خصوص این تحولات در ارتباط است. بدون تردید صلح و ثبات در منطقه قفقاز به نفع همه کشورهای منطقه است. جمهوری اسلامی ایران با استقبال از نهایی‌شدن متن توافق صلح توسط دو کشور، این تحول را گامی مهم در تحقق صلح پایدار در منطقه ارزیابی می‌کند. در عین حال نگرانی خود را از پیامدهای منفی هرگونه مداخله خارجی به هر شیوه و شکلی، به ویژه در مجاورت مرزهای مشترک، که مخل امنیت و ثبات پایدار منطقه باشد ابراز می‌دارد.»

این بیانیه همچنین بر اهمیت ایجاد مسیرهای ارتباطی و رفع انسداد شبکه‌های مواصلاتی در چارچوب منافع متقابل، رعایت حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورها و بدون مداخلات خارجی تأکید کرد. وزارت امور خارجه با پرهیز از اظهارنظرهای مداخله‌جویانه، بر موضع ایران و نگرانی‌های تهران درباره تحولات شمال‌غربی و حضور نیروهای خارجی تأکید کرد و «اتخاذ تدابیر سیاسی، حقوقی و اقتصادی برای تأمین حقوق و منافع ملی» را مهم دانست.

موضع علی‌اکبر ولایتی: مخالفت قاطع با کریدور زنگزور و حضور ناتو

علی‌اکبر ولایتی، مشاور امور بین‌الملل مقام معظم رهبری و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری تسنیم، مواضعی متفاوت با وزارت امور خارجه اتخاذ کرد. وی درباره اجاره ۹۹ ساله محور زنگزور گفت:

«مگر قفقاز جنوبی یک منطقه بی‌صاحب است که ترامپ آن را اجاره کند؟ قفقاز یکی از حساس‌ترین نقاط جغرافیایی دنیاست و این گذرگاه نه به دالانی در مالکیت ترامپ، بلکه به گورستانی برای مزدوران ترامپ تبدیل خواهد شد.»

ولایتی همچنین با تأکید بر مخالفت همیشگی ایران با شکل‌گیری کریدور زنگزور، دلایل این مخالفت را تغییر موقعیت ژئوپلیتیک منطقه، جابه‌جایی مرزها و طراحی آن در راستای تجزیه ارمنستان دانست. او هشدار داد که اجرای این طرح امنیت قفقاز جنوبی را به خطر می‌اندازد و ایران چه با روسیه و چه بدون آن، در راستای امنیت منطقه حرکت خواهد کرد. وی همچنین با اشاره به موضع پوتین درباره اوکراین، تأکید کرد که ایران اجازه نخواهد داد ناتو به مرزهای شمالی کشور نزدیک شود.

ولایتی در مورد خلع سلاح حزب‌الله لبنان نیز موضعی متفاوت با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه پیشین، اتخاذ کرد و گفت: «حتماً جمهوری اسلامی ایران با خلع سلاح حزب‌الله مخالف است؛ چرا که ایران همواره به ملت و مقاومت لبنان کمک کرده و اکنون نیز به این کمک ادامه می‌دهد.»

اظهارات سخنگوی کمیسیون امنیت ملی: هشدار درباره تغییر ژئوپلیتیک

ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز در توئیتر خود موضعی تهاجمی‌تر اتخاذ کرد. وی نوشت:

«شوآف دیشب ترامپ چندانی ندارد، ارمنستان و آذربایجان شمالی هم بدانند که حضور و دخالت بیگانگان در قفقاز فقط مسائل را پیچیده‌تر و سخت‌تر می‌کند. جمهوری اسلامی ایران اجازه تغییر ژئوپلیتیک در مرزهای خود را نمی‌دهد، به هر قیمتی.»

این ادبیات مورد انتقاد کاربران شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت و مشخص نیست که این موضع، دیدگاه رسمی کمیسیون امنیت ملی مجلس است یا صرفاً نظر شخصی سخنگوی آن.

علاوه بر این سه موضع رسمی، واکنش‌های تهاجمی دیگری نیز از سوی برخی فعالان سیاسی و رسانه‌های تندرو در خصوص دالان زنگزور ابراز شده است که فاقد جایگاه رسمی هستند.