کم‌خونی در مردان: علل، علائم و راه‌های پیشگیری و درمان

شیوع کم‌خونی در مردان: یک مشکل کمتر شناخته‌شده

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، گروه‌هایی مانند کودکان خردسال، دختران نوجوان در دوران قاعدگی، زنان باردار و زنانی که به‌تازگی زایمان کرده‌اند، بیشترین خطر ابتلا به کم‌خونی را دارند. با این حال، دکتر «پوجا پیلای»، پزشک داخلی در بیمارستان «استر CMI» بنگلور، تأکید می‌کند که کم‌خونی در مردان یک مشکل کمتر شناخته‌شده است که نیازمند توجه ویژه است.

دکتر پیلای می‌گوید: «حدود یک مرد از هر بیست مرد ممکن است به کم‌خونی دچار باشد. در مردان، کم‌خونی اغلب به رژیم غذایی نامناسب، خونریزی داخلی یا بیماری‌های مزمن مربوط می‌شود. بسیاری از مردان حتی متوجه وجود آن نمی‌شوند تا زمانی که آزمایش خون انجام دهند.»

مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳ که در مجله پزشکی جامعه هند منتشر شد، نشان داد که حدود یک‌چهارم جمعیت جهان به کم‌خونی مبتلا هستند و ۱۲.۷ درصد از این افراد را مردان تشکیل می‌دهند. در هند، شیوع کم‌خونی در مردان ۲۵ درصد و در پسران نوجوان ۳۱ درصد گزارش شده است.

علل شایع کم‌خونی در مردان

کم‌خونی در مردان می‌تواند ناشی از دلایل گوناگونی باشد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• کمبود مواد مغذی: نظیر آهن، ویتامین B12 یا اسید فولیک به دلیل رژیم غذایی نامناسب.
• خونریزی داخلی: ناشی از زخم معده یا سایر مشکلات گوارشی.
• بیماری‌های مزمن: مانند نارسایی کلیه، دیابت، سرطان یا عفونت‌ها.
• مشکلات کولون: از جمله پولیپ یا سرطان که می‌توانند منجر به خونریزی آهسته شوند.
• بیماری‌های ارثی: مانند کم‌خونی داسی‌شکل یا تالاسمی که بر عملکرد گلبول‌های قرمز تأثیر می‌گذارند.
• کاهش هورمون تستوسترون.
• تولید ناکافی گلبول‌های قرمز: یا تخریب سریع آن‌ها در موارد نادر.
• فعالیت ورزشی شدید یا مصرف زیاد الکل.

تشخیص دقیق عامل اصلی کم‌خونی از اهمیت بالایی برخوردار است تا درمان مناسب بتواند انرژی و سلامت فرد را بازگرداند.

علائم و نشانه‌های کم‌خونی در مردان

بسیاری از مردان علائم کم‌خونی را به خستگی یا استرس روزمره نسبت می‌دهند. با این حال، در صورت تداوم این علائم، مراجعه به پزشک ضروری است. نشانه‌های شایع کم‌خونی عبارتند از:

• احساس دائمی خستگی، ضعف یا کمبود انرژی.
• تنگی نفس حتی پس از فعالیت سبک.
• سرگیجه هنگام ایستادن.
• رنگ‌پریدگی پوست.
• سردرد.
• ضربان قلب تند.
• مشکل در تمرکز.
• احساس سرمای غیرمعمول.

دکتر پیلای اشاره می‌کند که این علائم معمولاً به آرامی ظاهر می‌شوند و به همین دلیل ممکن است مردان آن‌ها را بخشی طبیعی از زندگی پرمشغله خود بپندارند. اما اگر این نشانه‌ها برطرف نشوند، بهتر است با یک آزمایش خون ساده علت بررسی شود.

تشخیص و رویکردهای درمانی

تشخیص کم‌خونی در مردان و زنان مشابه است و با یک آزمایش خون برای بررسی تعداد گلبول‌های قرمز و سطح آهن انجام می‌شود. اما از آنجا که این مشکل در مردان کمتر شایع است، پزشکان معمولاً علت را با دقت بیشتری بررسی می‌کنند.

دکتر پیلای توضیح می‌دهد: «اگر مردی کم‌خونی داشته باشد، ممکن است به دلیل خونریزی داخلی، مشکلات معده یا بیماری جدی باشد، بنابراین گاهی نیاز به آزمایش‌های تکمیلی مانند آندوسکوپی یا کولونوسکوپی است.»

درمان کم‌خونی بستگی به علت زمینه‌ای آن دارد و می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• مصرف مکمل‌های آهن یا ویتامین‌ها.
• درمان بیماری زمینه‌ای.
• اصلاح رژیم غذایی.

از آنجا که مردان برخلاف زنان ماهانه خون از دست نمی‌دهند، هرگونه کاهش در تعداد گلبول‌های قرمز باید جدی گرفته شود و نیازمند بررسی پزشکی است.

نقش رژیم غذایی در پیشگیری و درمان

رژیم غذایی غنی از آهن می‌تواند به تولید بیشتر گلبول‌های قرمز کمک کند:

• منابع حیوانی: مرغ و ماهی که آهن آن‌ها به خوبی جذب می‌شود.
• منابع گیاهی: اسفناج، لوبیا و عدس. مصرف این منابع همراه با خوراکی‌های سرشار از ویتامین C مانند پرتقال یا گوجه‌فرنگی، جذب آهن را افزایش می‌دهد.
• نکته مهم: مصرف بیش از حد چای یا قهوه همراه با وعده‌های غذایی می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد.

نتیجه‌گیری

کم‌خونی، اگرچه در زنان شایع‌تر است، اما مردان نیز ممکن است به آن دچار شوند. توجه به علائم، انجام به موقع آزمایش و داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل می‌تواند از عوارض جدی این بیماری جلوگیری کند. در صورت شک به کم‌خونی، مشورت با پزشک ضروری است.