گرامیداشت «سایه»: پیوند عمیق فرهنگی ایران و هند و جایگاه ابتهاج در هویت ملی

آیین بزرگداشت سومین سالگرد درگذشت استاد امیرهوشنگ ابتهاج (سایه)، شاعر نامدار معاصر، در باغ محتشم رشت برگزار شد. این مراسم با حضور مقامات فرهنگی ایران و هند، خانواده ابتهاج و جمع کثیری از علاقه‌مندان به شعر و ادب فارسی، به تجلیل از جایگاه بی‌بدیل «سایه» در ادبیات معاصر ایران و جهان پرداخت.

پیوند ناگسستنی ایران و هند از نگاه بلرام شکلا

بلرام شکلا، نماینده کشور هندوستان، در این مراسم به عمق روابط فرهنگی ایران و هند اشاره کرد و گفت: «رابطه هندوستان با سایر کشورهای جهان تجاری، سیاسی و اقتصادی است؛ اما جنس رابطه این کشور با ایران هم‌ریشگی و هم‌خونی است که نشان‌دهنده قرابت مردم به مردم است تا دولت به دولت.»

وی با تأکید بر قدمت ۷۰۰ ساله فرهنگ و زبان فارسی در هندوستان افزود: «در کشور من، فارسی زبان بیگانه‌ای نیست؛ بلکه زبانی کلاسیک محسوب می‌شود و هیچ زبانی در هند نتوانسته به این جایگاه برسد. فارسی در اکثر دانشگاه‌های بزرگ هند تدریس می‌شود.»

«سایه»؛ ادامه شعر لطیف لسان‌الغیب

محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در سخنرانی خود اظهار داشت: «سایه را باید در لابه‌لای اشعارش یافت؛ او ادامه شعر لطیف و نظیفی است که از لسان‌الغیب (حافظ) سراغ داریم و چه بسیار نکاتی که شیرین‌تر و دلنشین‌تر از زبان سایه بیان شده است.»

شالویی با اشاره به گستره نفوذ اشعار ابتهاج گفت: «سایه اگرچه در گیلان رشد و نمو یافت، اما آوازه او جهان را در برگرفت. ابتهاج در جریان شعری ما جاری است.» وی همچنین به نقش مؤثر گیلانیان در فرهنگ و ادب ایران اشاره کرد و از آغاز به کار انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گیلان خبر داد. او ابراز امیدواری کرد که این انجمن با همکاری دستگاه‌ها، مفاخر استان را معرفی کند و به زودی شاهد رونمایی از یادمان «سایه» بر سر مزارش باشیم.

گیلان سرزمین بزرگان بسیاری مانند استاد معین، میرزا کوچک خان جنگلی، آیت‌الله بهجت و عالمان برجسته‌ای است و امید می‌رود با ساخت یادمان سایه، این مکان محفلی برای تشکیل حلقه‌های ادبی و تجمع شیفتگان این شاعر بزرگ باشد و در آینده‌ای نه چندان دور از این سرزمین سایه‌های بسیاری برخیزند.

«سایه»؛ بخشی از هویت ملی ایرانیان

یلدا ابتهاج، دختر امیرهوشنگ ابتهاج، در این مراسم حضور مردم را نشانه مهر آنان به بزرگان و شاعران این سرزمین دانست و گفت: «پدرم به همه تعلق داشت.»

وی با قدردانی از تلاش مسئولان استانی برای تأمین اعتبار ساخت یادمان «سایه»، ابراز امیدواری کرد که این بنا به زودی احداث شود و «آستانی باشد از جنس سایه و نمادی که بیانگر اشعار اوست.» یلدا ابتهاج تأکید کرد که فضاسازی این یادمان به گونه‌ای خواهد بود که مردم به راحتی بتوانند از امکانات آن استفاده کنند.

او «سایه» را بخشی از هویت ملی ایرانیان دانست و تصریح کرد: «سایه نه تنها در گیلان و ایران، بلکه برای مردم جهان شناخته شده و مهم است. او در واپسین روزهای زندگی از رودکی و نیما سخن گفت و اشاره کرد هرگز نمی‌میرم و زنده خواهم ماند.» وی ابراز امیدواری کرد که یاد «سایه» همیشه همراه ما باشد و اشعار او به نسل‌های آینده منتقل شود تا کودکان این سرزمین با شعرا، نویسندگان، ادبا و هنرمندان خود آشنا شوند.

ساخت یادمان هوشنگ ابتهاج تا اسفندماه

هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، نیز در این آیین با پاسداشت نام مفاخر برجسته‌ای چون دکتر آذر اندامی، محمد معین، مجتهدی، پروفسور رضا و پروفسور سمیعی، میرزا کوچک‌خان جنگلی، شیون فومنی، کیومرث صابری فومنی، آیت‌الله بهجت و سردار شهید حسین حسین‌پور، به حاصلخیزی این مرز و بوم در پرورش بزرگان علم، ادب، فرهنگ، هنر، سیاست و عرفان اشاره کرد.

وی بر ضرورت معرفی مفاخر استان به نسل جوان تأکید کرد و پیشنهاد داد دفترچه‌ای برای دانش‌آموزان تهیه شود تا با چهره‌های برجسته این استان و نقش آن‌ها در توسعه ایران و تأثیرگذاری بر جهان آشنا شوند. حق‌شناس با تأکید بر پاسداشت نام و یاد مفاخر ایران و گیلان، اعلام کرد: «تلاش می‌شود تا ۶ اسفند ماه یادمان امیرهوشنگ ابتهاج (ه.ا.سایه) در باغ محتشم ساخته شود.»

در این آیین، جمعی از مسئولان، هنرمندان، فرهیختگان و علاقه‌مندان به شعر و ادب فارسی حضور داشتند. امیرهوشنگ ابتهاج، متخلص به «ه.ا.سایه»، شاعر و غزل‌سرای معاصر، در ۶ اسفند ۱۳۰۶ شمسی در رشت متولد شد و در مردادماه ۱۴۰۱ به دلیل نارسایی کلیوی در شهر کلن آلمان درگذشت و در زادگاهش رشت به خاک سپرده شد.