بحران نظافت در تهران؛ کمبود شدید پاکبان به دلیل بازگرداندن اتباع افغان

تهران با بحران جدی در نظافت شهری مواجه شده است. کمبود شدید پاکبانان و مشکلات در جمع‌آوری زباله، نگرانی‌های فزاینده‌ای را در میان مسئولان شهری و شهروندان پایتخت ایجاد کرده است. این وضعیت عمدتاً به دلیل بازگرداندن اتباع افغان به کشورشان است که منجر به کاهش ۸۰ درصدی نیروی کار پیمانکاران خدمات شهری شده است.

کاهش چشمگیر نیروی کار و پیامدهای آن

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، محسن قضاتلو، با تأیید کمبود جدی کارگر و پاکبان برای جمع‌آوری زباله‌ها، از صدور فراخوان برای به‌کارگیری ۱۶ هزار نیروی جدید در استان تهران خبر داد. این کمبود نیروی انسانی، به ویژه پس از بازگرداندن بیش از ۱.۶ میلیون پناهجوی افغان از ایران به افغانستان در یک سال اخیر، تشدید شده است.

ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، نیز پیشتر به این موضوع اشاره کرده و هشدار داده بود که اگر این روند ادامه یابد، نظافت شهر تهران با بحران جدی مواجه خواهد شد. وی با ذکر مثالی از یک ناحیه شهری، توضیح داد که چگونه یک پیمانکار از ۱۸۵ نیرو به تنها ۳۵ نفر کاهش یافته که ۳۰ نفر از آنها همچنان اتباع خارجی هستند.

«من بازدیدی از یک منطقه داشتم و متوجه شدم که در یک ناحیه پیمانکار ۱۸۵ نیرو داشته که الان تنها ۳۵ نفر نیرو دارد که ۳۰ نفر از این افراد باز هم «اتباع» هستند و اگر این افراد هم به کشورشان بروند این پیمانکار نظافت شهر که پیمانکار چند منطقه است تنها پنج نیرو دارد.»

راهکارهای شهرداری و چالش‌های پیش‌رو

شهرداری تهران برای مقابله با این بحران، مناطق ۲۲ گانه شهر را بر اساس تراکم جمعیتی و تردد مردم اولویت‌بندی کرده است. بر این اساس، در مناطق پرتردد مانند منطقه یک و ۱۲، عملیات جمع‌آوری زباله دو تا سه مرتبه در روز انجام خواهد شد، در حالی که در مناطق کم‌جمعیت‌تر، این کار تنها شب‌ها صورت می‌گیرد.

با این حال، چالش جذب نیروی جایگزین همچنان پابرجاست. به گفته ناصر امانی، فراخوان شهرداری برای جذب پاکبان با استقبال کمی از سوی شهروندان ایرانی مواجه شده و در یک ناحیه تنها یک نفر مراجعه کرده است. این موضوع نیاز به فرهنگ‌سازی و یافتن راهکارهای پایدار برای تأمین نیروی کار در این بخش را برجسته می‌کند.

هشدارهای کارشناسان اقتصادی

کارشناسان اقتصادی نیز نسبت به پیامدهای بازگرداندن اتباع افغان بر امور اقتصادی و صنوف مختلف در ایران هشدار داده‌اند. آنها معتقدند که پیش از اجرای چنین سیاستی، باید برای تأمین نیروی جایگزین چاره‌اندیشی می‌شد، چرا که این امر می‌تواند به فلج شدن برخی واحدهای تولیدی و خدماتی منجر شود.