توسعه منطقه آزاد دوغارون؛ گامی بلند برای تقویت تجارت ایران و افغانستان

منطقه آزاد دوغارون، به عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های تجاری ایران با افغانستان، در کانون توجه مسئولان قرار گرفته است. با هدف تقویت سهم ایران در تجارت با همسایه شرقی و تبدیل این منطقه به قطب بزرگ اقتصادی و صادراتی کشور، طرح‌های توسعه‌ای گسترده‌ای در دست اجراست و چالش‌های موجود در مسیر تردد کالا و مسافر به طور جدی پیگیری می‌شود.

طرح‌های جامع توسعه‌ای در دوغارون

محمدرضا مدودی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد دوغارون، از برنامه‌های گسترده‌ای برای توسعه این منطقه خبر داد. این طرح‌ها شامل:

• دیوارکشی و فازبندی کامل: محدوده ۸۷۰۰ هکتاری منطقه به طور کامل دیوارکشی و فازبندی خواهد شد.
• احداث دروازه‌های ورودی: دو دروازه ورودی با طراحی هویت ایرانی ساخته می‌شود.
• فضای گمرکی مدرن: ایجاد فضایی مدرن برای مدیریت بهتر تردد کالا و رفع مشکلات فعلی گمرکی.
• ساخت بلوار «راه ابریشم»: این بلوار به منظور تسهیل دسترسی و بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل احداث خواهد شد.

مدودی تأکید کرد که دوغارون با وجود نداشتن امکاناتی نظیر بنادر دریایی یا جاذبه‌های طبیعی، باید با همکاری مدیران استانی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود، جذابیت لازم را برای جذب سرمایه‌گذاران ایجاد کند. وی همچنین به اهمیت تولید مشترک و صادرات محصولات افغانستانی تحت برند افغانستان اشاره کرد که می‌تواند به بهبود تراز تجاری افغانستان و عبور از تحریم‌ها کمک کرده و برای ایران نیز سودمند باشد.

طرح سالن ترانزیت مسافربری نیز به عنوان «ویترین ورودی کشور» طراحی شده و تفاهم‌نامه‌ای با گمرک برای تسریع امور گمرکی منعقد شده است.

ضرورت تسریع در توسعه و رفع موانع

غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، با تأکید بر توسعه صنعتی سریع افغانستان، هشدار داد که در صورت تأخیر، ایران فرصت‌های خود را در این کشور از دست خواهد داد. وی به فعالیت ۱۶۰ واحد صنعتی در آن سوی مرز اشاره کرد و منطقه آزاد دوغارون را «فرصتی طلایی» دانست که نباید قربانی کاغذبازی‌های زائد شود.

«توسعه دوغارون یک پروژه محلی نیست؛ اینجا باید به قطب بزرگ اقتصادی و صادراتی کشور تبدیل شود.»

استاندار خراسان رضوی خواستار تسهیل تردد بار و مسافر، حل مشکلات گمرکی، ارتقای زیرساخت‌ها و حذف محدودیت‌های غیرضرور شد. وی همچنین بر لزوم استقرار شرکت‌ها و دفاتر بزرگ اقتصادی در دوغارون برای افزایش جهشی گردش مالی، اشتغال‌زایی و سرمایه‌گذاری تأکید کرد. مظفری تصریح کرد که منافع دستگاه‌ها نباید مانع توسعه و منافع ملی شود و باید یک «معادله برد-برد» طراحی شود.

چالش‌ها و راهکارهای بهبود تردد مرزی

رضا جمشیدی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان رضوی، از کاهش چشمگیر میزان تردد در مرز پس از سفر والی افغانستان ابراز نگرانی کرد. وی به تعهدات مشترک برای خروج روزانه ۲۰۰۰ دستگاه کامیون و فعالیت ۲۴ ساعته مرز اشاره کرد و خواستار بررسی و رفع مشکلات احتمالی شد.

احمد معصومی‌فر، رییس نمایندگی وزارت امور خارجه در شمال شرق کشور، نیز با اشاره به توافق برای تردد روزانه ۲۰۰۰ دستگاه کامیون (رفت و برگشت)، اعلام کرد که آمارها نشان می‌دهد این میزان به حدود ۴۵۰ تردد روزانه کاهش یافته که «رضایت‌بخش نیست». وی پیشنهاد کرد با تشکیل و استقرار مدیریت واحد منطقه آزاد، مسئولیت‌ها به طور مشخص واگذار شود تا از مسیرهای قاچاق جلوگیری شده و تجارت رسمی تسهیل و تسریع یابد.

حسین جمشیدی، فرماندار تایباد، نیز از تثبیت روند رفت‌وآمد کامیون‌ها و مسافران خبر داد و آمار روزانه تردد را به شرح زیر اعلام کرد:

• ورودی کامیون‌ها: ۵۰۰ تا ۷۵۰ دستگاه
• خروجی کامیون‌ها: ۴۵۰ تا ۵۰۰ دستگاه
• میانگین خروج اتباع خارجی: حدود ۴۵۰۰ نفر

وی خواستار بررسی و توافق برای فعالیت ۲۴ ساعته در حوزه بار و کامیون‌ها شد.

مصوبات کلیدی نشست

از جمله مصوبات مهم این نشست می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تهیه طرح جامع منطقه آزاد دوغارون: شامل جانمایی مناسب، استقرار فعالیت‌ها و برنامه زمان‌بندی پروژه‌ها.
• تقویت هماهنگی و تعامل: بین دستگاه‌های اجرایی فعال در مرز برای تسهیل تردد و جلوگیری از توقف ناوگان.
• بررسی و تسهیل فعالیت ۲۴ ساعته: در مرز با همکاری طرف مقابل برای کاهش توقف‌ها و تسریع در تردد.